1. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2020 |
|
Misztal P. LIQUIDITY TRAP IN THE UNITED STATES, THE EURO AREA AND JAPAN
Autor | Piotr Misztal |
Tytuł | LIQUIDITY TRAP IN THE UNITED STATES, THE EURO AREA AND JAPAN |
Title | Pułapka płynności w USA, strefie euro i Japonii |
Słowa kluczowe | liquidity trap, financial crisis, monetary policy |
Key words | pułapka płynności, kryzys finansowy, polityka pieniężna |
Abstrakt | When a country falls into a liquidity trap it means that its central bank lacks an effective expansionary monetary policy aimed at increasing consumption and investment demand. Market participants (households and enterprises), instead of increasing demand, accumulate a growing money supply in the form of cash. Keynes argued that for an economy in a liquidity trap, the only way to increase demand in the country and to stimulate the economy is to conduct expansionary fiscal policy by increasing government spending or reducing taxes. The aim of the research is to verify the empirical hypothesis of the liquidity trap in three of the largest economies in the world, formerly known as the Global Triad (i.e. the USA, the euro zone and Japan), after the 2008 financial crisis. Research methods based on literature studies in macroeconomics and finance, as well as statistical methods, were used in the study. All statistical data came from the statistical office of the European Union – EUROSTAT, and from the statistical database of the United Nations Conference on Trade and Development - UNCTADstat. |
Abstract | Kiedy kraj wpada w pułapkę płynności, oznacza to, że jego bankowi centralnemu brakuje skutecznej, ekspansywnej polityki monetarnej mającej na celu zwiększenie popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego. Uczestnicy rynku (gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa) zamiast zwiększać popyt gromadzą rosnącą podaż pieniądza w postaci gotówki. Keynes argumentował, że dla gospodarki znajdującej się w pułapce płynności jedynym sposobem na zwiększenie popytu w kraju i pobudzenie gospodarki jest prowadzenie ekspansywnej polityki fiskalnej poprzez zwiększanie wydatków rządowych lub obniżanie podatków. Celem badań jest weryfikacja empirycznej hipotezy o pułapce płynności w trzech największych gospodarkach świata, znanych wcześniej jako Globalna Triada (tj. USA, strefa euro i Japonia), po kryzysie finansowym w 2008 roku. W pracy wykorzystano metody badawcze oparte na studiach literaturowych z zakresu makroekonomii i finansów oraz metody statystyczne. Wszystkie dane statystyczne pochodziły z urzędu statystycznego Unii Europejskiej - EUROSTAT oraz z bazy danych statystycznych Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju - UNCTADstat. |
Cytowanie | Misztal P. (2020) LIQUIDITY TRAP IN THE UNITED STATES, THE EURO AREA AND JAPAN.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 24(73): 114-127 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2020_n73_s114.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
2. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2020 |
|
Cherevko H., Cherevko I. Efficiency of Niche Agriculture in Ukraine
Autor | Heorhiy Cherevko, Iryna Cherevko |
Tytuł | Efficiency of Niche Agriculture in Ukraine |
Title | Efficiency of Niche Agriculture in Ukraine |
Słowa kluczowe | niche agriculture, efficiency, prospects and barriers to development |
Key words | niche agriculture, efficiency, prospects and barriers to development |
Abstrakt | The deepening of the dualization of Ukraine's agriculture into "large" and "small" producers force the latters to search opportunities for competitive opposition to the firsts by intensive development of niche agriculture. The purpose of the study is to present the efficiency of niche agriculture in Ukraine, describing the main features of this branch and anticipating prospects and barriers to stable development. There are few scientific publications on this topic so far, so their use in the study was quite limited. Materials of specialized scientific conferences and publications of materials of practitioners are more widely used. The research methodology includes general methods (monographic, induction and deduction, analysis and synthesis, scientific generalization and abstraction) as well as economic research methods (comparisons, indexes). The results show, that niche agriculture in Ukraine is especially relevant for small farms, which can increase profitability not because of the number of products, but because of its niche character. Niche agriculture has advantages and disadvantages, so there is no reason to absolutize it as a panacea for all the problems of the small producers. The barriers to develop niche agriculture in Ukraine: the lack of the culture of consumption, of technology and of knowledge of niche products marketing. |
Abstract | The deepening of the dualization of Ukraine's agriculture into "large" and "small" producers force the latters to search opportunities for competitive opposition to the firsts by intensive development of niche agriculture. The purpose of the study is to present the efficiency of niche agriculture in Ukraine, describing the main features of this branch and anticipating prospects and barriers to stable development. There are few scientific publications on this topic so far, so their use in the study was quite limited. Materials of specialized scientific conferences and publications of materials of practitioners are more widely used. The research methodology includes general methods (monographic, induction and deduction, analysis and synthesis, scientific generalization and abstraction) as well as economic research methods (comparisons, indexes). The results show, that niche agriculture in Ukraine is especially relevant for small farms, which can increase profitability not because of the number of products, but because of its niche character. Niche agriculture has advantages and disadvantages, so there is no reason to absolutize it as a panacea for all the problems of the small producers. The barriers to develop niche agriculture in Ukraine: the lack of the culture of consumption, of technology and of knowledge of niche products marketing. |
Cytowanie | Cherevko H., Cherevko I. (2020) Efficiency of Niche Agriculture in Ukraine.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 20(35), z. 4: 18-28 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2020_T20(35)_n4_s18.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
3. |
Migracje międzynarodowe w Europie. Trendy, problemy, wyzwania., 2019 |
|
Kacperska E., Kacprzak M., Kmieć D., Król A., Łukasiewicz K. Migracje międzynarodowe w Europie. Trendy, problemy, wyzwania.
Autor | Elżbieta Kacperska, Marzena Kacprzak, Dorota Kmieć, Agnieszka Król, Katarzyna Łukasiewicz |
Tytuł | Migracje międzynarodowe w Europie. Trendy, problemy, wyzwania. |
Title | |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | W ostatnich latach międzynarodowe migracje ludności stały się zjawiskiem powszechnym we współczesnej gospodarce światowej. Proces ten oznacza przemieszczanie się ludności na stałe lub czasowo poza granice państwa ojczystego. W 2019 r. odnotowano 271,6 mln międzynarodowych migracji, co stanowiło około 3,5% populacji świata. Europa jest kontynentem, gdzie około 11% populacji dokonuje migracji. Współcześnie proces migracji jest określany jako zjawisko globalne, wielokierunkowe i masowe. Wśród przyczyn nasilającego się zjawiska przeważa aspekt ekonomiczny, czyli migracja zarobkowa. Skala zjawiska, jego konsekwencje i wpływ na różne sfery ekonomiczne i społeczne powoduje, że migracje są jednym z ważniejszych problemów. W ramach rożnych dziedzin próbuje się poznać i zrozumieć zjawisko współczesnych migracji międzynarodowych. Poznanie przyczyn i uwarunkowań, jak również przewidywanie ich przebiegu i skutków są nadal bardzo aktualną kwestią. Zmiany jakie zachodzą we współczesnym świecie, powodują też zmiany postaw w stosunku do osób, które zmieniają kraj pobytu. W wielu krajach obserwuje się duży popyt na pracę i wskazuje na „brak rąk do pracy”. Lukę tę wypełniają imigranci podejmując prace na warunkach, które nie są akceptowalne dla lokalnej ludności. Rosnący udział imigrantów w wielu krajach spowodował, że ich problemy stały się bardziej widoczne i pomimo tego, że są osobami aktywnymi zawodowo i mają swój wkład w rozwój gospodarczy kraju przyjmującego, to i tak przez pewne grupy są postrzegani negatywnie. Dlatego też ważne jest przedstawianie zmian sytuacji na rynku pracy wśród osób, które urodziły się za granicą i porównywanie ich z sytuacją osób w danym kraju. Identyfikacja problemów cudzoziemców i usuwanie barier dostępu do rynku pracy, czy też edukacji pozwoli na lepszą integrację z rynkiem pracy i może to pomóc w lepszym starcie dzieciom imigrantów, które mogą znaleźć się w grupie osób tzw. NEET (nie uczą się, nie pracują, nie biorą udziału w szkoleniach zawodowych). Należy podkreślić, że oprócz polityki migracyjnej dużą rolę odgrywają organizacje, które ukierunkowane są na pomoc i wsparcie migrantom i uchodźcom. Przyczyniają się do lepszej integracji społecznej migrantów międzynarodowych i uchodźców w danym środowisku.Głównym celem pracy było pokazanie istoty procesu migracji w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Skupiono się na przedstawieniu podstawowych wielkości charakteryzujących ten proces, kierunków współczesnej migracji oraz problemów z nią związanych.Zakres czasowy pracy obejmuje lata 2000-2019. W pracy skupiono się głównie na zjawisku migracji i sytuacji migrantów w Europie. Przedstawiono również dane dotyczące państw pozaeuropejskich aby pokazać jakie były tendencje w krajach rozwiniętych (dlatego też w niektórych częściach pracy znajdują się dane i informacje dotyczące USA, Australii, Kanady czy innych państw, które są członkami OECD).W badaniach wykorzystano dane pochodzące z Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), z Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Europejskiego Urzędu Statystycznego (Eurostat), United Nations Global Migration Database, United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), International Organization for Migration (IOM), Migration Data Portal, Głównego Urzędu Statycznego (GUS) oraz Urzędu do Spraw Cudzoziemców.Monografia ze względu na podejmowaną przez Autorki tematykę, skierowana jest do szerokiego grona odbiorców. Może stanowić źródło cennych informacji zarówno dla kadry akademickiej, studentów jak i praktyków gospodarczych. |
Abstract | |
Cytowanie | Kacperska E., Kacprzak M., Kmieć D., Król A., Łukasiewicz K. (2019) Migracje międzynarodowe w Europie. Trendy, problemy, wyzwania.. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | MONO_2019_migracje_miedzynarodowe.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
4. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2018 |
|
Jabkowski D., Pawlak K. Przewagi komparatywne USA w eksporcie wybranych surowców roślinnych na Jednolity Rynek Europejski
Autor | Dawid Jabkowski, Karolina Pawlak |
Tytuł | Przewagi komparatywne USA w eksporcie wybranych surowców roślinnych na Jednolity Rynek Europejski |
Title | Comparative Advantages of the US in the Export of Selected Plant Raw Materials to the Single European Market |
Słowa kluczowe | konkurencyjność, przewagi komparatywne, surowce roślinne, owoce i orzechy, nasiona i owoce oleistych, USA, Jednolity Rynek Europejski |
Key words | competitiveness, comparative advantage, plant raw materials, fruits and nuts, oil seeds and oleaginous fruits, the US, Single European Market |
Abstrakt | Celem artykułu było zidentyfikowanie przewag komparatywnych USA w eksporcie wybranych surowców roślinnych na Jednolity Rynek Europejski (JRE) na tle największych unijnych producentów i eksporterów analizowanych grup produktów w latach 2003-2017. W badaniach wykorzystano dane pochodzące z zasobów Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD). W analizie przewag komparatywnych zastosowano wybrane wskaźniki ujawnionych przewag komparatywnych (XRCA, MRCA, RTA), wskaźnik pokrycia importu eksportem (CR), wskaźnik specjalizacji eksportowej (SI) indeks handlu wewnątrzgałęziowego Grubela-Lloyda (IIT) oraz udziały w eksporcie. Na podstawie przeprowadzonych analiz można stwierdzić, że USA generowały wysokie przewagi komparatywne w eksporcie na JRE owoców i orzechów oraz surowców oleistych, które zapewniały im znaczącą, odpowiednio prawie 25-procentową i ponad 15-procentową część ogółu przychodów z tytułu eksportu artykułów rolno-żywnościowych do państw UE. |
Abstract | The aim of the paper was to assess the US comparative advantages in the export of selected plant raw materials to the Single European Market (SEM) against the major EU producers and exporters of analysed product groups in 2003-2017. The research is based on the data from the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) resources. The following indicators were used in the comparative advantage analysis: the Revealed Comparative Advantage Indexes (XRCA, MRCA, RTA), the Coverage Ratio (CR), the Specialization Indicator (SI), Intra-Industry Trade Index (IIT) and the export shares. It was proved that the US had strong comparative advantages in the export of fruits and nuts, as well as oil seeds and oleaginous fruits to the SEM. These product groups gave the US almost 25% and more than 15% of the total revenue from the export of agri-food products to the EU countries, respectively. |
Cytowanie | Jabkowski D., Pawlak K. (2018) Przewagi komparatywne USA w eksporcie wybranych surowców roślinnych na Jednolity Rynek Europejski.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 370-381 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2018_T18(33)_n4_s370.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
5. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2017 |
|
Pawlak K. Importance and Comparative Advantages of the EU and US Agri-food Sector in World Trade in 1995-2015
Autor | Karolina Pawlak |
Tytuł | Importance and Comparative Advantages of the EU and US Agri-food Sector in World Trade in 1995-2015 |
Title | |
Słowa kluczowe | international competitiveness, comparative advantages, export specialisation, agri-food products, world trade, the EU, the US |
Key words | |
Abstrakt | The aim of the paper was to examine the evolution of the importance and comparative advantages of the EU and US agri-food sector in world trade in 1995-2015. The research is based on data from UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development) resources. The following indicators were used in the comparative advantage analysis: Balassa’s Revealed Comparative Advantage (RCA), Vollrath’s Revealed Competitiveness (RC), the Revealed Symmetric Comparative Advantage (RSCA), and the Lafay’s Trade Balance Index (TBI). In 1995-2015, the EU countries and the US were the largest players of world trade in agri-food products. The EU countries held comparative advantages in the global market as regards exports of products of animal origin whereas the exports of cereals, preparations of cereals, oilseeds and oleaginous fruits and meat products were the source of revealed comparative advantages for the US. Both the EU countries and the US reached high comparative advantages in trade in those assortment groups which corresponded to their highest shares in global exports and generated a high, consistently increasing positive trade balance. Therefore, their comparative advantages were the source of their favourable export specialisation profile, which is consistent with the classical comparative costs principle. |
Abstract | |
Cytowanie | Pawlak K. (2017) Importance and Comparative Advantages of the EU and US Agri-food Sector in World Trade in 1995-2015 .Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 17(32), z. 4: 236-248 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PRS_2017_T17(32)_n4_s236.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
6. |
Turystyka i Rozwój Regionalny, 2016 |
|
Sokolova S. Turystyka naukowa jako specyficzna forma rynku spotkań biznesowych czy nowy rodzaj turystyki
Autor | Sofiia Sokolova |
Tytuł | Turystyka naukowa jako specyficzna forma rynku spotkań biznesowych czy nowy rodzaj turystyki |
Title | Scientific tourism as a specific form of market business meetings or a new kind of tourism? |
Słowa kluczowe | turystyka naukowa, program naukowy, staż naukowy, konferencja, kongres |
Key words | scientific tourism, scientific program, scientific training, conference, congress |
Abstrakt | W artykule zaprezentowano analizę pojęcia „turystyka naukowa”. Chociaż aktywność tego typu towarzyszy człowiekowi od dawna, to jej zdefiniowanie nie jest proste, a próby w tym zakresie podejmowane w nielicznych opracowaniach kończą się dość rozbieżnymi konkluzjami. Przedstawiono także autorskie pojmowanie pojęcia „turystyka naukowa”, opartego na refleksji naukowej, jak również na własnych doświadczeniach autorki zdobyte podczas organizowania programów naukowo-turystycznych. W artykule zawarto również wzory autorskich programów aktywności grupowej i indywidualnej z zakresu turystyki naukowej. |
Abstract | The article presents an analysis of the term “scientific tourism”. Although this type of activity is accompanied by a man for a long time, then it is not easy to define, and attempts in this field ends quite divergent conclusions. Also shows authors understanding of the term “scientific tourism”, based on a scientific reflection, as well as the author’s own experience gained in organizing scientific trips. The article also includes models original programs of activity group and individual in the field of scientific tourism. |
Cytowanie | Sokolova S. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | TIRR_2016_n6_s89.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
7. |
Annals of Marketing Management and Economics, 2015 |
|
Franke A., Hys K. (Not) using private labels – the dilemma of independent aftermarket companies in Poland
Autor | Alfred Franke, Katarzyna Hys |
Tytuł | (Not) using private labels – the dilemma of independent aftermarket companies in Poland |
Title | |
Słowa kluczowe | |
Key words | Independent Automotive Aftermarket (IAM), SDCM in Poland, private label (PL), national brand (NB) – called in the automotive business “established brands”, possibilities and barriers of development |
Abstrakt | |
Abstract | In the present study, we discuss the role of private label (PL) in the context of the development of the independent automotive market (IAM) in Poland. We also seek to define a structural model for PLs, with regard to the IAM market in Poland. The article presents the results of the analysis of the literature on the subject as well as of interactive pilot research conducted among 80% of the IAM market in Poland. The research was conducted on 28 November 2013, during the 8th conference organised by the Association of Automotive Parts Distributors and Producers in Warsaw. In Poland, private labels are used most of all by trading companies. Independent aftermarket companies represent the sector of production and distribution. This difference is the result of decisions concerning the implementation of private labels in the automotive industry. Although the notion of private labels is known in the automotive industry there are barriers to introducing them nationally. The article presents the challenges and limitations of developing PL among Polish IAM entrepreneurs and proposes a PL strategy model. The overview and research results will allow IAM decision-makers to analyse the possibilities and threats that implementing private labels into their structures carries. As far as we know, the analysis and research presented here are among the first empirical explorations aimed at filling the IAM knowledge gap. Moreover, there is no comparative international research in this field, suggesting the need for further in-depth research. The analysis and research material makes the paper an original contribution to the development in this field. |
Cytowanie | Franke A., Hys K. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | AMME_2015_n1_s33.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
8. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2014 |
|
Misztal P. Hipoteza bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego w krajach o różnym poziomie rozwoju gospodarczego
Autor | Piotr Misztal |
Tytuł | Hipoteza bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego w krajach o różnym poziomie rozwoju gospodarczego |
Title | THE HYPOTHESIS OF JOBLESS ECONOMIC GROWTH IN COUNTRIES WITH DIFFERENT LEVELS OF ECONOMIC DEVELOPMENT |
Słowa kluczowe | wzrost gospodarczy, zatrudnienie, prawo Okuna |
Key words | economic growth, employment, Okun's law |
Abstrakt | Celem niniejszego opracowania jest analiza hipotezy bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego w teorii ekonomii i w krajach o różnym poziomie rozwoju gospodarczego. Analizie empirycznej poddano kraje należące do tzw. gospodarczej Triady (USA, Unia Europejska, Japonia, Chiny, Indie). W artykule wykorzystano metodę badawczą opartą na studiach literaturowych z zakresu makroekonomii i finansów oraz metody ekonometryczne (klasyczna metoda najmniejszych kwadratów – Ordinary Least Squares). Wszystkie dane statystyczne wykorzystane w badaniu miały częstotliwość roczną i obejmowały okres od 1990 roku do 2012 roku. Dane te pochodziły z bazy statystycznej międzynarodowego stowarzyszenia firm – The Conference Board Total Economy Database. Na podstawie przeprowadzonych badań ujawniono występowanie zjawiska bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego w Chinach i Indiach. Natomiast w przypadku USA, UE-15 i Japonii stwierdzono wstępowanie pozytywnego wpływu wzrostu gospodarczego na zmiany zatrudnienia. Wyniki przeprowadzonych badań mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych, szczegółowych analiz zmierzających do skonstruowania strategii wzrostu i rozwoju gospodarczego kraju, przy jednoczesnym zachowaniu optymalnej równowagi między promowaniem zatrudnienia i wzrostu wydajności pracy. |
Abstract | The aim of this study is to analyze jobless growth hypothesis in economic theory and in countries with different levels of economic development. In empirical analysis were used countries of the so-called economic Triad (U.S., EU-15, Japan, China, India). In the article were used the research method based on the literature study in the field of macroeconomics and finance and econometric methods (Ordinary Least Squares). All statistics used in the study had an annual frequency and covered the period from 1990 to 2012. These data came from the statistical database of the international association of companies - The Conference Board Total Economy Database. On the basis of the study it was revealed the phenomenon of jobless growth in China and India. However, in the case of the USA, the EU-15 and Japan it was confirmed the positive impact of economic growth on changes in employment. The results of the investigation can be a starting point for further studies aimed to construction of a strategy for growth and economic development in Poland, while maintaining an optimum balance between the promotion of employment and labor productivity growth. |
Cytowanie | Misztal P. (2014) Hipoteza bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego w krajach o różnym poziomie rozwoju gospodarczego.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 12(61): 129-141 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2014_n61_s129.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
9. |
Strefa podmiejska Warszawy. Wybrane zagadnienia, 2014 |
|
Chrzanowska M., Drejerska N., Pomianek I. Strefa podmiejska Warszawy. Wybrane zagadnienia
Autor | Mariola Chrzanowska, Nina Drejerska, Iwona Pomianek |
Tytuł | Strefa podmiejska Warszawy. Wybrane zagadnienia |
Title | Warsaw suburban zone. Selected issues |
Słowa kluczowe | obszary wiejskie, rynek pracy, przedsiębiorczość, kapitał ludzki, rozwój, strefa podmiejska, województwo mazowieckie, suburbanizacja |
Key words | rural areas, labour market, entrepreneurship, human capital, development, suburban area, Mazovia region, suburbanisation |
Abstrakt | Gminy podmiejskie Warszawy wybrane do badań są niewątpliwie obszarem intensywnych przemian społeczno-gospodarczych. Ta kumulacja procesów rozwojowych, rozlewanie się zjawisk charakterystycznych dla miast, powoduje, że badany obszar jest niezwykle interesujący z poznawczego punktu widzenia. Jednocześnie zachodzące zmiany są tak kompleksowe i wielowątkowe, że trudno wyodrębnić, co dokładnie powinno być przedmiotem badań – jeden wątek pociąga za sobą kilka niemniej interesujących następnych kwestii. W tej sytuacji pozostaje mieć nadzieję, że zaprezentowane wyniki badań przedstawiają zarówno ogólne tło zmian, jak i konkretne elementy rzeczywistości, jak np. powiązania funkcjonalne pomiędzy stolicą a jej obszarem podmiejskim w zakresie rynku pracy. Ponadto wydaje się, że wartością dodaną przeprowadzonych badań jest uwzględnienie zarówno działalności samorządów lokalnych, jak i małych oraz średnich przedsiębiorstw zlokalizowanych na badanym obszarze, jak również mieszkańców, ich sytuacji i opinii nt. zachodzących procesów. Badany obszar scharakteryzowano przy wykorzystaniu metod statystycznych. Wykorzystując miernik BZW, pogrupowano 30 gmin podmiejskich Warszawy na trzy klasy: o najwyższym, średnim i najniższym poziomie rozwoju. Do pierwszej grupy zostały zakwalifikowane: Lesznowola, Michałowice, Nadarzyn, Raszyn, Nieporęt, Izabelin, Stare Babice. Z wyjątkiem Nadarzyna, wszystkie gminy tej grupy graniczą bezpośrednio z Warszawą. Co więcej, oprócz Nieporętu, są to gminy położone po lewej stronie Wisły. Wskazuje to na najsilniejsze rozwojowe oddziaływanie Warszawy na gminy bezpośrednio z nią sąsiadujące, co więcej oddziaływanie ukierunkowane na stronę zachodnią miasta. W następnej grupie, 14 gmin stanowiło swoisty obszar przejściowy – najczęściej niegraniczący bezpośrednio z Warszawą, ale o silnym odziaływaniu miasta na procesy społeczno-gospodarcze tam zachodzące. Pozostałych 9 gmin to jednostki peryferyjne z punktu widzenia przyjętego obszaru badań, najdalej położone od stolicy, ale wciąż zaliczane do strefy podmiejskiej Warszawy. Wyniki badań empirycznych przeprowadzonych w urzędach gmin strefy podmiejskiej Warszawy wskazują na fakt, że w większości ankietowanych jednostek samorządu terytorialnego opracowano strategie rozwoju. Może to świadczyć o świadomości władz w zakresie pobudzania aktywności zarówno własnej, jak i mieszkańców oraz przedsiębiorców, inwestowania w poprawę składników infrastruktury, jakości życia mieszkańców, ułatwiania startu działalności gospodarczej. Jednocześnie fakt posiadania strategii rozwoju może też być jedynie spełnieniem technicznego warunku koniecznego np. w przypadku ubiegania się o wsparcie finansowe ze środków europejskich. Cele zapisane w strategiach były realizowane, aczkolwiek z uwagi na ograniczone środki finansowe wdrażanie strategii sprawiało trudności niektórym gminom (głównie o niskim poziomie rozwoju). Gminy (z kilkoma wyjątkami) były raczej aktywne w zakresie wykorzystania środków z Unii Europejskiej. Mimo to uskarżano się na skomplikowane procedury aplikowania oraz na nie zawsze korzystne dla gmin strefy podmiejskiej Warszawy warunki przyznawania dofinansowania do projektów (dochody per capita). Z reguły projekty były przygotowywane przez pracowników gminy, rzadko przez ekspertów zewnętrznych. Jako mocne strony gminy wskazywano przede wszystkim bliskość stolicy i dogodne połączenia komunikacyjne z innymi, większymi miastami, wysoki poziom infrastruktury technicznej, a także wolne tereny, które mogą zostać wykorzystane pod inwestycje. Jak wynika z charakterystyki mocnych stron, strefa podmiejska Warszawy charakteryzuje się nie tylko korzystnym układem infrastruktury drogowej i wolnymi przestrzeniami inwestycyjnymi, lecz w znacznej części także wysokimi walorami przyrodniczymi. Walory te mogą stanowić zarówno czynnik zachęcający, jak i ograniczający swobodę gospodarowania. Zdaniem ponad połowy władz gminnych, obszary przyrodniczo-chronione na terenie gminy stanowią szansę dla rozwoju przedsiębiorstw. Warunki te sprzyjają turystyce i rekreacji podmiejskiej, weekendowej lub biznesowej (organizacja konferencji w zielonym otoczeniu, a jednocześnie blisko Warszawy, np. Serock). Wyniki badań w przedsiębiorstwach wskazują, że na rynku lokalnym działalność koncentrowało 55% badanych jednostek. Ankietowani z gmin o niskim poziomie rozwoju, częściej niż pozostali, wykraczali zasięgiem działalności poza rynek lokalny – co wynikać mogło z potrzeby zwiększenia niewystarczającego popytu na swoje produkty i usługi. W opinii ankietowanych, najważniejszymi czynnikami decydującymi o lokalizacji przedsiębiorstw były: dogodne położenie w stosunku do odbiorców oraz chłonność rynku lokalnego lub regionalnego. Bliskość Warszawy została wskazana jako istotny czynnik lokalizacyjny w co czwartym przedsiębiorstwie. Podczas podejmowania decyzji o lokalizacji przedsiębiorstwa zwracano także uwagę na koszty związane z wynajęciem, zakupem lub budową lokalu. Z kolei w ramach podsumowującego pytania nt. postrzegania gminy, w której badane firmy miały swoją siedzibę, jako mocną stronę respondenci wskazywali bliskość Warszawy oraz dogodne połączenia komunikacyjne ze stolicą oraz innymi, większymi miastami, rozbudowaną infrastrukturę techniczną, ciągły rozwój gminy (związany m.in. ze stałym wzrostem liczby ludności w efekcie migracji oraz dużej liczby urodzeń) i odpowiednie warunki do rozwoju przedsiębiorczości. Jako słabe strony wskazywano: słabą infrastrukturę techniczną, wysokie koszty i inne trudności prowadzenia działalności gospodarczej (np. brak wsparcia ze strony władz gminnych, brak usług doradczych), a także zbyt duże natężenie ruchu i związane z nim zanieczyszczenie środowiska oraz słabą komunikację drogową. Należy w tym miejscu zauważyć, że pewne czynniki były wskazywane zarówno w grupie mocnych, jak i słabych stron. Badani przedsiębiorcy mieli bowiem tendencję do oceny infrastruktury technicznej przez pryzmat swojego najbliższego otoczenia, np. konkretnej drogi dojazdowej do swojej firmy. W związku z tym uzyskane odpowiedzi były bardzo zróżnicowane i to co dla jednych było zaletą, np. zbudowanie drogi w ich bezpośredniej okolicy, dla innych nie miało znaczenia. Znaczna część przeprowadzonego badania pierwotnego w gospodarstwach domowych strefy podmiejskiej Warszawy dotyczyła powiazań funkcjonalnych pomiędzy stolicą a otaczającym ją obszarem w wymiarze rynku pracy. Sytuacja badanej populacji mieszkańców jest stosunkowo dobra; charakteryzuje ją zarówno wysoki wskaźnik aktywności zawodowej, jak i wysoki wskaźnik zatrudnienia. Generalnie więc bliskość rozwiniętego rynku pracy, jakim jest stolica, jak również jej bezpośrednie otocznie sprzyja aktywności zawodowej mieszkańców strefy podmiejskiej. Ta dobra sytuacja przyciąga też nowych mieszkańców zarówno z innych części regionu, jak i z samej Warszawy. Jak pokazały wyniki badań, nowo osiedlający się mieszkańcy to osoby młode, dobrze wykształcone, o relatywnie wysokich dochodach. Procesy te niewątpliwie prowadzą do zwiększenia potencjału ludzkiego badanych obszarów, wpisując się w dyskusję zarówno teoretyków, jak i praktyków nt. endogenicznych czynników wzrostu gospodarczego, równocześnie powodują jednak zwiększoną presję w wielu wymiarach. Jednym z nich są kwestie środowiskowe – rozwój funkcji mieszkaniowej wymaga kolejnych terenów przeznaczonych na ten cel. Są to w znakomitej większości inwestycje prywatne, dla których po wzrastających cenach, ale jednak znajdowane są kolejne obszary, np. dotychczasowe grunty rolne. Natomiast biorąc pod uwagę fakt, że są to najczęściej osoby dojeżdżające do pracy, to niewątpliwe wyzwaniem jest zapewnienie odpowiedniej infrastruktury w tym zakresie. Nowi migranci dojeżdżają na ogół własnymi samochodami, powodując znaczne obciążenie dróg wjazdowych do miasta. Prezentowane wyniki badań wyraźnie wskazują na brak atrakcyjnej oferty komunikacji publicznej dla tej grupy. Uzyskane rezultaty badań pozwalają również na identyfikację zjawisk, które nie są typowe tylko dla mieszkańców strefy podmiejskiej. Zjawiska te są częścią ogólnopolskich czy nawet ogólnoświatowych tendencji na rynku pracy. Co więcej, wydają się potwierdzać, że pomimo relatywnie lepszej sytuacji na rynku pracy w okolicy dużego miasta, strefa podmiejska nie jest obszarem wolnym od problemów spotykanych gdzie indziej. Należy w tym miejscu wspomnieć przede wszystkim o wynikach badań wskazujących na niestabilność zatrudnienia, szczególnie wśród osób młodych, też dobrze wykształconych oraz na istnienie szarej strefy – zatrudnianie pracowników bez formalnej umowy. Wyniki otrzymane za pomocą jednej z metod statystycznych – klasycznej analizy korespondencji – pozwalają na odniesienie się do przywoływanego w teorii kapitału kreatywnego. Wskazują bowiem na istnienie zależności pomiędzy wykształceniem wyższym a dużą i pełną samodzielnością pracy, wykształceniem średnim a średnim poziomem samodzielności oraz wykształceniem zasadniczym zawodowym i niskim poziomem samodzielności wykonywanej pracy. Ponadto przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić grupę przedsiębiorców, charakteryzujących swoją pracę jako w pełni samodzielną i kreatywną, przy czym wskazywali najczęściej własny pomysł jako początek aktywności zawodowej wykonywanej w trakcie badania. Biorąc pod uwagę fakt, że rynek pracy odgrywa znaczącą rolę w procesach formowania funkcjonalnych obszarów miejskich, otrzymano również istotne wyniki w zakresie aktywności zawodowej mieszkańców strefy podmiejskiej. Przeprowadzona analiza korespondencji pozwoliła na wyodrębnienie grupy „młodych migrantów” – z wyższym wykształceniem, którzy przeprowadzili się w ostatnim okresie (w latach 2005–2012); ich dochód przekraczał 2000 zł netto miesięcznie na osobę w rodzinie. Dominowali w tej grupie ludzie młodzi – 51% z nich nie przekroczyło 36. roku życia. Blisko 90% ankietowanych w tej grupie to pracownicy najemni dojeżdżający codziennie do pracy do Warszawy, przy czym ich średni czas dojazdu to godzina. Wyodrębniona została też grupa przedsiębiorców, którzy pracowali w miejscu zamieszkania; to głównie osoby od 36 do 55 lat (71% respondentów w tym wieku). Ponadto to osoby mieszkające w danym miejscu od urodzenia bądź ludność napływowa, ale o znacznie dłuższym czasie zamieszkania niż „młodzi migranci”. Prowadzi to do ciekawej konkluzji nt. tendencji do prowadzenia małej firmy na danym obszarze raczej przez osoby zakorzenione lokalnie. Pomimo zidentyfikowanych problemów, sytuacja badanej populacji mieszkańców obszarów podmiejskich wydaje się być podstawą do budowania pozytywnego wizerunku. Mała skala bierności zawodowej, posiadanie dodatkowych kwalifikacji (nabytych w trakcie kształcenia formalnego, ale też nieformalnego w przypadku osób o niższych poziomach wykształcenia), kreatywność przedsiębiorców, elastyczność (przynajmniej deklarowana) w grupie osób niepracujących, a poszukujących zatrudnienia wskazuje na faktycznie istniejące potencjały endogeniczne badanych gmin; potencjały trudne bądź niemożliwe do zidentyfikowania na podstawie danych statystycznych, a widoczne w badaniach jakościowych. Co więcej, wskazane potencjały są generalnie dostrzegane przez władze lokalne i przedsiębiorców, ale równocześnie w hierarchii mocnych stron zdecydowanie stawiane są za czynnikami wynikającymi z uwarunkowań czysto geograficznych czy infrastrukturalnych, które można by określić jako „twarde” determinanty rozwoju społeczno-gospodarczego. Niemniej jednak, w opinii zespołu autorskiego, ta jakościowa identyfikacja „miękkich” potencjałów strefy podmiejskiej największego miasta w Polsce jest mocną stroną i ważnym wynikiem całego procesu badawczego podsumowanego niniejszą publikacją. |
Abstract | This volume traces selected issues of economic and social development in the Warsaw suburban zone. It was elaborated as a part of the project entitled “Economic and social determinants of rural areas development of the Mazovia region in the suburban and external zone of Warsaw”, No N N114 145240, financed by the National Science Centre (Poland). The main purpose of the research was to identify and deeply characterize economic and social processes observed in rural areas of the Warsaw suburban zone. Specific objectives included: (1) diagnosis of a development level of selected communes in comparison with the whole region and identification of their diversification, (2) determination of demographic and economic potential of the Warsaw suburban zone inhabitants, especially from a perspective of a human capital level, (3) research on specificity of the Warsaw suburban zone inhabitants’ situation on the labour market, including a scale of economic inactivity, unemploymentand employment in the group of respondents, and in particular commuting to Warsaw as a central city of the functional region, (4) identification of conditions of enterprises that function there, as well as reasons and directions of diversification of their activities, (5) determination of a role of local self-government and other institutions in fostering and promoting entrepreneurship in rural areas and evaluation of local self-government activities in applying for and using the European Union support. The empirical research was conducted in rural households, enterprises and local self-governmental units in 30 rural and rural-urban communes around Warsaw, which were identified as the Warsaw suburban zone basing on the methodology of Korcelli and Śleszyński [Korcelli P. and Śleszyński P., 2011: Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 – projekt z 25 stycznia 2011 roku, delimitacja opracowana wcześniej na potrzeby programu ESPON] as well as Bański [Bański J. (ed.), 2009: Analiza zróżnicowania i perspektywy rozwoju obszarów wiejskich w Polsce do 2015 roku. Studia Obszarów Wiejskich tom 16, PTG, IGIPZ PAN, Warsaw; typology of communes according to the impact ranges (development of urban functions)]. Finally, the research included questionnaire interviews in 800 households (2215 adult participants), 221 micro and small enterprises as well as postal questionnaire in 30 local self-government offices. Research results show that the analysed suburban communes of Warsaw are an area of an intense socio-economic transformation. However, the multi-threaded nature of these changes makes the authors present a reduced general background of the changes. Moreover, the authors hope that provided examples, such as functional connections between the capital city and its suburban area in the labour market, are a good illustration of the changes. Especially as these changes are presented at the same time from the perspective of three key groups: local self-government, inhabitants and entrepreneurs. The studied area was characterized using some statistical methods. The use of the relative development level measure (BZW) made it possible to group investigated 30 communes in three development classes: the highest, medium and the lowest one. The first group included: Lesznowola, Michałowice, Nadarzyn, Raszyn, Nieporęt, Izabelin, and Stare Babice. With the exception of Nadarzyn, all these communes directly border Warsaw. Furthermore, apart from Nieporęt, these communes are situated on the left bank of the Vistula river. This indicates the strongest development impact of Warsaw on directly neighbouring communes as well as the impact oriented towards the west of the city. The next group of 14 communes constituted a specific area of transition – usually not directly bordering Warsaw but with strong impact of the city on socio-economic processes taking place there. The remaining 9 communes are peripheral units in the investigated area, being the farthest away from Warsaw but still included in the suburban zone. According to research results, majority of local self-governments had development strategic documents. This may indicate the authorities’ awareness of the role of stimulating inhabitants’ and entrepreneurs’ activity as well as their own investments in improving infrastructure assets, quality of life and facilitating business start. At the same time, providing a development strategy may also be only the fulfilment of a technical precondition – for example, in the case of applying for the European Union funds. The communes authorities (with some exceptions) were rather active in applying for the support. Nevertheless, they complained about complicated procedures of applying and sometimes detrimental conditions for granting funds for projects to the Warsaw suburban zone communes (per capita income). In the opinion of representatives of local self-government offices, the strengths of the Warsaw suburban area include: a convenient system of road infrastructure and accessible investment area. Additionally, there are large areas of communes characterized by high natural values. These values can be both stimulating as well as limiting possibilities of economic activities. According to more than a half of the local authorities, the natural environment provides a great opportunity for development of weekend or business tourism (for example conference and professional meetings with a quiet and peaceful atmosphere close to nature in Serock). Entrepreneurs focused their activity mostly on the local market. The respondents from communes with a low level of development, more frequently than others, came out beyond the local market – which could be a result of their need to increase insufficient demand for their products and services. In their opinion, the most important factors determining the firm location included: proximity to customers and local or regional market capacity. The neighbourhood of Warsaw was identified as an important factor in every fourth company. The most important strengths included: proximity to Warsaw, good transport connections with the capital city and othermajor cities, developed technical infrastructure, continuous development of communes (related, inter alia, to constant growth of the population as a result of migration and high birth rates) as well as appropriate conditions for entrepreneurship development. They also pointed out some weaknesses: poor technical infrastructure, high costs and other difficulties in doing business (e.g. lack of support from the local authorities, lack of advisory services), too much traffic, pollution and poor road communications. It should be noted that some factors were indicated as both the strengths and the weaknesses. The entrepreneurs had a tendency to assess the technical infrastructure through the lens of their immediate environment, such as a particular driveway to a firm. Therefore, the responses were very diverse, and what for some respondents was an advantage, for others did not matter at all. The situation of inhabitants on the labour market was relatively good. It was characterized by high rates of either professional activity or a high rate of employment. Therefore, proximity of the developed labour market (the capital city) as well its immediate environment promote professional activity of the suburban inhabitants. It attracts new people both from other parts of the region and from Warsaw as well. As shown by the results, the newly settled inhabitants were young, well-educated, with a relatively high level of income. These processes undoubtedly lead to an increase of human potential of the examined areas and reflect a discussion of both theorists and practitioners on endogenous growth factors. Though, these changes also increased pressure in many dimensions. Firstly, environmental issues should be considered. The development of the residential function requires more land for this purpose. New residential areas are usually private investments using for example previous agricultural land, but with increasing prices year by year. Secondly, the provision of appropriate infrastructure to people commuting to work every day is another challenge. New migrants usually use their own cars, causing a significant traffic jams on the way to Warsaw. The results clearly indicate no attractive offers of public transport in this case. These results also allow to identify some phenomena that are typical not only of the residents of the suburban zone. These phenomena are a part of national or even global trends in the labour market. Furthermore, they seem to confirm that, despite the relatively better labour market situation in the area of a big city, the suburban zone is not free from problems encountered elsewhere. Here, we should remember about job insecurity, especially among young, well-educated people, and the existence of the shadow economy – hiring workers without any formal contract. Conclusions drawn basing on one of statistical methods (a classical correspondence analysis) allow to refer to a concept of creative capital. They prove a relationship between having a tertiary education attainment and significant or full independence in the workplace, secondary education and a medium level of independence as well as vocational education and a low level of independence in the workplace. Moreover, the conducted analysis allowed to distinguish a group of entrepreneurs who perceived their work as fully creative and independent; they also stressed their own ideas as the beginnings of their present professional activities. Taking into account the fact that the labour market plays an important role in forming the functional city areas, the research results also allow to draw some significant conclusions in this aspect. The correspondence analysis allowed to distinguish a group of “new migrants” with tertiary education attainments, who moved recently (2005–2012) and who can be characterized by a relatively high income level (more than 2000 zlotys net per person in a household). The majority of them were young people (71% were 36 years old or younger). They usually commuted to Warsaw every day and it took them one hour on average to get to the workplace. There was also a group of entrepreneurs who mainly ran their businesses at the place of living. Usually they had lived there since their birth or moved but considerably earlier than “new migrants”. It leads to an interesting conclusion about running a company rather by people locally rooted. Despite the problems, the situation of the suburban population seems to be quite advantageous. The small scale of inactivity, additional qualifications (acquired both in formal and informal education), entrepreneurs’ creativity, flexibility (at least declared) in a group of people unemployed and seeking for employment indicate actually existing endogenous potential of the investigated communes. Even though, the potentials are difficult or impossible to be identified on the basis of statistical data, but clearly visible in qualitative research. What is more, the indicated potentials are generally noticed by the local authorities and entrepreneurs. However, in the strength hierarchy they are underestimated and still remain behind factors connected with purely geographical considerations or infrastructure, which could be described as “hard” determinants of socio-economic development. Nevertheless, in the opinion of the authors, the qualitative identification of “soft” potentials of the suburban zone of the largest city in Poland is the strong point and an important result of the whole process of research summarised in this publication. |
Cytowanie | Chrzanowska M., Drejerska N., Pomianek I. (2014) Strefa podmiejska Warszawy. Wybrane zagadnienia. |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | MONO_2014_strefa_podmiejska.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
10. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2011 |
|
Milewska A. Zarządzanie strategiczne w lokalnej wspólnocie samorządowej jako narzędzie racjonalizacji wydatków publicznych – przegląd podstawowych obszarów
Autor | Anna Milewska |
Tytuł | Zarządzanie strategiczne w lokalnej wspólnocie samorządowej jako narzędzie racjonalizacji wydatków publicznych – przegląd podstawowych obszarów |
Title | Strategic management in local government as a tool for rationalizing public expenditure - a review of basic areas |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | W artykule tym autorka przedstawiała wybrane elementy koncepcji nowego publicznego zarzadzania wraz możliwościami zastosowania postulatów z niej wynikających w zarządzaniu podstawową jednostkę samorządu terytorialnego. Gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego jest specyficzną organizacją wyodrębnioną z otocznia i jednocześnie powiązana z nim poprzez sferę gospodarczą, spoleczną, przestrzenną, ekologiczną oraz kulturową. Wyposażona została w konstytucyjnie chronioną samodzielność działania będąc jednocześnie elementarną częścią powiatu, województwa i państwa, w związku z tym w swoim przedsiewzięiach zobowiazana jest uwzględniać obok interesu społecznosci lokalnej także interes całego kraju i ogółu społeczełstwa. Celem istnienia lokalnej wspólnoty samorządowej jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców i przez to tworzenie odpowiedniego środowiska życia dla lokalnej ludności. Poprawa warunków życia mieszkańców gminy następuje w wyniku stwarzania najlepszych możliwosci dla rozwoju przedsiębiorczości oraz dostarczaniu o odpowiedniej jakości puli usług publicznych. Problem tej jest szczególnie istotny przy ograniczonych mozliwościach nakładania nowych danin publicznych i jednoczesnym wzroście wydatków budżetowych |
Abstract | The subject of this article was to identify the elements of the new public management used in managing the basic unit of local government. The Author presents the concept of new public management together with the possibilities of applying the demands arising therefore in the management of the basic unit of local government. This article was prepared on the basis of relevant literature, legal acts, newspaper articles and information heard at conferences devoted to the subject of local government |
Cytowanie | Milewska A. (2011) Zarządzanie strategiczne w lokalnej wspólnocie samorządowej jako narzędzie racjonalizacji wydatków publicznych – przegląd podstawowych obszarów.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 6(55): 57-66 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | PEFIM_2011_n55_s57.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |
11. |
Roczniki Nauk Rolniczych, Seria G, 2009 |
|
Chotkowski J. Głos w dyskusji . na konferencji z dnia 21.04.2009 r. nt. Badania w naukach ekonomicznych i rozwój kadr . problemy merytoryczne, metodologiczne oraz formalno-prawne
Autor | Jacek Chotkowski |
Tytuł | Głos w dyskusji . na konferencji z dnia 21.04.2009 r. nt. Badania w naukach ekonomicznych i rozwój kadr . problemy merytoryczne, metodologiczne oraz formalno-prawne |
Title | Voice on the discussion . To the procedings of the conference .researches in economic science and development of scientific staff . Substance, methodological, formal and legal problems |
Słowa kluczowe | |
Key words | |
Abstrakt | |
Abstract | |
Cytowanie | Chotkowski J. (2009) Głos w dyskusji . na konferencji z dnia 21.04.2009 r. nt. Badania w naukach ekonomicznych i rozwój kadr . problemy merytoryczne, metodologiczne oraz formalno-prawne .Roczniki Nauk Rolniczych, Seria G, t. 96, z. 2: 55-57 |
HTML | wersja html |
Pełny tekst | RNR_2009_n2_s55.pdf |
|
![pdf](http://sj.wne.sggw.pl/img/pdf.png) |