1. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2021 |
|
Cieślik E. Mapowanie produktów polskiego eksportu produktów rolno spożywczych kierowanego do wybranych krajów Unii Europejskiej w 2020 roku
Autor | Ewa Cieślik |
Tytuł | Mapowanie produktów polskiego eksportu produktów rolno spożywczych kierowanego do wybranych krajów Unii Europejskiej w 2020 roku |
Title | Mapping of the Products of Polish Agri-Food Exports to Selected European Union Countries in 2020 |
Słowa kluczowe | eksport, produkty rolno-spożywcze, mapowanie produktów |
Key words | export, agri-food products, product mapping |
Abstrakt | W artykule skupiono się na poszukiwaniu perspektyw wzrostu polskiego eksportu produktami rolno-spożywczymi z gospodarkami należącymi do Unii Europejskiej i będącymi najważniejszymi rynkami eksportowymi dla Polski w zakresie dóbr rolno-spożywczych. Zidentyfikowano grupy tych towarów, które charakteryzują się dodatnimi i ujemnymi wskaźnikami ujawnionych przewag komparatywnych oraz wskaźnikami bilansu handlowego. W badaniu zastosowano metodę opartą o macierz mapowania produktów. |
Abstract | The article focuses on the search for growth prospects for Polish exports of agri-food products with economies belonging to the European Union and being the most important export markets for Poland in terms of agri-food products. Groups of these goods were identified that are characterized by positive and negative indicators of revealed comparative advantages and indicators of the trade balance. The study used a method based on the product mapping matrix. |
Cytowanie | Cieślik E. (2021) Mapowanie produktów polskiego eksportu produktów rolno spożywczych kierowanego do wybranych krajów Unii Europejskiej w 2020 roku.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 21(36), z. 4: 37-53 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2021_T21(36)_n4_s37.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
2. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2020 |
|
Bajan B., Mrówczyńska-Kamińska A. Supply of Materials to the Agribusiness Sector of European Union Countries
Autor | Bartłomiej Bajan, Aldona Mrówczyńska-Kamińska |
Tytuł | Supply of Materials to the Agribusiness Sector of European Union Countries |
Title | Supply of Materials to the Agribusiness Sector of European Union Countries |
Słowa kluczowe | material supply, agribusiness, food industry, agriculture, European Union |
Key words | material supply, agribusiness, food industry, agriculture, European Union |
Abstrakt | The purpose of this paper was to assess the prevailing relationships in the supply structure of the agribusiness sector in European Union countries over the years. The study focused on 25 European Union countries (Cyprus, Luxembourg and Malta were excluded) to address the changes in the supply structures of agriculture and food industries, the two major components of agribusiness. The study was of a dynamic nature. Although the study period was 2000–2014, this paper only presents the figures for the first and the last year, i.e. 2000 and 2014. The main focus was on drawing conclusions on the trends observed which proved to be relatively stable in the years covered. The input–output analysis was used by aggregating the sectors of the economy for a better transparency of the inference process. As shown by this study, EU countries at higher development levels witness a decline in the share of the chemical industry in the mix of goods and services supplied to agriculture. Conversely, less developed countries saw that ratio increase. Also, the share of goods supplied to agriculture from the fuel and energy sectors goes up in most EU countries. As regards the food industry, this study observed high shares of agriculture, services and self-supply in the supply structure of EU countries. This analysis extends the existing knowledge on the relationships in the structure of materials supplied to the agribusiness because in addition to agriculture itself (which was addressed by similar studies found in literature) it takes account of the food industry. Moreover, based on long-term observations, it endeavors to capture the prevailing relationships in several countries at a time. |
Abstract | The purpose of this paper was to assess the prevailing relationships in the supply structure of the agribusiness sector in European Union countries over the years. The study focused on 25 European Union countries (Cyprus, Luxembourg and Malta were excluded) to address the changes in the supply structures of agriculture and food industries, the two major components of agribusiness. The study was of a dynamic nature. Although the study period was 2000–2014, this paper only presents the figures for the first and the last year, i.e. 2000 and 2014. The main focus was on drawing conclusions on the trends observed which proved to be relatively stable in the years covered. The input–output analysis was used by aggregating the sectors of the economy for a better transparency of the inference process. As shown by this study, EU countries at higher development levels witness a decline in the share of the chemical industry in the mix of goods and services supplied to agriculture. Conversely, less developed countries saw that ratio increase. Also, the share of goods supplied to agriculture from the fuel and energy sectors goes up in most EU countries. As regards the food industry, this study observed high shares of agriculture, services and self-supply in the supply structure of EU countries. This analysis extends the existing knowledge on the relationships in the structure of materials supplied to the agribusiness because in addition to agriculture itself (which was addressed by similar studies found in literature) it takes account of the food industry. Moreover, based on long-term observations, it endeavors to capture the prevailing relationships in several countries at a time. |
Cytowanie | Bajan B., Mrówczyńska-Kamińska A. (2020) Supply of Materials to the Agribusiness Sector of European Union Countries.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 20(35), z. 1: 15-24 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2020_T20(35)_n1_s15.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
3. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2020 |
|
Twardowska A. Wyrównywanie się cen gruntów rolnych w krajach Unii Europejskiej
Autor | Anna Twardowska |
Tytuł | Wyrównywanie się cen gruntów rolnych w krajach Unii Europejskiej |
Title | Equalization of Agricultural Land Prices in the European Union Countries |
Słowa kluczowe | beta-konwergencja, ceny ziemi rolnej, Unia Europejska |
Key words | beta-convergence, agricultural land prices, European Union |
Abstrakt | W artykule poruszono problematykę związaną z kształtowaniem się cen ziemi rolniczej w krajach Unii Europejskiej. Poddano weryfikacji hipotezę dotyczącą występowania beta-konwergencji absolutnej cen ziemi rolnej wśród 20 wybranych państw UE. Badania przeprowadzono dla lat 2006 – 2017 z wykorzystaniem modeli absolutnej konwergencji typu beta opartych na danych przestrzennych. Uzyskane wyniki badań potwierdzają występowanie tzw. efektu doganiania na rynku cen ziemi rolnej w Unii Europejskiej. Tym samym w krajach, w których początkowo stwierdzono niższy poziom cen ziemi rolnej następuje szybszy wzrost cen, niż w krajach o początkowo wyższym ich poziomie. |
Abstract | The paper deals with issues related to the development of agricultural land prices in the countries of the European Union. The hypothesis regarding absolute beta-convergence of agricultural land prices among 20 selected EU countries was verified. The research was carried out for the years 2006 - 2017 using absolute beta convergence models based on spatial data. Obtained test results confirm the occurrence of so-called the effect of catching up on the agricultural land market in the European Union. Thus, in countries where initially a lower level of agricultural land prices were found, there is a faster increase in prices than in countries with initially higher levels. |
Cytowanie | Twardowska A. (2020) Wyrównywanie się cen gruntów rolnych w krajach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 20(35), z. 1: 67-77 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2020_T20(35)_n1_s67.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
4. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2020 |
|
Zalewski A. Zmiany wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w krajach Unii Europejskiej w latach 2010-2018
Autor | Arkadiusz Zalewski |
Tytuł | Zmiany wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w krajach Unii Europejskiej w latach 2010-2018 |
Title | Changes in the Value of Used Fertilizers and Plant Protection Products in the Countries of the European Union in the Years 2010-2018 |
Słowa kluczowe | nawozy, środki ochrony roślin, Unia Europejska, metoda Warda |
Key words | fertilizers, plant protection products, European Union, Ward method |
Abstrakt | Aktualnie duże znaczenie w agrobiznesie mają przemysłowe środki produkcji rolnej, w tym zwłaszcza nawozy mineralne oraz chemiczne środki ochrony roślin. W artykule próbowano przedstawić i porównać zmiany wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w krajach Unii Europejskiej w latach 2010-2018. Badano zmiany wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w przeliczeniu na 1 ha UR oraz zmiany udziału omawianych środków produkcji w zużyciu pośrednim. Stwierdzono, że wartość zużytych nawozów i środków ochrony roślin w przeliczeniu na 1 ha UR średnio w UE zwiększyła się. Wzrósł ich również udział w zużyciu pośrednim. W wyniku grupowania obiektów metodą Warda otrzymano 4 skupienia krajów, które różniły się pomiędzy sobą pod względem zaproponowanych cech, natomiast kraje, które tworzyły dane skupienie charakteryzowały się zbliżonymi wartościami zmiennych. Krajami w których zaobserwowano zarówno wyraźny wzrost wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w przeliczeniu na jednostkę powierzchni jak również zdecydowane zwiększenie ich wartości w zużyciu pośrednim były: Litwa, Bułgaria i Estonia. Spadek popytu na omawiane środki produkcji wystąpił natomiast w Belgii, Chorwacji, Słowenii, Danii, Finlandii oraz w Portugalii. |
Abstract | Currently, agricultural means of production are of great importance in agribusiness, in particular mineral fertilizers and chemical plant protection products. The article attempts to present and compare changes in the value of used fertilizers and plant protection products in European Union countries in 2010-2018. Changes in the value of used fertilizers and plant protection products per 1 ha of UAA and changes in the share of these means of production in intermediate consumption were examined. It was found that the value of used fertilizers and plant protection products per 1 ha of UAA increased on average in the EU. Their share in intermediate consumption also increased. As a result of grouping objects using the Ward method, 4 clusters of countries were obtained, which differed in terms of the proposed features, while the countries that created the given cluster were characterized by similar values of variables. The countries where both a clear increase in the value of used fertilizers and plant protection products per unit area as well as a significant increase in their value in intermediate consumption were observed: Lithuania, Bulgaria and Estonia. However, a decline in demand for the discussed means of production occurred in Belgium, Croatia, Slovenia, Denmark, Finland and Portugal. |
Cytowanie | Zalewski A. (2020) Zmiany wartości zużytych nawozów i środków ochrony roślin w krajach Unii Europejskiej w latach 2010-2018.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 20(35), z. 1: 78-87 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2020_T20(35)_n1_s78.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
5. |
Ekonomika i Organizacja Logistyki, 2020 |
|
Pavlić Skender H., Štefanić A., Zaninović P. The logistics performance analysis in European Union – EU-15 vs. EU-13
Autor | Helga Pavlić Skender, Antonela Štefanić, Petra Zaninović |
Tytuł | The logistics performance analysis in European Union – EU-15 vs. EU-13 |
Title | Analiza wydajności logistycznej w Unii Europejskiej – UE-15 vs. UE-13 |
Słowa kluczowe | logistics, logistics performance index – LPI, European Union, EU-15, EU-13 |
Key words | logistyka, wskaźnik wydajności logistyki – LPI, Unia Europejska, EU-15, EU-13 |
Abstrakt | Logistics accounts for 14% of total GDP in the European Union countries, which shows the importance of the logistics service and performance of the European Union countries. Logistics market of EU-15 countries is well developed while most of EU-13 countries need to address poor railway infrastructure and other political issues related to corruption and lack of competitiveness. However, EU-13 economies are growing fast and can benefit even more from the improvements in logistics market. Therefor this paper aims to analyze logistics performance in the European Union, distinguishing between EU-15 and EU-13 countries. For our analysis we use Worlds Bank Logistics Performance Index (LPI) which is a tool that measures the quality, velocity, accuracy and simplicity of the logistics processes. The analysis covers the period from 2010 to 2018. The results of our analysis show that some EU-13 countries are lagging behind EU-15 countries in terms of logistics performance, while countries like Poland, Czech Republic and Hungary are the best logistics performers among all EU-13 countries. Results also shows us correlation between logistics performance and economic growth which imply that EU-13 countries must take step forward in their logistics performance in order to integrate in regional and global supply chain and thus enhance their economic position and competitiveness. |
Abstract | Logistyka stanowi 14% całkowitego PKB krajów Unii Europejskiej, co wskazuje na duże znaczenie tego sektora dla wyników ekonomicznych krajów członkowskich Unii Europejskiej. Rynek logistyczny krajów UE-15 jest dobrze rozwinięty, podczas gdy większość krajów UE-13 powinno podjąć działania dla rozwoju słabej infrastruktury kolejowej oraz pochylić się nad kwestiami politycznymi związanymi z korupcją, czy brakiem konkurencyjności. Szybko rozwijające się gospodarki UE-13 mogą jednak skorzystać na poprawie rynku usług sektora logistycznego. Celem artykułu było określenie wydajności sektora logistyki w Unii Europejskiej z podziałem na kraje UE-15 i UE-13. W pracy wykorzystano wskaźnik wydajności logistyki według Banku Światowego (Logistics Performance Index – LPI), który jest narzędziem określającym jakość, szybkość, dokładność i prostotę procesów logistycznych. Analiza objęła okres od 2010 do 2018 roku. Wyniki wskazują, że niektóre kraje UE-13 pozostają w tyle za członkami UE-15 pod względem wyników logistycznych, podczas gdy kraje takie jak Polska, Czechy i Węgry osiągają najlepsze wyniki logistyczne wśród krajów UE-13. Wyniki wskazują również na korelację między wynikami logistyki a wzrostem gospodarczym. To oznacza, że kraje UE-13 muszą zrobić krok naprzód w swoich wynikach logistycznych, aby zintegrować się z regionalnym i globalnym łańcuchem dostaw, a tym samym poprawić swoją pozycję gospodarczą i konkurencyjność. |
Cytowanie | Pavlić Skender H., Štefanić A., Zaninović P. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | EIOL_2020_T5_n3_s5.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
6. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2019 |
|
Twardowska A. Konwergencja typu sigma cen gruntów rolnych w państwach Unii Europejskiej
Autor | Anna Twardowska |
Tytuł | Konwergencja typu sigma cen gruntów rolnych w państwach Unii Europejskiej |
Title | Sigma Convergence of Agricultural Land Prices in European Union Countries |
Słowa kluczowe | sigma-konwergencja, grunty rolne, ceny, Unia Europejska |
Key words | sigma-convergence, agricultural land, prices, the European Union |
Abstrakt | W artykule poruszono problematykę zależności pomiędzy cenami ziemi rolniczej w państwach Unii Europejskiej. Celem artykułu jest próba uzyskania odpowiedzi na pytanie czy ma miejsce zmniejszanie się zróżnicowania poziomu cen gruntów rolnych w krajach Unii Europejskiej. Analizie poddano ceny gruntów rolnych w wybranych państwach UE w latach 2006 – 2016. Badaniu poddano występowanie konwergencji w trzech wymiarach: w całej Unii Europejskiej, pomiędzy państwami tzw. starej Unii oraz pomiędzy tzw. nowymi krajami UE. W wyniku przeprowadzonych analiz potwierdzono występowanie zjawiska sigma-konwergencji cen gruntów rolnych w całej UE. Stwierdzono również, że w tzw. nowych państwach UE oraz pomiędzy państwami należącymi do tzw. starych państw UE nie zachodzi zjawisko sigma-konwergencji cen gruntów rolnych. |
Abstract | The article raises the issue of dependence between agricultural land prices in the European Union countries. The aim of the article is to provide an answer to the following question: if the level of agricultural land price differentiation in the European Union is diminishing. The analysis covered prices of agricultural land in selected the EU countries in the period 2006 - 2016. The study was based on the occurrence of convergence in three dimensions: throughout the European Union, between the so-called old EU and between the so-called new EU countries. As a result of the conducted analyses, the phenomenon of sigma-convergence of agricultural land prices across the EU was confirmed. It was also found that in the so-called new EU countries and in so-called old EU countries there is no sigma convergence of agricultural land prices. |
Cytowanie | Twardowska A. (2019) Konwergencja typu sigma cen gruntów rolnych w państwach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 19(34), z. 1: 133-143 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2019_T19(34)_n1_s133.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
7. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2019 |
|
Musiał W., Strojny J. Obszary wiejskie w systemie ekonomiczno-społecznym państw Unii Europejskiej
Autor | Wiesław Musiał, Jacek Strojny |
Tytuł | Obszary wiejskie w systemie ekonomiczno-społecznym państw Unii Europejskiej |
Title | RURAL AREAS IN THE SOCIO-ECONOMIC SYSTEM OF EU COUNTRIES |
Słowa kluczowe | obszary wiejskie UE, ludność na obszarach wiejskich, wartość dodana brutto (GVA) |
Key words | EU rural areas, population of rural areas, employment on rural areas, gross value added (GVA) |
Abstrakt | W opracowaniu podjęto problem identyfikacji i oceny obszarów wiejskich oraz pośrednich wiejsko-miejskich krajów Unii Europejskiej. Dla wybranych czterech zmiennych opisujących ich; powierzchnię, udział ludności, udział zatrudnionych i wypracowaną wartość dodaną brutto (GVA) wykonano analizy tabelaryczne, analizę skupień oraz dokonano dyskryminacji informacji statystycznej przy zastosowaniu techniki drzew klasyfikacyjnych. Przeprowadzone badania wskazały na wielowymiarowe zróżnicowanie obszarów wiejskich oraz ich duże, choć zróżnicowane znaczenie w ekonomii poszczególnych krajów. Na wydzielonych stricte obszarach wiejskich krajów UE, które stanowią 49,7% powierzchni, zamieszkuje 34,7% ludności, 26,7% znajduje zatrudnienie na wsi, a udział w wypracowanej wartości dodanej wynosi 13%. Analiza taksonomiczna skutkowała wyodrębnieniem trzech grup (skupień) liczących po osiem państw. Polska w tej kompleksowej ocenie obszarów wiejskich jest podobna do Czech, Danii, Francji, Łotwy i Niemiec. |
Abstract | The study undertakes the problem of identifying, cataloguing, and evaluating rural areas and intermediate areas of European Union countries, for four selected variables which describe: area, share of population, share of employed, and share of gross value added (GVA). Tabular analyses and cluster analysis ware conducted, and the statistical information was differentiated through classification trees. The research revealed multidimensional diversification of rural areas and their meaningful, although diverse, relevance within the economic systems of individual countries. 34,7% of the EU population reside in strictly rural areas, which make up 49,7% of the EU geographic area. The share of employed in rural areas in the EU amounts to 26,7%. Additionally, the contribution of the rural areas to elaborated gross value added adds up to 13%. The taxonomy resulted in the extraction of three groups (clusters), each containing eight countries. According to that comprehensive evaluation of rural areas, Poland is similar to the Czech Republic, Denmark, France, Latvia and Germany. |
Cytowanie | Musiał W., Strojny J. (2019) Obszary wiejskie w systemie ekonomiczno-społecznym państw Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 22(71): 193-209 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2019_n71_s193.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
8. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2019 |
|
Pasińska D. Konkurencyjność krajów Unii Europejskiej w handlu zagranicznym produktami wołowymi
Autor | Dorota Pasińska |
Tytuł | Konkurencyjność krajów Unii Europejskiej w handlu zagranicznym produktami wołowymi |
Title | Competitiveness of European Union Countries in Foreign Trade in Beef Products |
Słowa kluczowe | eksport, import, wołowina, międzynarodowa konkurencyjność |
Key words | export, import, beef, international competitiveness |
Abstrakt | Głównym celem artykułu jest próba oceny konkurencyjności krajów Unii Europejskiej w handlu zagranicznym produktami wołowymi w 2017 r. w porównaniu z 2005 r. Realizując cel opracowania wykorzystano analizę porównawczą wartości eksportu, importu, sald handlu zagranicznego produktami wołowymi, wskaźnika ujawnionej przewagi komparatywnej RCA, wskaźnika przewag komparatywnych Lafaya oraz wskaźnika Grubela-Llyoda. W 2005 r. i w 2017 r. następujące kraje posiadały przewagę komparatywną w handlu produktami wołowymi: Austria, Francja, Irlandia, Luksemburg oraz Polska, a przewagi komparatywnej nie posiadały: Bułgaria, Cypr, Dania, Finlandia, Grecja, Włochy, Malta, Hiszpania, Szwecja, Portugalia i Wielka Brytania. W 2017 r. większość krajów UE realizowała model handlu wewnątrzgałęziowego. W 2017 r. w porównaniu do 2005 r. niektóre kraje UE zmieniły model realizowanego handlu z międzygałęziowego na wewnątrzgałęziowy lub odwrotnie. W 2017 r. Polska zajmowała piątą pozycję wśród największych eksporterów produktów wołowych w UE, a udział produktów wołowych zaimportowanych do Polski w przywozie produktów wołowych krajów UE był bardzo niski (i wynosił ok. 1%). |
Abstract | The main purpose of the article is an attempt to assess the competitiveness of European Union trade in foreign trade in beef products in 2017 compared to 2005. In order to achieve the objective of the study, a comparative analysis (for exports, import value, balance of foreign trade in beef products, the index of revealed comparative advantage of RCA, the comparative advantage of Lafay and the Grubel-Llyod indicator) was used. In 2005 and 2017, the following countries had a comparative advantage in trade in beef products: Austria, France, Ireland, Luxembourg and Poland. Those which did not have a comparative advantage: Bulgaria, Cyprus, Denmark, Finland, Greece, Italy, Malta, Spain, Sweden, Portugal and Great Britain. In 2017, most EU countries implemented the intra-industry trade model. In 2017, compared to 2005, some EU countries changed their trade model from inter-industry to intra-industry or vice versa. In 2017, Poland was fifth among the largest EU exporters of beef products in the EU, and the share of beef products imported to Poland in the import of beef products of EU countries was very low (and amounted to about 1%). |
Cytowanie | Pasińska D. (2019) Konkurencyjność krajów Unii Europejskiej w handlu zagranicznym produktami wołowymi .Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 19(34), z. 4: 80-92 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2019_T19(34)_n4_s80.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
9. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2019 |
|
Bajan B., Mrówczyńska-Kamińska A. MEASURING THE AGRIBUSINESS GDP IN EUROPEAN UNION COUNTRIES
Autor | Bartłomiej Bajan, Aldona Mrówczyńska-Kamińska |
Tytuł | MEASURING THE AGRIBUSINESS GDP IN EUROPEAN UNION COUNTRIES |
Title | |
Słowa kluczowe | agribusiness, GDP, European Union |
Key words | |
Abstrakt | The purpose of this paper was to measure the Gross Domestic Product of the agribusiness in European Union countries and to determine its contribution to national economies. The agribusiness GDP was measured using a proprietary method based on input–output tables. The study covered all 28 European Union countries and relied on 2014 data, the most recent available information in the World Input–Output Database (used as data source). The study found the prevalence of two relationships; (i): the higher the development level of a country, the lower the share of agribusiness GDP in the national economy; (ii): as the country develops, the share of the 2nd agribusiness aggregate in the GDP becomes relatively smaller compared to that of other agribusiness aggregates. A known problem faced in these analyses is that the I/O tables are published with a huge delay and are only available for some countries. Therefore, the studies on agribusiness measurement for all European Union countries in one period are relatively scarce in the relevant literature. Also, a proprietary method of agribusiness GDP measurement was used which takes account of the particular role of the food industry. |
Abstract | |
Cytowanie | Bajan B., Mrówczyńska-Kamińska A. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2019_n3_s15.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
10. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2019 |
|
Becker A., Becker J. MULTICRITERIA EVALUATION OF THE USE OF ICT IN RURAL AREAS IN THE EUROPEAN UNION COUNTRIES IN 2018
Autor | Aneta Becker, Jarosław Becker |
Tytuł | MULTICRITERIA EVALUATION OF THE USE OF ICT IN RURAL AREAS IN THE EUROPEAN UNION COUNTRIES IN 2018 |
Title | |
Słowa kluczowe | level of ICT use, natural person, rural areas, European Union, MCDA, AHP |
Key words | |
Abstrakt | Information and communication technologies (ICT) are becoming more accessible and more widely used indifferent areas of socio-economic activity and in various territories, including rural areas. There is a noticeableincrease in the interest of rural residents in modern technologies, especially those supporting communication.At the same time, it should be noted that despite the small level of ICT skills and competences, ruralareas have great potential that can be expressed in: human resources, the natural environment biodiversity,and raw materials. Therefore, rural areas in Europe should be similar in terms of the use of ICT and shouldnot differ from the level observed in urban areas.The article presents the use of the AHP method (Analytic Hierarchy Process) for multicriteria decision analysisof the use of ICT by natural persons living in rural areas of the European Union (EU), in 2018. The empiricalmaterial used in the research came from the resources of the European Statistical Office (Eurostat).The result of the survey is the ranking of 27 EU countries (Great Britain was omitted). The obtained resultsshowed large disproportions in the use of ICT in rural areas between the countries of the European Union.In the extreme case, between Denmark being the leader of the ranking and Bulgaria, which was in the 27thplace, this differences amounted to 70.7%. |
Abstract | |
Cytowanie | Becker A., Becker J. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2019_n3_s38.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
11. |
Zeszyty Naukowe SGGW - Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 2019 |
|
Grzęda Ł., Wielechowski M. Government expenditure and agriculture: changes in agri-orientation of the European Union countries
Autor | Łukasz Grzęda, Michał Wielechowski |
Tytuł | Government expenditure and agriculture: changes in agri-orientation of the European Union countries |
Title | Wydatki rządowe a rolnictwo – zmiany zorientowania na rolnictwo państw Unii Europejskiej |
Słowa kluczowe | agriculture orientation index (AOI), central government expenditure on agriculture, agriculture share of GDP, European Union |
Key words | wskaźnik zorientowania na rolnictwo (AOI), wydatki budżetu krajowego na rolnictwo, udział rolnictwa w PKB, Unia Europejska |
Abstrakt | The aim of the paper is to evaluate the fluctuations of central government expenditure on agriculture, the agriculture share of GDP and the level of national economies orientation on agriculture in the European Union (EU) countries, divided into the elder EU democracies and the post-communist EU member states. In the study, the agricultural orientation index for central government expenditure (AOI) was calculated. The data came from the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) and the World Bank. The analysis covered the period 2001–2016, due to the data availability. The results were presented mainly using Japanese candlestick charting. In most EU countries shrinking national expenditure on agriculture in relation to other spending categories were observed. That decrease was twice bigger in the elder EU democracies than in the post-communist countries although the first group of countries was spending on agriculture four times less. In almost all EU member states a reduction of more than 20% in the share of the agriculture in GDP creation was observed. The post-communist EU countries were more agri-oriented than the elder EU democracies. Taking into account the AOI levels, agriculture did not belong to top priority spending categories for EU national governments. The visible differences between the two country groups have roots in the postwar diverse economic development caused by political heritage. The performed research is comparative and should be treated as a contribution to future studies. |
Abstract | Celem artykułu jest ocena wahań wydatków z krajowych budżetów centralnych na rolnictwo, udziału wartości dodanej rolnictwa w PKB oraz poziomu zorientowania gospodarek narodowych na rolnictwo w krajach Unii Europejskiej w podziale na dojrzałe demokracje oraz postkomunistyczne państwa członkowskie UE. W badaniu został obliczony wskaźnik orientacji rolniczej (AOI). Wykorzystano dane pochodzące z Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Banku Światowego. Badaniem został objęty okres 2001–2017 ze względu na dostępność danych. Wyniki zostały przedstawione głównie z wykorzystaniem metody świec japońskich. W większości krajów UE zaobserwowano zmniejszenie poziomu wydatków na rolnictwo w stosunku do innych kategorii krajowych wydatków publicznych. Spadek ten był dwukrotnie większy w dojrzałych demokracjach UE niż w krajach postkomunistycznych UE, chociaż pierwsza grupa krajów wydawała na rolnictwo cztery razy mniej. W prawie wszystkich państwach UE zaobserwowano zmniejszenie udziału rolnictwa w tworzeniu PKB, przeciętnie o ponad 20%. Postkomunistyczne kraje UE były bardziej zorientowane na rolnictwo niż dojrzałe demokracje UE. Biorąc pod uwagę poziomy AOI, rolnictwo nie należało do priorytetowej kategorii wydatków rządów krajowych UE. Widoczne różnice między dwiema analizowanymi grupami krajów mają swoje źródło w powojennym zróżnicowanym rozwoju gospodarczym będącym konsekwencją politycznej spuścizny. Przeprowadzone badanie ma charakter porównawczy i może stanowić przyczynek przyszłych badań |
Cytowanie | Grzęda Ł., Wielechowski M. (2019) Government expenditure and agriculture: changes in agri-orientation of the European Union countries.Zeszyty Naukowe SGGW - Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, nr 126: 69-80 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | EIOGZ_2019_n126_s69.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
12. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2018 |
|
Klonowska A. Analiza zmienności makroekonomicznych wielkości finansowych na przykładzie wybranych krajów Unii Europejskiej
Autor | Alina Klonowska |
Tytuł | Analiza zmienności makroekonomicznych wielkości finansowych na przykładzie wybranych krajów Unii Europejskiej |
Title | ANALYSIS OF THE VARIABILITY OF MACROECONOMIC FINANCIAL QUANTITIES WITH THE EXAMPLE OF SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES |
Słowa kluczowe | kryzys gospodarczy, wskaźniki fiskalne, wskaźniki makroekonomiczne. |
Key words | economic crisis, fiscal indicators, macroeconomic indicators |
Abstrakt | Celem artykułu jest próba oceny perspektyw wejścia na ścieżkę równowagi i stabilności makroekonomicznej w państwach UE. W pracy postawiono hipotezę: okres odbudowy gospodarczej państw UE po 2009 r. rodzi realne przesłanki wejścia na ścieżkę równowagi i stabilności makroekonomicznej w przyszłej perspektywie. Do zbadania zależności między popytem krajowym i PKB oraz wysokością eksportu i PKB wykorzystano współczynnik korelacji Pearsona. Natomiast ocenę sytuacji finansowej państw przeprowadzono na podstawie miar interwencji fiskalnej. Okres badawczy obejmuje lata 2000 – 2016. W rozdziale pierwszym wyjaśniono przesłanki wyboru grupy badawczej i zastosowane metody badawcze. W rozdziale drugim dokonano analizy kształtowania się wskaźników ekonomicznych. Zmiany w zakresie wskaźników fiskalnych ujęto w rozdziale trzecim. W podsumowaniu przedstawiono najważniejsze konkluzje wynikające z przeprowadzonych badań. |
Abstract | The purpose of the article is an attempt to assess the prospects of entering the path of macroeconomic balance and stability in EU countries. A hypothesis was made in the work: the period of economic recovery of EU countries after 2009 raises real conditions for entering the path of macroeconomic balance and stability. The study of the relationship between domestic demand and GDP as well as the level of exports and GDP was carried out using the Pearson correlation coefficient. The assessment of the financial condition of the countries was made on the basis of measures of fiscal intervention. The research period covers the years 2000 – 2016. The first chapter explains the conditions for choosing a research group and applied research methods. The second chapter analyses the development of economic indicators. Changes in the scope of fiscal indicators are included in the third chapter. The summary presents the most important conclusions resulting from the conducted research. |
Cytowanie | Klonowska A. (2018) Analiza zmienności makroekonomicznych wielkości finansowych na przykładzie wybranych krajów Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 19(68): 73-82 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2018_n68_s73.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
13. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Józwiak W., Mirkowska Z., Ziętara W. ROLE OF LARGER FARMS IN POLAND AND SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES IN 2005 AND 2016
Autor | Wojciech Józwiak, Zofia Mirkowska, Wojciech Ziętara |
Tytuł | ROLE OF LARGER FARMS IN POLAND AND SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES IN 2005 AND 2016 |
Title | |
Słowa kluczowe | farms, UAA, agricultural production |
Key words | |
Abstrakt | The rates of increase in labour costs in non-agricultural sections and prices of means of production for agriculture, which are higher than selling prices of agricultural products in countries with a market economy have resulted in a decrease in unit profitability of agricultural production. Farmers wishing to obtain a satisfactory income must increase their production scale, mainly by increasing farm area. The study covers two intentionally selected groups of countries differing with regard to economic development specified by gross domestic product (GDP) value per capita. The reason for this selection is the dependence of the farms’ economic strength on the national economy level of analysed countries. The first group of countries with a high level of this indicator (GDP) includes: Denmark, Sweden, Ireland, the Netherlands, Austria, Germany, Belgium, Great Britain and France. The second group covers – Slovenia, the Czech Republic, Slovakia, Lithuania, Latvia, Poland, Hungary, Romania and Bulgaria. Analyses covered the changes in average farm area, share of farms with an area of 30 ha of UAA or more in the total number of farms, land use, employment and standard production in 2005 and 2016. In both groups, the following increased in the analysed period: the average farm area and share of larger farms in land use and production. In the majority of analysed countries, the share of farms with an area of 100 ha or more, when it comes to production, exceeded 50%. |
Abstract | |
Cytowanie | Józwiak W., Mirkowska Z., Ziętara W. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n1_s28.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
14. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Borychowski M. LABOUR PRODUCTIVITY IN THE LIQUID BIOFUELS SECTOR IN SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES
Autor | Michal Borychowski |
Tytuł | LABOUR PRODUCTIVITY IN THE LIQUID BIOFUELS SECTOR IN SELECTED EUROPEAN UNION COUNTRIES |
Title | |
Słowa kluczowe | biofuels, production, turnover, job creation, labour productivity in the liquid biofuel sector |
Key words | |
Abstrakt | The development of the liquid biofuels sector has been dynamic for more than 10 years, but from the very beginning of this process has been accompanied by a number of controversies as the production and use of liquid biofuels have both positive and negative effects. These consequences primary concern socio-economic and environmental areas. The most important economic benefits are connected with production, turnover and employment in the biofuels industry and the development of agriculture through higher demand on agricultural commodities. The aim of the paper was to quantify labour productivity in the liquid biofuels sector in European Union countries. It is hypothesized that highly developed countries (measured by GDP per capita) have higher labour productivity in the liquid biofuels industry than poorer European Union countries. The second hypothesis states that countries with high liquid biofuel production have higher labour productivity than other countries. The period under research covered the years 2009–2015. The data are mainly from Eurostat, EurObserv’ER consortium and World Bank. This research provides the general conclusion that a high level of economic development is not accompanied by high labour productivity (two types) in the liquid biofuels sector (there is no significant positive correlation). The same applies to the relation between biofuel production volume and labour productivity. The research proves that a high level of GDP per capita or the big scale of biofuel production (and use) is not a determinant of high labour productivity in this sector. |
Abstract | |
Cytowanie | Borychowski M. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n1_s116.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
15. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Kozera A., Standar A., Średzinska J. LEVEL AND EVOLUTION OF FARM TAXATION IN THE EUROPEAN UNION IN 2007–2015
Autor | Agnieszka Kozera, Aldona Standar, Joanna Średzinska |
Tytuł | LEVEL AND EVOLUTION OF FARM TAXATION IN THE EUROPEAN UNION IN 2007–2015 |
Title | |
Słowa kluczowe | taxes, farms, European Union, FADN, TOPSIS |
Key words | |
Abstrakt | The purpose of this paper is to assess the level of and changes in taxes imposed on farms in European Union countries. The empirical study was based on FADN data. Because of the complex nature of aspects under consideration, the TOPSIS method was used to develop a synthetic indicator of farm taxation. The study was carried out in 2007–2009 and 2013–2015. For these periods, average values of simple characteristics were calculated which reflect the levels of farm taxation and are the basis for the synthetic indicator. Afterwards, the synthetic indicator was used to linearly arrange the countries by farm taxation levels in the EU in the periods considered. |
Abstract | |
Cytowanie | Kozera A., Standar A., Średzinska J. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n1_s327.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
16. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Kołodziejczak M. USE OF AGRICULTURAL SERVICES IN EUROPEAN UNION COUNTRIES
Autor | Malgorzata Kołodziejczak |
Tytuł | USE OF AGRICULTURAL SERVICES IN EUROPEAN UNION COUNTRIES |
Title | |
Słowa kluczowe | agricultural services, European Union |
Key words | |
Abstrakt | The purpose of this paper is to assess the use of agricultural services in European Union countries in the context of selected features of agriculture. The Ward’s Method was used to isolate six typological clusters of European Union countries. It may be noticed that clusters with a high levels of fixed capital consumption and total intermediate consumption are characterized by a higher use of services than other clusters. The absence of a noticeable relation between the share of crop output in the structure of agricultural output, or between the labour input and the use of agricultural services can be explained by differences in natural conditions, traditional farming models and preferences in choosing between developing the farm’s own machinery or using services. |
Abstract | |
Cytowanie | Kołodziejczak M. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n1_s364.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
17. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Filipiak T., Maciejczak M. COSTS OF VINEYARDS PRODUCTION IN SELECTED EU COUNTRIES IN THE PERIOD 2004–2015
Autor | Tadeusz Filipiak, Mariusz Maciejczak |
Tytuł | COSTS OF VINEYARDS PRODUCTION IN SELECTED EU COUNTRIES IN THE PERIOD 2004–2015 |
Title | |
Słowa kluczowe | cost of production, specialist vineyards, FADN, European Union |
Key words | |
Abstrakt | The aim of the research was to determine the production costs in farms specializing in viticulture in the selected European Union countries in the period 2004–2015. It was found that there was a large variation in terms of the structure of production costs. In the analysed period, the majority of countries recorded an increase in total costs per 1 ha, which was mostly due to the year by year increase of the direct costs. In direct costs the plant protection had the largest share, followed by fertilization costs, while the lowest were the costs of pruning. The share of indirect costs in total costs was relatively high and on EU average reached 82%. |
Abstract | |
Cytowanie | Filipiak T., Maciejczak M. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n2_s144.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
18. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2018 |
|
Stawicka E., Unsal A. COMPARATIVE ANALYSES OF HEALTH ECONOMICS INDICATORS IN THE EUROPEAN UNION AND TURKEY
Autor | Ewa Stawicka, Ali Unsal |
Tytuł | COMPARATIVE ANALYSES OF HEALTH ECONOMICS INDICATORS IN THE EUROPEAN UNION AND TURKEY |
Title | |
Słowa kluczowe | core health indicators, European Union countries, health expenditures |
Key words | |
Abstrakt | In this paper, Turkey and the European Union countries are compared on health economics indicators such as health expenditure per capita, health expenditure as a percentage of GDP, life expectancy and infant mortality rate. The aim of this study is to determine the position of Turkey comparing to the European Union countries on the basis of health indicators. Result of this study shows that Eastern EU countries as well as, Turkey in particular should allocate more share for health from their health spendings to get better health outcomes. |
Abstract | |
Cytowanie | Stawicka E., Unsal A. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2018_n2_s198.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
19. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2018 |
|
Średzińska J. Zróżnicowanie poziomu dochodów rolników w gospodarstwach z różnych klas wielkości ekonomicznej w krajach Unii Europejskiej
Autor | Joanna Średzińska |
Tytuł | Zróżnicowanie poziomu dochodów rolników w gospodarstwach z różnych klas wielkości ekonomicznej w krajach Unii Europejskiej |
Title | DIVERSIFICATION OF THE LEVEL OF FARMERS’ INCOME IN FARMS OF DIFFERENT ECONOMIC SIZE CLASSES IN THE EUROPEAN UNION COUNTRIES |
Słowa kluczowe | dochód z rodzinnego gospodarstwa rolnego, nierówności dochodowe, klasa wielkości ekonomicznej, FADN |
Key words | farm net income, income inequality, economic size class, FADN |
Abstrakt | Celem badań było określenie zróżnicowania dochodów uzyskiwanych przez rolników w gospodarstwach rolnych krajów UE z różnych klas wielkości ekonomicznej. Wykorzystano bazę FADN. Analizy wykonano w większości dla roku 2015. Część wyników porównano z danymi z roku 2004. Badaną zmienną był dochód z rodzinnego gospodarstwa rolnego na pełnozatrudnionego członka rodziny. Wykonano analizę wariancji (test rang Kruskala-Wallisa) oraz analizę post-hoc wartości p dla porównań wielokrotnych. Obliczono wskaźnik zróżnicowania decylowego oraz współczynnik Giniego. Zauważono, że wielkość ekonomiczna wpływa na dochodowość pracy własnej, szczególnie w gospodarstwach większych ekonomicznie. Zaobserwowano także, że stopień nierówności dochodowych w poszczególnych klasach wielkości jest różny. W niektórych klasach wielkości ekonomicznej odnotowano pogłębianie się nierówności dochodowych. |
Abstract | The aim of the study was to determine the diversification of income obtained by farmers in the EU countries’ farms from different economic size classes. The FADN database was used. Most of the analyzes were performed for 2015. Some of the results were compared with the data from 2004. The variable under analysis was income from a family farm per family work unit. A variance analysis (Kruskal-Wallis rank test) and post-hoc analysis of p values for multiple comparisons were performed. The income decile ratio and the Gini coefficient were calculated. It was noted that the economic size affects the profitability of own work, especially in economically larger farms. It was also observed that the degree of income inequalities in respective size classes is different. In some economic size classes a deepening of income inequalities was noticed. |
Cytowanie | Średzińska J. (2018) Zróżnicowanie poziomu dochodów rolników w gospodarstwach z różnych klas wielkości ekonomicznej w krajach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 215-223 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2018_n69_s215.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
20. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2018 |
|
Zalewski A. Popyt na rolnicze usługi mechanizacyjne w krajach Unii Europejskiej
Autor | Arkadiusz Zalewski |
Tytuł | Popyt na rolnicze usługi mechanizacyjne w krajach Unii Europejskiej |
Title | Demand for Agricultural Mechanization Services in the European Union Countries |
Słowa kluczowe | usługi rolnicze, usługi mechanizacyjne, popyt, Unia Europejska |
Key words | agricultural services, mechanization services, demand, European Union |
Abstrakt | Korzystanie z usług mechanizacyjnych może w istotnym stopniu przyczyniać się do obniżania kosztów produkcji umożliwiając producentom rolnym bezinwestycyjne wdrożenie postępu technicznego. W artykule próbowano określić tendencje występujące w popycie na rolnicze usługi mechanizacyjne w krajach Unii Europejskiej w latach 2010-2017. Badano zmiany wartości usług w przeliczeniu na 1 ha UR oraz zmiany udziału usług mechanizacyjnych w zużyciu pośrednim. Stwierdzono, że wartość usług w przeliczeniu na 1 ha UR średnio w UE zwiększyła się. Wzrósł również udział usług w zużyciu pośrednim. W wyniku grupowania obiektów metodą Warda otrzymano 5 skupień krajów, które różniły się między sobą pod względem zaproponowanych cech, natomiast kraje tworzące dane skupienie charakteryzowały się zbliżonymi wartościami zmiennych. Krajami w których zaobserwowano zarówno wyraźny wzrost wartości usług mechanizacyjnych w przeliczeniu na jednostkę powierzchni jak również zdecydowane zwiększenie wartości usług w zużyciu pośrednim były: Finlandia, Niemcy, Łotwa, Rumunia oraz Estonia. Wyraźny spadek popytu na usługi mechanizacyjne wystąpił natomiast w Grecji i na Litwie. |
Abstract | The use of mechanization services can significantly contribute to reducing production costs, enabling agricultural producers to implement technical progress without any investment. The article attempted to identify trends in demand for agricultural mechanization services in the European Union countries in 2010-2017. Changes in the value of services per 1 ha of UAA and changes in the share of mechanization services in total expenditures incurred for agricultural production were examined. It was found that the value of services per 1 ha of UAA on average in the EU increased. The share of services in intermediate consumption has also increased. As a result of grouping objects by the Ward method, 5 clusters of countries were distinguished, which differed among each other in terms of the proposed features, while the countries that created the focus were characterized by similar values of variables. The countries in which both a clear increase in the value of mechanization services per unit area was observed as well as a significant increase in the value of services in indirect consumption were: Finland, Germany, Latvia, Romania and Estonia. A clear decline in demand for mechanization services occurred in Greece and Lithuania. |
Cytowanie | Zalewski A. (2018) Popyt na rolnicze usługi mechanizacyjne w krajach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 50-59 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2018_T18(33)_n4_s50.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |