1. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2020 |
|
Kucher O., Prokopchuk L., Zabolotnyy S. FORMATION OF THE DEVELOPMENT STRATEGY FOR THE BIOECONOMY IN UKRAINE
Autor | Oleg Kucher, Liliia Prokopchuk, Serhiy Zabolotnyy |
Tytuł | FORMATION OF THE DEVELOPMENT STRATEGY FOR THE BIOECONOMY IN UKRAINE |
Title | |
Słowa kluczowe | bioeconomy, agriculture, biotechnologies, bioresources, strategies |
Key words | |
Abstrakt | The article examines the role of the bioeconomy in the formation of priorities for the economic development of Ukraine. It is determined that the primary goal of the bioeconomy is the optimal use of renewable biological resources and the creation of sustainable manufacturing systems for new products. It is noted that Ukraine belongs to the countries with high bioeconomic potential, the source of which is the production of biomass of agricultural origin that creates favorable conditions for the development of the bioeconomy. The dynamics of biomass production potential are characterized by a stable increase in the amount of biomass available for use, and its energy capacity is analysed. Using the methodology of 'smart specialization', a model of strategy formation was developed, which defines the priorities, goals, and objectives of the bioeconomic development of Ukraine's economy. |
Abstract | |
Cytowanie | Kucher O., Prokopchuk L., Zabolotnyy S. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2020_n4_s78.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
2. |
Economic Sciences for Agribusiness and Rural Economy, 2020 |
|
Butorina V., Kucher O., Pustova Z., Pustova N., Tkach O. THE ROLE OF BIOMASS IN THE BIOECONOMIC POLICY OF UKRAINE AND ITS LEGAL REGULATION
Autor | Veronika Butorina, Oleg Kucher, Zoia Pustova, Natalia Pustova, Oleh Tkach |
Tytuł | THE ROLE OF BIOMASS IN THE BIOECONOMIC POLICY OF UKRAINE AND ITS LEGAL REGULATION |
Title | |
Słowa kluczowe | bioeconomy, biotechnologies, innovations, agricultural biomass |
Key words | |
Abstrakt | The article examines the need and possibility of introducing bioeconomy in the management system of the national economy, in the context of the focus on sustainable development through the use of the most modern techniques and technologies for the use of biomass. It is determined that the key role in the development of a new direction of the country's economy is played by the agricultural sector, as the bioeconomy of agricultural systems is based on agricultural biomass and biotechnology. Optimization of agricultural biomass flows is one of the components of bioeconomy development. It is noted that, given the significant natural and economic, raw material research and production potential and state support, Ukraine has great opportunities for bioeconomy development based on the production of environmentally friendly bioenergy products through the efficient use of agricultural biomass. The legal bases of the state management of the bioeconomic development of Ukraine are stated. |
Abstract | |
Cytowanie | Butorina V., Kucher O., Pustova Z., Pustova N., Tkach O. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | ESARE_2020_n4_s84.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
3. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2019 |
|
Piwowar A. Development of the Agricultural Biogas Market in Poland – Production Volume, Feedstocks, Activities and Behaviours of Farmers
Autor | Arkadiusz Piwowar |
Tytuł | Development of the Agricultural Biogas Market in Poland – Production Volume, Feedstocks, Activities and Behaviours of Farmers |
Title | Development of the Agricultural Biogas Market in Poland – Production Volume, Feedstocks, Activities and Behaviours of Farmers |
Słowa kluczowe | low carbon agriculture, agricultural biogas plants, Poland |
Key words | low carbon agriculture, agricultural biogas plants, Poland |
Abstrakt | The activity and efficiency of agricultural biogas plants are important issues in the field of low-emission development in rural areas and in agribusiness. The essence of the problems concerns mainly sustainable waste management in agricultural production. The main purpose of this study is to analyze the volume of agricultural biogas production in Poland and the structure of consumption of raw materials used for production of agricultural biogas. The analyses were carried out in the period of 2011–2017. The paper also presents results of empirical research on the agricultural practices as part of the subject area of the development of the agricultural biogas market in Poland. The aim of the questionnaire surveys of agricultural holdings was to obtain information on the use of the biomass from field crops and grasslands for energy purposes and the interest in the development of agricultural production towards the cultivation of energy crops. The results of the analyses were presented in the spatial arrangement of research. |
Abstract | The activity and efficiency of agricultural biogas plants are important issues in the field of low-emission development in rural areas and in agribusiness. The essence of the problems concerns mainly sustainable waste management in agricultural production. The main purpose of this study is to analyze the volume of agricultural biogas production in Poland and the structure of consumption of raw materials used for production of agricultural biogas. The analyses were carried out in the period of 2011–2017. The paper also presents results of empirical research on the agricultural practices as part of the subject area of the development of the agricultural biogas market in Poland. The aim of the questionnaire surveys of agricultural holdings was to obtain information on the use of the biomass from field crops and grasslands for energy purposes and the interest in the development of agricultural production towards the cultivation of energy crops. The results of the analyses were presented in the spatial arrangement of research. |
Cytowanie | Piwowar A. (2019) Development of the Agricultural Biogas Market in Poland – Production Volume, Feedstocks, Activities and Behaviours of Farmers.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 19(34), z. 1: 88-97 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2019_T19(34)_n1_s88.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
4. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2019 |
|
Florkowski W., Klepacka A. The Wood Pellet Sector: Barriers to Growth and Opinions of Manufacturers in Poland
Autor | Wojciech Florkowski, Anna Klepacka |
Tytuł | The Wood Pellet Sector: Barriers to Growth and Opinions of Manufacturers in Poland |
Title | The Wood Pellet Sector: Barriers to Growth and Opinions of Manufacturers in Poland |
Słowa kluczowe | renewable energy, wood pellet stoves, raw material, imports, quality, rural household |
Key words | renewable energy, wood pellet stoves, raw material, imports, quality, rural household |
Abstrakt | Biomass is a major source of renewable energy in the EU and Poland, stimulating the growth of the wood pellet sector. Wood pellet demand is stimulated by a complex interaction of market forces and policies including EU climate, energy, and environmental regulations, Poland’s program to improve air quality, and subsidies for the replacement of inefficient stoves used by households. This article focuses on the growth of the wood pellet industry, imports and exports in Poland, and wood pellet quality and use by households. The main issues faced by the EU wood pellet sector between 2013 and 2016 are further considered in the context of opinions of Polish wood pellet manufacturers. Industry opinions were collected in response to an open-ended question that probed for the main issues faced by wood pellet producers during the survey implemented by the authors in 2019. Respondents identified difficulties in obtaining raw material for pellet production and poor pellet quality as major problems. Although the majority did not feel concerned about competition from imported wood pellets, a small number of respondents viewed such competition as a problem reflecting the reversal of decreasing imports in 2017. Overall, the domestic wood pellet industry can be expected to grow because of increasing pressure to expand the use of renewable energy and will be driven by the household sector switching to more efficient, wood burning stoves. Additionally, the expanding area of private Polish forests may become a source of much-needed raw material for wood pellet manufacturing. |
Abstract | Biomass is a major source of renewable energy in the EU and Poland, stimulating the growth of the wood pellet sector. Wood pellet demand is stimulated by a complex interaction of market forces and policies including EU climate, energy, and environmental regulations, Poland’s program to improve air quality, and subsidies for the replacement of inefficient stoves used by households. This article focuses on the growth of the wood pellet industry, imports and exports in Poland, and wood pellet quality and use by households. The main issues faced by the EU wood pellet sector between 2013 and 2016 are further considered in the context of opinions of Polish wood pellet manufacturers. Industry opinions were collected in response to an open-ended question that probed for the main issues faced by wood pellet producers during the survey implemented by the authors in 2019. Respondents identified difficulties in obtaining raw material for pellet production and poor pellet quality as major problems. Although the majority did not feel concerned about competition from imported wood pellets, a small number of respondents viewed such competition as a problem reflecting the reversal of decreasing imports in 2017. Overall, the domestic wood pellet industry can be expected to grow because of increasing pressure to expand the use of renewable energy and will be driven by the household sector switching to more efficient, wood burning stoves. Additionally, the expanding area of private Polish forests may become a source of much-needed raw material for wood pellet manufacturing. |
Cytowanie | Florkowski W., Klepacka A. (2019) The Wood Pellet Sector: Barriers to Growth and Opinions of Manufacturers in Poland.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 19(34), z. 4: 9-18 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2019_T19(34)_n4_s9.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
5. |
Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 2018 |
|
Szubska-Włodarczyk N. Strona podażowa rynku biomasy rolnej w województwie łódzkim w opinii rolników
Autor | Natalia Szubska-Włodarczyk |
Tytuł | Strona podażowa rynku biomasy rolnej w województwie łódzkim w opinii rolników |
Title | THE SUPPLY SIDE OF AGRICULTURAL BIOMASS MARKET IN LODZ PROVINCE |
Słowa kluczowe | polityka klimatyczno-energetyczna UE, odnawialne źródła energii, rynek biomasy rolnej |
Key words | EU climate and energy policy, renewable energy resources, agricultural biomass market |
Abstrakt | Aktualność problematyki podjętej w opracowaniu wynika zarówno z konieczności zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Polski, jak i jednoczesnej realizacji zobowiązań w ramach prowadzonej przez Unię Europejską polityki klimatyczno-energetycznej. Jednym z jej filarów jest wzrost znaczenia odnawialnych źródeł energii. Celem badań było określenie barier wynikających ze strony podażowej rynku biomasy rolnej w województwie łódzkim. Przeprowadzony wywiad kwestionariuszowy pozwolił na identyfikację kilku czynników niekorzystnie wpływających na rozwój rynku biomasy rolnej w województwie łódzkim, takich jak organizacja strony logistycznej odbioru surowca, opłacalność sprzedaży czy też brak dostępu do innowacyjnych rozwiązań. |
Abstract | International cooperation on climate protection has very strong impact, which translates into increased interest in renewable energy, including biomass. Assuming the regional use of biomass, it may be an important source for energy, taking into account the need to reduce greenhouse gas emissions. The aim of paper was to identify the supply barriers for the agricultural biomass market development in Lodz province. In this case, information obtained from structured interview was used. The main barriers on the supply side include i.e. lack of organized transport, unprofitability of the sales/production, lack of knowledge and access to information about innovative possibilities of energy use of biomass. |
Cytowanie | Szubska-Włodarczyk N. (2018) Strona podażowa rynku biomasy rolnej w województwie łódzkim w opinii rolników .Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, t. 105, z. 1: 111-120 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | RNR_2018_n1_s111.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
6. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2018 |
|
Klepacka A. Sustainable Development and Renewable Energy Sectors: Selected Indicators in European Union and Poland
Autor | Anna Klepacka |
Tytuł | Sustainable Development and Renewable Energy Sectors: Selected Indicators in European Union and Poland |
Title | Sustainable Development and Renewable Energy Sectors: Selected Indicators in European Union and Poland |
Słowa kluczowe | sustainable development, renewable energy, UE, Poland |
Key words | sustainable development, renewable energy, UE, Poland |
Abstrakt | The aim of this article was to show the position of Poland in the renewable energy subsectors among the European Union countries. The research covered the areas of biomass, solar heating and heat pumps, showing the degree of their utilization, power required to drive the system and their production in 2016. The provided information was supplemented with a revenues per employee in thousand euros in chosen subsectors of renewable energy sources in the year 2016. The main tool for carrying out the set objective was the use of descriptive and comparative methods. The results of the survey demonstrated Poland’s prominent place in the sector of liquid biofuels (1st place in EU), thanks to the significant supply of raw materials as well as development perspectives in solar energy, which is confirmed by the world's statistics indicating a record number of photovoltaic installations fitted (PV). |
Abstract | The aim of this article was to show the position of Poland in the renewable energy subsectors among the European Union countries. The research covered the areas of biomass, solar heating and heat pumps, showing the degree of their utilization, power required to drive the system and their production in 2016. The provided information was supplemented with a revenues per employee in thousand euros in chosen subsectors of renewable energy sources in the year 2016. The main tool for carrying out the set objective was the use of descriptive and comparative methods. The results of the survey demonstrated Poland’s prominent place in the sector of liquid biofuels (1st place in EU), thanks to the significant supply of raw materials as well as development perspectives in solar energy, which is confirmed by the world's statistics indicating a record number of photovoltaic installations fitted (PV). |
Cytowanie | Klepacka A. (2018) Sustainable Development and Renewable Energy Sectors: Selected Indicators in European Union and Poland.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 250-258 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2018_T18(33)_n4_s250.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
7. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2018 |
|
Komor A. Przestrzenne zróżnicowanie produkcji biomasy rolniczej pochodzenia roślinnego w państwach UE w kontekście rozwoju biogospodarki
Autor | Agnieszka Komor |
Tytuł | Przestrzenne zróżnicowanie produkcji biomasy rolniczej pochodzenia roślinnego w państwach UE w kontekście rozwoju biogospodarki |
Title | Spatial Diversification of Agricultural Biomass Production of Plant Origin in EU Countries in the Context of Bioeconomy Development |
Słowa kluczowe | biomasa, biogospodarka, państwa Unii Europejskiej, zróżnicowanie przestrzenne |
Key words | biomass, bioeconomy, Eropean Union countries, spatial diversity |
Abstrakt | Celem artykułu była identyfikacja i ocena przestrzennego zróżnicowania produkcji biomasy rolniczej pochodzenia roślinnego w państwach UE, jako podstawowego surowca wykorzystywanego do wytwarzania bioproduktów oraz bioenergii. W opracowaniu wykorzystano dane statystyczne pozyskane z EUROSTATU. Okres badawczy obejmował 2015 rok. Do interpretacji badań zastosowano statystykę opisową i parametryczną, wykorzystano wskaźniki struktury, gęstości i natężenia, a także wskaźnik korelacji Pearsona. W toku badań stwierdzono, że w 2015 roku 51,5% wytwarzanej w UE biomasy roślinnej w rolnictwie to produkty uboczne - pochodzące z resztek roślin uprawnych, z roślin pastewnych i biomasy wypasanej. Produkcja biomasy roślinnej cechowała się znacznym zróżnicowaniem przestrzennym zarówno w odniesieniu do biomasy pochodzącej z roślin uprawnych (liderami w tym zakresie były kraje: Francja, Niemcy, Hiszpania, Włochy i Polska), jak i do pozostałej biomasy (największy udział miały: Niemcy, Francja, Polska, Wielka Brytania i Włochy). W 2015 roku na terenie siedmiu krajów (tj. Niemiec, Francji, Polski, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Włoch i Rumunii) wyprodukowano łącznie blisko ¾ roślinnej biomasy wytwarzanej w UE. Analizom poddano również zależności pomiędzy wielkością produkcji biomasy, potencjałem ludnościowym kraju (mierzonym udziałem w liczbie ludności UE) i potencjałem produkcyjnym rolnictwa (mierzonym udziałem w powierzchni użytków rolnych w UE), co pozwoliło na wyznaczenie czterech grup państw. |
Abstract | The aim of the article was to identify and assess the spatial diversity of agricultural biomass production of plant origin in EU countries as the basic raw material used to create bioproducts and bioenergy. The study uses statistical data obtained from EUROSTAT. The research period covered 2015. Descriptive and parametric statistics were used to interpret the study, and also the indicators of structure, density and intensity were used, as well as the Pearson correlation coefficient. The study found that in 2015 about 51,5% of plant biomass in agriculture produced in the EU were by-products - derived from crop residues, fodder crops and grazed biomass. The production of plant biomass was characterized by considerable spatial differentiation both in relation to biomass derived from arable crops (the leaders in this respect were: France, Germany, Spain, Italy and Poland) as well as to other biomass (Germany, France, Poland, Great Britain and Italy had the largest share). In 2015, nearly ¾ of the plant biomass produced in the EU was produced in seven countries (i.e. Germany, France, Poland, Great Britain, Spain, Italy and Romania). The analysis also included the dependences among the size of biomass production, the population potential of the country (measured by the share in the EU population) and the production potential of agriculture (measured in the share of agricultural land in the EU). This allowed the designation of four groups of countries. |
Cytowanie | Komor A. (2018) Przestrzenne zróżnicowanie produkcji biomasy rolniczej pochodzenia roślinnego w państwach UE w kontekście rozwoju biogospodarki.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 1: 100-110 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2018_T18(33)_n1_s100.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
8. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2018 |
|
Janiszewska D., Ossowska L. Diversification of European Union Member States Due to the Production of Renewable Energy from Agriculture and Forestry
Autor | Dorota Janiszewska, Luiza Ossowska |
Tytuł | Diversification of European Union Member States Due to the Production of Renewable Energy from Agriculture and Forestry |
Title | Diversification of European Union Member States Due to the Production of Renewable Energy from Agriculture and Forestry |
Słowa kluczowe | agricultural biomass, forest biomass, European Union countries, production of renewable energy |
Key words | agricultural biomass, forest biomass, European Union countries, production of renewable energy |
Abstrakt | The main objective of this article is to discuss the diversity of European Union countries in terms of their production of renewable energy from agriculture and forestry. The analysis includes 28 EU countries. Figures come from 2013-2015. Diversification of European Union members was conducted using cluster analysis. The following diagnostic features were used for the analysis: production of renewable energy from agriculture, share of agriculture in production of renewable energy, change in the production of renewable energy from agriculture in 2013-2015, production of renewable energy from forestry, share of forestry in production of renewable energy, change in the production of renewable energy from forestry in 2013-2015. As a result of the cluster analysis examined regions were divided into five groups. |
Abstract | The main objective of this article is to discuss the diversity of European Union countries in terms of their production of renewable energy from agriculture and forestry. The analysis includes 28 EU countries. Figures come from 2013-2015. Diversification of European Union members was conducted using cluster analysis. The following diagnostic features were used for the analysis: production of renewable energy from agriculture, share of agriculture in production of renewable energy, change in the production of renewable energy from agriculture in 2013-2015, production of renewable energy from forestry, share of forestry in production of renewable energy, change in the production of renewable energy from forestry in 2013-2015. As a result of the cluster analysis examined regions were divided into five groups. |
Cytowanie | Janiszewska D., Ossowska L. (2018) Diversification of European Union Member States Due to the Production of Renewable Energy from Agriculture and Forestry.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 2: 95-104 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2018_T18(33)_n2_s95.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
9. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2017 |
|
Jarosz Z. Potencjał energetyczny biomasy roślinnej i możliwości wykorzystania do celów energetycznych
Autor | Zuzanna Jarosz |
Tytuł | Potencjał energetyczny biomasy roślinnej i możliwości wykorzystania do celów energetycznych |
Title | Energy Potential of Agricultural Crops Biomass and Their Use for Energy Purposes |
Słowa kluczowe | biomasa, słoma, siano, rośliny energetyczne, potencjał energetyczny |
Key words | biomass, straw, hay, perennial energy crops, energy potential |
Abstrakt | Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, uniezależnienie się od paliw kopalnych oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych skłania do wykorzystywania odnawialnych źródeł energii. Celem badań jest ocena potencjału energetycznego biomasy roślinnej z produkcji rolnej i wskazanie możliwości jej wykorzystania do produkcji energii elektrycznej i ciepła. Do badań wykorzystano dane z Powszechnego Spisu Rolnego 2010. Na podstawie szczegółowej analizy zmian zachodzących w produkcji rolniczej w latach 2010-2015 dokonano aktualizacji danych. Przyjęto założenie, że zmiany w gminach zachodziły w taki sam sposób jak w województwach. Potencjał energetyczny biomasy roślinnej oszacowano uwzględniając: nadwyżki słomy, siana i plantacje roślin energetycznych. Z przeprowadzonych badań wynika, że Polska dysponuje energetycznym potencjałem biomasy roślinnej kształtującym się na poziomie 305,8 tys. TJ rocznie, który może być wykorzystany do celów energetycznych bez zagrożenia dla produkcji żywności. |
Abstract | The need to ensure energy security, decouple energy production from fossil fuels and reduce greenhouse gas emission are driving the use of renewable energy sources. The purpose of the study is to assess the energy potential of agricultural crops biomass and to indicate its potential for electricity and heat production. The data from the Agricultural Census 2010 were used for analyses. On the basis of the detailed analysis of the changes in agricultural production in the years 2010-2015 the data has been updated. Is was assumed that the changes in communes were similar to those in voivodships. The energy potential of the crop biomass was estimated taking into account surpluses of straw, hay and perennial energy crops biomass. The study shows that energy potential of the biomass without jeopardizing food production amounts at 305,8 thousand TJ per year. |
Cytowanie | Jarosz Z. (2017) Potencjał energetyczny biomasy roślinnej i możliwości wykorzystania do celów energetycznych.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 17(32), z. 2: 81-92 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2017_T17(32)_n2_s81.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
10. |
Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 2017 |
|
Gradziuk P., Gradziuk B. Próba oceny efektów absorpcji środków z funduszy europejskich na rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie lubelskim
Autor | Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk |
Tytuł | Próba oceny efektów absorpcji środków z funduszy europejskich na rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie lubelskim |
Title | THE ATTEMPT OF EVALUATION OF ABSORPTION OF THE EUROPEAN FUNDS FOR THE DEVELOPMENT OF USE OF RENEWABLE ENERGY SOURCES IN LUBELSKIE PROVINCE |
Słowa kluczowe | odnawialne źródła energii (OZE), programy wsparcia, Regionalny Program Operacyjny, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich, województwo lubelskie |
Key words | renewable energy, support programs, Regional Operational Programme, Rural Development Programme, Lubelskie Voivodship |
Abstrakt | W opracowaniu przedstawiono wyniki badań, których celem była ocena efektów absorpcji funduszy europejskich na inwestycje z zakresu odnawialnych źródeł energii w woj. lubelskim oraz sformułowanie wstępnych rekomendacji na przyszły okres programowania. W ramach RPO WL i PROW (3.2.1) w woj. lubelskim zamontowano ponad 34 tys. instalacji o mocy 189,2 MWt i 4,1 MWe, przeważnie kolektorów słonecznych (95,8%), kotłów na biomasę (2,3%) i paneli fotowoltaicznych (1,9%). Efektem zrealizowanych projektów było zmniejszenie zużycia paliw konwencjonalnych na obszarach wiejskich o około 4% w ciągu roku, co jest równoważne wartości energetycznej 19 tys. t węgla kamiennego. Działania podjęte w ramach analizowanych programów przyczyniły się również do redukcji emisji CO2 o około 1,7 tys. t, podstawowego gazu cieplarnianego oraz pyłów i innych zanieczyszczeń. |
Abstract | The paper presents results of study aimed at assessing an absorption of European Union funds intended for investments in renewable energy in the Lubelskie province. Source of the data was the Department of Regional Operational Programme in the Marshal’s Office for Lubelskie province in Lublin and the Department of European Funds in Ministry of Energy. With the funds from the Regional Operational Programme of the Lubelskie province and the Rural Development Programme (3.2.1) over 34 thousand renewable energy installations with capacity of 189,2 MWt and 4,1 MWe, were build. Most of them were solar collectors (95.8%), biomass boilers (2.3%) and photovoltaic panels (1.9%). Such significant share of solar energy projects proves the hypothesis of the Renewable Energy Development Program for the Lubelskie province that it is possible for the Lubelskie region to become a national leader in the use of solar energy for the production of heat and electricity. As a result of implemented projects the consumption of conventional fuels in rural areas dropped by around 4% per year, what is equal to the energy value of 19 thousand tons of bituminous coal. Furthermore, actions taken with the help of above mentioned programs resulted in a reduction of CO2 emissions by around 1,7 thousand tons of primary greenhouse gas, dust and other pollutants. |
Cytowanie | Gradziuk P., Gradziuk B. (2017) Próba oceny efektów absorpcji środków z funduszy europejskich na rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie lubelskim .Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, t. 104, z. 3: 95-105 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | RNR_2017_n3_s95.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
11. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2016 |
|
Galchynska Y., Maciejczak M., Orlykovskyi M., Wicki L. Rozwój biogospodarki opartej na wiedzy na Ukrainie – w kierunku systemu dyfuzji innowacji opartego o model poczwórnej helisy
Autor | Yulia Galchynska, Mariusz Maciejczak, Mykola Orlykovskyi, Ludwik Wicki |
Tytuł | Rozwój biogospodarki opartej na wiedzy na Ukrainie – w kierunku systemu dyfuzji innowacji opartego o model poczwórnej helisy |
Title | Development of Ukrainian’s knowledge based bioeconomy – towards a system of innovations’ diffusion based on quadruple helix model |
Słowa kluczowe | biogospodarka oparta na wiedzy, dyfuzja innowacji, model poczwórnej helisy, Ukraina |
Key words | knowledge based bioeconomy, innovation diffusion, quadruple helix model, Ukraine |
Abstrakt | W artykule podjęto próbę oceny stanu rozwoju sektora biogospodarki opartej na wiedzy na Ukrainie. Jednocześnie dokonano oceny na ile obecny rozwój wpisuje się w koncepcję systemu dyfuzji innowacji opartą na modelu poczwórnej helisy, oraz wskazano na najważniejsze czynniki sprzyjające i ograniczające ów rozwój. Stwierdzono, iż Ukraina posiada znaczący potencjał czynników wytwórczych dla produkcji biomasy, który dotychczas wykorzystywany jest na potrzeby biogospodarki opartej na wiedzy w znikomym stopniu, czego główną przyczyną jest niski stopień dyfuzji innowacji, głównie w zakresie biotechnologii. Obecny rozwój w niskim stopniu oparty jest na koncepcji poczwórnej helisy, co jednocześnie stanowi o dużym potencjale wzrostu na najbliższe lata. Właściwie ukierunkowana polityka gospodarcza może w znacznym stopniu wpłynąć na rozwój biogospodarki opartej na wiedzy na Ukrainie. |
Abstract | The paper is an attempts to assess the state of development of the knowledge based bioeconomy in Ukraine. It also aims to evaluate how the current development complies in line with the concept of innovation diffusion model based on quadruple helix, and through, identify the most important factors strengthening and limiting this development. It was found that Ukraine has significant potential of production factors, in particular biomass, which so far is in limited scale used for the needs of a knowledge-based bioeconomy that is in infancy. The main reason is the low level of diffusion of innovation, mainly in the field of biotechnology. The current development in a low degree is based on the concept of quadruple helix, which on other hands also represents a high potential of growth for the coming years. Adequately oriented economic policies would greatly affect the development of a knowledge-based bioeconomy in Ukraine. |
Cytowanie | Galchynska Y., Maciejczak M., Orlykovskyi M., Wicki L. (2016) Rozwój biogospodarki opartej na wiedzy na Ukrainie – w kierunku systemu dyfuzji innowacji opartego o model poczwórnej helisy.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 16(31), z. 1: 164-176 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2016_T16(31)_n1_s164.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
12. |
Turystyka i Rozwój Regionalny, 2016 |
|
Bieńkowska-Gołasa W. Znaczenie odnawialnych źródeł energii w rozwoju regionu na przykładzie gminy Janów Podlaski
Autor | Wioletta Bieńkowska-Gołasa |
Tytuł | Znaczenie odnawialnych źródeł energii w rozwoju regionu na przykładzie gminy Janów Podlaski |
Title | The importance of renewable energy sources in the region’s development on the example of Janów Podlaski district |
Słowa kluczowe | odnawialne źródła energii, kotłownia na biomasę, gmina, Janów Podlaski |
Key words | renewable energy sources, biomass boiler, community, Janów Podlaski |
Abstrakt | W artykule zwrócono uwagę na współcześnie przyjmowany pogląd, że cywilizacja stoi w obliczu zagrażających zdrowiu i życiu mieszkańców globu problemów ekologicznych, takich jak: efekt cieplarniany i kwaśne deszcze. Jest to spowodowane masowym wykorzystywaniem paliw kopalnych. Sposobem rozwiązania problemów związanych z efektem cieplarnianym jest rozwój technologii czystych źródeł energii, a więc takich, które pochodzą ze źródeł odnawialnych. Celem artykułu jest przedstawienie działań podejmowanych przez władze gminy Janów Podlaski (gmina wiodąca) i gmin partnerskich (Konstantynów, Rokitno) w zakresie rozwoju odnawialnych źródeł energii na ich terenie. |
Abstract | The article focuses on today taken the view that civilization is facing threatening the health and lives of the inhabitants of the globe environmental problems such as the greenhouse effect and acid rains. These problems are caused by massive use of fossil fuels. Way to solve problems associated with the greenhouse effect is the development of clean energy technologies, derived from renewable sources. The aim of the article is to present the activities undertaken by the municipal authorities Janów Podlaski in the development of renewable energy sources in their area. |
Cytowanie | Bieńkowska-Gołasa W. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | TIRR_2016_n5_s5.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
13. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2015 |
|
Rzemieniak M. Promocja marketingowa działań innowacyjnych na przykładzie sektora OZE w regionie lubelskim
Autor | Magdalena Rzemieniak |
Tytuł | Promocja marketingowa działań innowacyjnych na przykładzie sektora OZE w regionie lubelskim |
Title | MARKETING PROMOTION OF INNOVATIVE ACTIVITIES – THE EXAMPLE OF THE RENEWABLE ENERGY RESOURCES SECTOR (RES) IN THE LUBLIN REGION |
Słowa kluczowe | promocja marketingowa, sektor OZE |
Key words | promotion, RES sector |
Abstrakt | Rozwój województwa lubelskiego powinien koncentrować się na strategicznych dziedzinach polskiej gospodarki oraz województwa. Szansą na uruchomienie dźwigni rozwoju jest wzrost przedsiębiorczości mieszkańców Lubelszczyzny. Racjonalne wykorzystanie energii z tzw. źródeł odnawialnych tj. energii rzek, wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalnej lub biomasy, jest jednym z istotnych komponentów zrównoważonego rozwoju przynoszącym wymierne efekty ekologiczno-energetyczne. Wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo-energetycznym świata, przyczynia się do poprawy efektywności wykorzystania i oszczędzania zasobów surowców energetycznych, poprawy stanu środowiska poprzez redukcję zanieczyszczeń do atmosfery wód oraz redukcję ilości wytwarzanych odpadów. Strategia rozwoju województwa powinna zakładać rozwój produkcji ze źródeł odnawialnych, wykorzystanie regionalnych źródeł energii, promocję ekoenergii wśród odbiorców końcowych oraz rozwój działalności badawczo – wdrożeniowej. Te działania wymagają świadomych, celowych i profesjonalnych działań promocyjnych prowadzonych w kierunku różnych grup docelowych oraz interesariuszy (stakeholders). Celem artykułu jest wykazanie wpływu działań promocyjnych na rozwój sektora OZE, a także gruntowna analiza i przegląd dostępnej dokumentacji, na podejmowana działania propagujące sektor OZE. W publikacji stawiana jest następująca hipoteza – dla efektywnego i skutecznego rozwoju sektora OZE niezbędne są działania promocyjne, wyprofilowane pod kątem potrzeb informacyjnych otoczenia. Metodami badawczymi zastosowanymi w niniejszym opracowaniu są badania w postaci analizy desk research prowadzone na źródłach wtórnych, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, obserwacja uczestnicząca (jako eksperta Urzędu Miasta Lublin oraz Urzędu Marszałkowskiego w Lublinie) oraz obserwacja nieuczestnicząca. Badania zostały przeprowadzone w okresie styczeń – czerwiec 2015 r. |
Abstract | The development of the Lubelskie Province should be focused on strategic fields of economy of Poland and the Province. The entrepreneurship growth among the Lubelskie Province citizens may stimulate the mainspring of development1. The rational usage of energy from the so called renewable sources, i.e. river, wind, solar rays, geothermal energy and biomass, is one of the vital components of sustainable development and brings measurable ecological and energy effects. The growing participation of the RES in the world energy and fuel balance contributes to the usage and saving efficiency of energy resources. It also improves the condition of the environment through reducing the emission of pollution to waters and atmosphere and reducing the amount of produced waste. The Province development strategy should include the development of the production from the renewable sources, the usage of regional energy sources, the promotion of ecoenergy among the end-users and the development of research and implementation activity. These activities require conscious, purposeful and professional promotional actions aimed at diversified target groups and stakeholders. The aim of this article is to show the impact of promotional activities on the development of the sector of Renewable Energy Sources (RES), as well as an in-depth analysis and review of the available documentation regarding activities that promote the RES sector. This work puts forward the following hypothesis: customized promotional activities are essential for effective development of the RES sector. The research methods used in this study include desk research, carried out on secondary sources (both internal and external), participant observation (as an expert of the Lublin City Office and the Marshal’s Office of the Lubelskie Province in Lublin) and non-participant observation. The research was carried out between January and June 2015. |
Cytowanie | Rzemieniak M. (2015) Promocja marketingowa działań innowacyjnych na przykładzie sektora OZE w regionie lubelskim.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 14(63): 115-124 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2015_n63_s115.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
14. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2015 |
|
Janiszewska D., Ossowska L. Zróżnicowanie uwarunkowań rolnictwa dla produkcji energii odnawialnej z biomasy rolniczej w krajach Unii Europejskiej
Autor | Dorota Janiszewska, Luiza Ossowska |
Tytuł | Zróżnicowanie uwarunkowań rolnictwa dla produkcji energii odnawialnej z biomasy rolniczej w krajach Unii Europejskiej |
Title | Diversification of Agricultural Determinants for Renewable Energy Production Using Agricultural Biomass in European Union Countries |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | |
Abstract | |
Cytowanie | Janiszewska D., Ossowska L. (2015) Zróżnicowanie uwarunkowań rolnictwa dla produkcji energii odnawialnej z biomasy rolniczej w krajach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 15(30), z. 2: 75-84 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2015_T15(30)_n2_s75.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
15. |
Scientific Journal Warsaw University of Life Sciences SGGW - Problems of World Agriculture, 2015 |
|
Galchynska J., Maciejczak M., Orlikowskyi M. Development of Bioenergy from Biomass in Ukraine
Autor | Julia Galchynska, Mariusz Maciejczak, Mykola Orlikowskyi |
Tytuł | Development of Bioenergy from Biomass in Ukraine |
Title | |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | |
Abstract | |
Cytowanie | Galchynska J., Maciejczak M., Orlikowskyi M. (2015) Development of Bioenergy from Biomass in Ukraine.Scientific Journal Warsaw University of Life Sciences SGGW - Problems of World Agriculture, t. 15(30), z. 4: 56-61 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2015_T15(30)_n4_s56.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
16. |
Scientific Journal Warsaw University of Life Sciences SGGW - Problems of World Agriculture, 2014 |
|
Chryniewicz Ł., Larina Y. Modern Theoretical Foundations of International Trade of Biomass and its Implications for Ukraine
Autor | Łukasz Chryniewicz, Yaroslava Larina |
Tytuł | Modern Theoretical Foundations of International Trade of Biomass and its Implications for Ukraine |
Title | |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | |
Abstract | |
Cytowanie | Chryniewicz Ł., Larina Y. (2014) Modern Theoretical Foundations of International Trade of Biomass and its Implications for Ukraine.Scientific Journal Warsaw University of Life Sciences SGGW - Problems of World Agriculture, t. 14(29), z. 4: 47-56 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2014_T14(29)_n4_s47.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
17. |
Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 2013 |
|
Krzyżaniak M., Stolarski M., Szczukowski S., Tworkowski J. Ekonomiczne aspekty produkcji biomasy wierzby w jednorocznym i trzyletnim cyklu zbioru
Autor | Michał Krzyżaniak, Mariusz Stolarski, Stefan Szczukowski, Józef Tworkowski |
Tytuł | Ekonomiczne aspekty produkcji biomasy wierzby w jednorocznym i trzyletnim cyklu zbioru |
Title | ECONOMIC ASPECTS OF WILLOW BIOMASS PRODUCTION IN ANNUAL AND TRIENIAL HARVEST CYCLE |
Słowa kluczowe | wierzba, koszty bezpośrednie, nadwyżka bezpośrednia |
Key words | willow, direct costs, direct surplus |
Abstrakt | Celem opracowania jest porównanie kosztów zakładania plantacji i produkcji zrębków wierzby zbieranej w cyklu jednorocznym i trzyletnim. Badania prowadzono w latach 2008-2011 w dwóch Stacjach Dydaktyczno-Badawczych (SDB Bałdy i SDB Łężany) Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Na podstawie wyników doświadczeń polowych przeprowadzono ocenę ekonomiczną produkcji zrębków wierzby krzewiastej. Koszty założenia plantacji wierzby i jej prowadzenia przy zagęszczeniu 25 tys. szt. sadzonek na 1 ha wyniosły 7741,3 zł/ha i były znacznie niższe niż przy zagęszczeniu 48 tys. szt./ha (12127,9 zł/ha). Bezpośrednie koszty produkcji zrębków wierzby w mniejszym zagęszczeniu (25 tys. szt./ha) i zbiorze pędów w cyklu 3-letnim obliczone przy średnim plonie wyniosły 95,6 zł/t i były niższe niż przy zagęszczeniu 48 tys. szt./ha i zbiorze corocznym pędów (114,4 zł/t). Nadwyżka bezpośrednia (średnio 1860 zł/ha/rok) uzyskana na plantacji przy mniejszym zagęszczeniu wierzby i jej zbiorze co 3-lata była o 666,3 zł/ha/rok wyższa niż z większego zagęszczenia i corocznego zbioru. Przy najniższych plonach wartości nadwyżki bezpośredniej były ujemne. Z ekonomicznego punktu widzenia produkcja zrębków wierzby w trzyletnim cyklu zbioru była korzystniejsza niż ich produkcja z roślin pozyskiwanych co roku. |
Abstract | Based on the results of field experiments an economic analysis, the cultivation and production of willow chips has been presented. Cost of establishment of willow plantation and its cultivation at density of 25 thousand cuttings/ha amounted to 7,741.3 PLN/ha and were much lower than at density of 48 thousand cuttings/ha (12,127.9 PLN/ha). Direct costs calculated at an average yield at lower density (25 thousand cuttings/ha) and shoots harvesting in 3-year cycle amounted to 95.6 PLN/t and were lower than at density of 48 thousand cuttings/ha and annual harvest of shoots (114.4 PLN/t). Biomass production costs in annual harvest cycle were compensated when average yield of fresh biomass amounted to 17.7 t/ha and in three-year harvesting cycle when 40.9 t/ha were obtained. Average direct surplus, 1860 PLN/ha in average, obtained to farm gate at a lower density in 3-years harvest cycle was 666.3 PLN/ha higher than from the higher density and annual harvest cycle. Direct surplus was negative when the lowest yields were considered. |
Cytowanie | Krzyżaniak M., Stolarski M., Szczukowski S., Tworkowski J. (2013) Ekonomiczne aspekty produkcji biomasy wierzby w jednorocznym i trzyletnim cyklu zbioru .Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, t. 100, z. 1: 211-119 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | RNR_2013_n1_s211.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
18. |
Zeszyty Naukowe SGGW - Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 2013 |
|
Nuszkiewicz K. Odpady grupy trzeciej jako źródło energii odnawialnej
Autor | Krzysztof Nuszkiewicz |
Tytuł | Odpady grupy trzeciej jako źródło energii odnawialnej |
Title | Waste of the third group as a source of renewable energy |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | The article presents a description of group 03 biomass resources specified in the Ministry of Environment Directive of 27 September 2001. Waste of group 03 can be recognized as the so-called biomass, because it is waste left after wood processing and manufactured boards, furniture, cellulose, paper and cardboard production. After the elimination of pollutants that exist in waste of group 03 with the use of e.g. pyrolysis, there is a possibility of using biomass as solid fuel. |
Abstract | |
Cytowanie | Nuszkiewicz K. (2013) Odpady grupy trzeciej jako źródło energii odnawialnej.Zeszyty Naukowe SGGW - Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, nr 104: 119-124 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | EIOGZ_2013_n104_s119.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
19. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2012 |
|
Agnieszka D., Jasiulewicz M. Potencjał biomasy województwa zachodniopomorskiego w aspekcie wykorzystania do celów energetycznych
Autor | Dorota Agnieszka, Michał Jasiulewicz |
Tytuł | Potencjał biomasy województwa zachodniopomorskiego w aspekcie wykorzystania do celów energetycznych |
Title | The Potential of Biomass used for Energetic Purposes in Zachodniopomorskie voivodeship |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | |
Abstract | |
Cytowanie | Agnieszka D., Jasiulewicz M. (2012) Potencjał biomasy województwa zachodniopomorskiego w aspekcie wykorzystania do celów energetycznych.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 12(27), z. 1: 83-93 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2012_T12(27)_n1_s83.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
20. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Bielski S. Produkcja surowców energetycznych w Polsce w kontekście Wspólnej Polityki Rolnej
Autor | Stanisław Bielski |
Tytuł | Produkcja surowców energetycznych w Polsce w kontekście Wspólnej Polityki Rolnej |
Title | Energy Feedstock Production in Poland in the Context of the Common Agricultural Policy |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | Celem artykułu było przeanalizowanie wsparcia WPR do produkcji surowców energetycznych pochodzenie rolniczego w Polsce, a także prognoza krajowego zapotrzebowania materiału roślinnego do przetworzenia na biokomponenty. Obserwowane zmiany klimatyczne przypisywane także działalności rolniczej. Jednym ze sposobów ograniczenia niekorzystnego oddziaływania na środowisko naturalne paliw kopalnych (ciekłych i stałych) może być wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Rolnictwo jest producentem biomasy służącej do produkcji biokomponentów paliw płynnych, a także surowców do substytucji paliw stałych. Unia Europejska widząc potrzebę stymulacji produkcji biomasy na cele energetyczne wprowadziła szereg aktów prawnych wymuszających stosowanie biopaliw na terenie Wspólnoty. Rolnicy, jako producenci surowców, otrzymywali wsparcie finansowe do upraw energetycznych, początkowo z budżetu państwa, a w latach 2007-2009 w ramach WPR, zwiększając dochody z prowadzonej działalności rolniczej. Obecnie biopaliwa płynne są wytwarzane z surowców konsumpcyjnych lub paszowych. Problem ten od dawna budzi kontrowersje, a nawet otwartą polemikę wielu autorytetów odnośnie wpływu paliw roślinnych na cenę i dostępność żywności. |
Abstract | The purpose of this paper was to analyze the CAP support energy production of agricultural origin in Poland, as well as forecast demand of plant feedstock to be processed into biocomponents. The observed climate changes are assigned e.g. agricultural activity. One of the way to reduce the adverse environmental impact of fossil fuels (liquid and solid) can be using renewable energy sources. Agriculture is a producer of the biomass for the production of biocomponents, as well as feedstock for conversion solid fuels. The European Union stimulated the production of biomass for energy purposes has introduced a number of laws that enforce the use of biofuels in the Community. Farmers, as producers of raw materials, received financial support for energy crops in the CAP. Currently, liquid biofuels are produced from raw materials consumption or animal feed. This problem is very controversial, and even an open polemic many authorities on the impact of plant fuels on price and availability of food. |
Cytowanie | Bielski S. (2012) Produkcja surowców energetycznych w Polsce w kontekście Wspólnej Polityki Rolnej.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 47-59 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s47.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |