| 481. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Czekaj M., Żmija J. Wspólna Polityka Rolna a rozwój drobnych gospodarstw rolnych
| Autor | Marta Czekaj, Janusz Żmija |
| Tytuł | Wspólna Polityka Rolna a rozwój drobnych gospodarstw rolnych |
| Title | Common Agricultural Policy and the development of small farms |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Wspólna Polityka Rolna w okresie 50 lat podlegała ewolucyjnemu rozwojowi oraz kolejnym reformom. Głównym jej celem było bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważony rozwój gospodarczy na obszarach wiejskich, spełnienie norm związanych z ochroną środowiska i dobrostanem zwierząt oraz poprawa jakości produktów. Wspólna Polityka Rolna począwszy od planu Mansholta w 1968 r. była niekorzystna dla drobnych gospodarstw rolnych. Dopiero w pakiecie projektów UE na lata 2014-2020 kwestia wsparcia drobnych gospodarstw rolnych jest jedną z najistotniejszych propozycji reformy Wspólnej Polityki Rolnej. Jest to wynikiem zmieniających się potrzeb nie tylko rolnictwa ale całego społeczeństwa. Drobne gospodarstwa rolne stanowią w niektórych krajach europejskich szczególnie w Polsce, Rumunii znaczący odsetek produkcji żywnościowej. Dlatego należy wyeliminować bariery ograniczające dostęp drobnych gospodarstw do pomocy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej a także zapewnić wsparcie tym gospodarstwom chcącym się rozwijać ekonomicznie. Drobnych gospodarstw nie można pozostawić samym sobie. Konieczna jest w tym względzie rozważna polityka. |
| Abstract | Common Agricultural Policy (CAP) were developing last 50 years. The main purposes of CAP were: assurance food safety, sustainably development on rural areas, protection of natural environment, assurance welfare for animals and improving the quality of agricultural products. The paper aims to characterize the main directions of changes in CAP. The analysis focus on small farms, which represent a significant percentage of farms in Poland. Article was prepared based on data from Central Statistical Office (years 2004-2011) and data from publications concern problem of small farms. The main objectives of the future CAP should be: * support the production of healthy and safe food; * sustainable management of natural resources, especially preservation of the landscape and the diversity of rural areas, reducing the harmful effects of agriculture on the environment; * support the sustainable territorial development through a variety of agricultural systems and the positive interaction between agriculture and other sectors of the rural economy. |
| Cytowanie | Czekaj M., Żmija J. (2012) Wspólna Polityka Rolna a rozwój drobnych gospodarstw rolnych.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 518-527 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s518.pdf |
|
 |
| 482. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Nowak A., Wójcik E. Analiza substytucji pracy ludzkiej kapitałem w towarowych gospodarstwach rolnych w pierwszych latach członkostwa Polski w UE
| Autor | Anna Nowak, Ewa Wójcik |
| Tytuł | Analiza substytucji pracy ludzkiej kapitałem w towarowych gospodarstwach rolnych w pierwszych latach członkostwa Polski w UE |
| Title | An analysis of labor substitution with capital rural producers farms during first years of EU accession by Poland |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Celem opracowania była ocena substytucji pracy ludzkiej strumieniem kapitału w towarowych gospodarstwach rolnych w roku 2004, 2005 i 2009 na podstawie jednostkowych danych empirycznych monitoringu Polskiego FADN. Wykorzystując zależność między produkcją gospodarstwa rolnego (SE131) a zagregowanymi czynnikami produkcji: nakłady pracy ludzkiej (SE011) oraz strumień kapitału (SE270) i ustalając na ich podstawie równania izokwant i krańcowych stóp substytucji określono zróżnicowanie nasilenia substytucji i ich związek z poziomem kształtowania w gospodarstwie przyjętego kryterium celu. Najbardziej efektywnym czynnikiem wpływającym na produkcję gospodarstw był czynnik kapitału. Oddziaływał on w gospodarstwach w pierwszych latach członkostwa Polski w UE nieco mniej skutecznie aniżeli po pięciu latach tj. w 2009r. Celowa jest substytucja pracy ludzkiej strumieniem kapitału we wszystkich gospodarstwach przyjmujących jako kryterium celu działalności produkcję gospodarstwa rolnego. |
| Abstract | This paper identifies and examines labor substitution with capital stream in rural farms in 2004, 2005, 2009 basing upon unit empirical data of Polish FADN monitoring. Considering the differentiation of labor substitution intensification and its relation with the level of its reaching by chosen farm, an author had to use the dependence between rural farm production (SE131) and aggregated production means: labor input(SE011) and total cost (SE270) as well as basing upon mentioned above to fix iso-quanta equation and extreme of substitution rate. It should be noted that the most effective factor influencing farms production was capital what had lesser impact on farms in first years of EU accession but greater after five years of accession in 2009. Labor substitution is purposeful in all farms assuming the farm’s production cost reduction as rural activity criterion. |
| Cytowanie | Nowak A., Wójcik E. (2012) Analiza substytucji pracy ludzkiej kapitałem w towarowych gospodarstwach rolnych w pierwszych latach członkostwa Polski w UE.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 505-517 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s505.pdf |
|
 |
| 483. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Musiał W., Sroka W. Ocena wybranych instrumentów wsparcia gospodarstw drobnotowarowych
| Autor | Wiesław Musiał, Wojciech Sroka |
| Tytuł | Ocena wybranych instrumentów wsparcia gospodarstw drobnotowarowych |
| Title | The evaluation of chosen instruments of financial support of small farms |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Głównym celem opracowania jest dokonanie oceny wybranych działań oraz instrumentów WPR wdrażanych w latach 2007 – 2013. Materiał źródłowy zebrano poprzez badania ankietowe w różnych instytucjach wdrażających, koordynujących, i oceniających WPR na terenie pięciu województw Polski południowej. W opracowaniu wykorzystano głównie metodę opisową z wykorzystaniem tabel oraz rysunków. Wyniki badań pozwoliły na wskazanie najważniejszych uchybień obecnie realizowanych działań oraz wdrażanych instrumentów, a także sformułowanie postulatów dotyczących zmian WPR po roku 2013. |
| Abstract | The main aim of this article is an attempt at evaluation of chosen actions and instruments of financial support of CAP which have been implemented between 2007 – 2013. The source material was collected on the basis of a survey form conducted in multifarious institutions aimed at evaluation and implementation of CAP. The survey was based on the data gathered in five southern voivodeships. The descriptive method combined with tables and drawings complements this article. Not only did the results enable to adumbrate the most conspicuous negative sides of the current instruments of financial support, but they were also extremely helpful in the formulation of the demands concerning changes in CAP after the year 2013. |
| Cytowanie | Musiał W., Sroka W. (2012) Ocena wybranych instrumentów wsparcia gospodarstw drobnotowarowych.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 425-437 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s425.pdf |
|
 |
| 484. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Rytko A. Wspólna Polityka Rolna i jej efekty po wdrożeniu reformy z 2003 roku
| Autor | Anna Rytko |
| Tytuł | Wspólna Polityka Rolna i jej efekty po wdrożeniu reformy z 2003 roku |
| Title | The Common Agricultural Policy and her effects after initiating reforms from the year 2003 |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Wspólna Polityka Rolna jest jedną z kluczowych polityk realizowanych w UE. Jest polityką, na którą poświęca się ponad 40% budżetu UE oraz polityką, która w trakcie swojego istnienia przyniosła wiele pozytywnych i negatywnych skutków. Kolejne reformy miały eliminować negatywne efekty i realizować przyjęte priorytety. W artykule zaprezentowano ocenę reformy z 2003 roku oraz jej wpływ na efekty uzyskiwane z działalności rolniczej. Jako że zdecydowano ocenić te efekty na podstawie dwóch kategorii ekonomicznych, celem pracy było pokazanie zmian w wielkościach produkcji rolniczej i dochodu w krajach członkowskich w UE. Zmiany te w dużym stopniu podyktowane były reformą z 2003 roku, która znacząco zmieniła warunki prowadzenia działalności rolniczej. Analiza danych dotyczących produkcji rolnej i dochodów z rolnictwa w dwóch okresach (sprzed i po reformie) pozwoliła pozytywnie ocenić reformę. Dochody w drugim okresie w krajach UE 15 generalnie nie zmniejszyły się, a wartość produkcji systematycznie wzrastała osiągając w 2011 roku poziom 314 mld euro1. Zmniejszenie subwencji do produktu, które obniżyło dochody z działalności operacyjnej zostało zrekompensowane płatnościami bezpośrednimi. Kraje, które niewiele straciły to Dania, Grecja, Hiszpania, Portugalia, Włochy, Cypr, Luksemburg, Holandia. Nowe kraje członkowskie wszystkie odniosły korzyści z implementacji WPR. Rozwiązania negocjacyjne oraz z 2003 roku, były lepsze od wcześniej stosowanych, stąd znaczna poprawa w wielkości produkcji i dochodu w badanych latach. Kierunek zmian w produkcji rolniczej i dochodach z niej uzyskiwanych w latach 2000-2011 był właściwy, co pozwala na ogólną pozytywną ocenę zasad WPR wprowadzonych w 2003 roku. |
| Abstract | Common Agricultural Policy is one of key-politics realized in EU. It is a politics on which sacrifices himself above 40% the EU budget and the politics which during her existence brought many positive and negative results. Following reforms were supposed to eliminate negative effects and to realize adopted priorities. As that one decided to evaluate these effects on the basis two economic categories, for purposes of the work was the show of changes in volumes of output of agricultural and the income in member countries in EU. In the article was presented the evaluation of the reform from the year 2003 and her influence on effects obtained from the agricultural activity. The data analysis of agricultural production and factor incomes permitted positively to evaluate the reform. Factor income in countries EU 15 generally did not decrease, and the value of production systematically grew up achieving in 2011 the level 314 billion euro. The reduction of the subsidy to the product which lowered earnings from operating activities was made up with direct payments. Countries which few lost was: Denmark, Greece, Spain, Portugal, Italy, Cyprus, Luxembourg, Holland. New all member countries were benefited from the implementation WPR. Negotiation solutions and this from the year 2003, were better from earlier applied, from here the marked improvement in the volume of output and the factor income. The direction of changes in the farm output and earnings of obtained in years 2000-2011 was from her proper, what permits the general positive evaluation of rules CAP of introduced in 2003. |
| Cytowanie | Rytko A. (2012) Wspólna Polityka Rolna i jej efekty po wdrożeniu reformy z 2003 roku.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 392-401 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s392.pdf |
|
 |
| 485. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Poczta W., Rzeszutko A. Rozwój rolnictwa w Polsce w warunkach Wspólnej Polityki Rolnej
| Autor | Walenty Poczta, Anna Rzeszutko |
| Tytuł | Rozwój rolnictwa w Polsce w warunkach Wspólnej Polityki Rolnej |
| Title | The development of agriculture in Poland in terms of Common Agricultural Policy |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Celem opracowania była identyfikacja zmian jakie zaszły w sektorze rolnym w Polsce w warunkach jego funkcjonowania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Zgodnie z założeniem, że rozwój rolnictwa obejmuje zarówno wzrost ilościowy podstawowych wskaźników makroekonomicznych jak i przemiany strukturalne, w artykule zwrócono uwagę zarówno na zmiany wielkości dochodów i produkcji wywołane wzrostem popytu wewnętrznego i zewnętrznego (handel zagraniczny), jak i na zmiany w strukturze obszarowej gospodarstw oraz w relacjach między czynnikami produkcji. Przeprowadzone badania pozwoliły na stwierdzenie, iż w warunkach członkostwa Polski w UE w sektorze rolnym nastąpiły pożądane - pozytywne przeobrażenia, które wskazują na występowanie procesów rozwojowych w rolnictwie. Uzyskane wsparcie finansowe znacznie przyczyniło się do wzrostu dochodów rolniczych, a funkcjonowanie w ramach JRE wpłynęło na wzrost obrotów w handlu zagranicznym. Zmianom tym towarzyszyła poprawa relacji między wykorzystywanymi czynnikami produkcji oraz wzrost ich produktywności i dochodowości. |
| Abstract | The aim of the paper was to identify the changes in the agricultural sector in Poland in terms of the Common Agricultural Policy of the European Union. Assuming that the development of agriculture includes both a quantitative increase in the basic macroeconomic indicators and structural changes, the article focuses on both the changes in the agricultural income and the level of production (caused by the changes of internal and external demand [foreign trade]), as well as on the changes in the area structure of farms and on the relations between the factors of production. The research allowed to conclude that in terms of Polish membership in the EU the desired - positive transformations in the agricultural sector have occurred. That indicates that development processes in Polish agriculture are taking place. The financial support has significantly contributed to the growth of agricultural income, while the functioning on the SEM has contributed to the increase in foreign trade. These changes were associated with the changes of relations between the factors of production and with increase of their productivity and profitability. |
| Cytowanie | Poczta W., Rzeszutko A. (2012) Rozwój rolnictwa w Polsce w warunkach Wspólnej Polityki Rolnej.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 366-381 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s366.pdf |
|
 |
| 486. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Mickiewicz B. Charakterystyka produkcji zwierzęcej w świetle Powszechnego Spisu Rolnego z 2002 i 2010 r.
| Autor | Bartosz Mickiewicz |
| Tytuł | Charakterystyka produkcji zwierzęcej w świetle Powszechnego Spisu Rolnego z 2002 i 2010 r. |
| Title | CHARACTERISTICS OF ANIMAL HUSBANDRY ACCORDING TO COMMON AGRICULTURAL CENSUS FROM 2002 AND 2010 |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | W artykule przedstawiono zmiany, jakie zaszły w produkcji zwierzęcej między powszechnym spisem rolnym z 2002 a 2010 r. Analizę o charakterze porównawczym prowadzono między województwami oraz w układzie makroregionów. W badaniach skoncentrowano się na dwóch kierunkach produkcji zwierzęcej, a mianowicie chowie bydła i chowie trzody chlewnej, które stanowią ponad 80% wartości tej produkcji. W latach 2002-2010 zanotowano niewielki wzrost pogłowia bydła (4,1%), przy ogólnym spadku liczby krów o 7,5%. Chowem bydła zajmowało się 513,1 tyś. gospodarstw rolnych powyżej 1 ha, co przy ogólnej liczbie 1562,6 tyś. gospodarstw stanowiło 32,8%. Zmniejszenie liczby gospodarstw z chowem bydła skutkowało znaczącym wzrostem (o 43,6%) przeciętnej w kraju obsady bydła na 1 gospodarstwo prowadzące chów tego gatunku. Natomiast pogłowie trzody chlewnej w minionych ośmiu latach wykazało wyraźny regres, z 18,7 mln sztuk w 2002 r do 15,3 mln sztuk w 2010 r (o 18,3%). Liczba gospodarstw rolnych utrzymujących trzodę chlewną wynosiła 387,4 tyś, co stanowiło 24,8% wszystkich gospodarstw rolnych powyżej 1 ha. Wpływ na sytuację w produkcji zwierzęcej miało przystąpienie Polski do Unii Europejskiej i pojawienie się dopłat bezpośrednich, lecz w uzupełniających płatnościach obszarowych nie premiuje się rolnika od liczby posiadanych zwierząt, lecz areał posiadanych użytków zielonych. |
| Abstract | The paper presents changes that appeared in animal husbandry between common agricultural index in 2002 and 2010. The comparative analysis was made among provinces and in structure of macroregions. The research works were concentrated on two directions of animal husbandry – cattle breeding and pigs production which together made over 80% of total production value. In years 2002-2010 there was noticed slight increase of stock (4,1%) with total decrease of number of cows by 7,5%. Cattle breeding was carried in 613,1 thousand farms with area over 1 ha, what comparing to total number 0f 1562,2 thousand farms made 32,8%. Decrease of number of farms with stock made significant increase (43,6%) of amount of stock per 1 farm with such agricultural specialization. On the other hand, there was observed a significant recourse of number of live-stock in last eight years, from 18,7 mln units in 2002 to 15,3 mln units in 2010 (18,3%). The total amount of farms with pigs production was 387,4 thousand what was 24,8% of all farms over 1 ha. The studies were focused on two directions of animal husbandry, that means cattle breeding and pigs production, which make over 80% value of whole production. Poland’s accession to the European Union and occurrence of direct payments in agriculture had influence on situation in animal husbandry but in additional area payments the farmer is not granted of number of possessed animals but of area of green arable land. |
| Cytowanie | Mickiewicz B. (2012) Charakterystyka produkcji zwierzęcej w świetle Powszechnego Spisu Rolnego z 2002 i 2010 r..Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 322-332 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s322.pdf |
|
 |
| 487. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Łaguna T., Łaguna D. Rozwój obszarów wiejskich a lokalizacja elektrowni wiatrowych
| Autor | Teresa Łaguna, Dariusz Łaguna |
| Tytuł | Rozwój obszarów wiejskich a lokalizacja elektrowni wiatrowych |
| Title | Development of rural areas vs. localization of wind farms |
| Słowa kluczowe | elektrownia wiatrowa, obszary wiejskie, energia odnawialna |
| Key words | wind farm, rural areas, renewable Energy |
| Abstrakt | W opracowaniu przedstawiono problem wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich w kontekście lokalizacji elektrowni wiatrowych. Zarysowano problem pozytywnego wpływu energetyki wiatrowej w kontekście polityki UE „3x20”, oraz nieodwracalnych skutków negatywnych, zwłaszcza zaburzenia zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich (przestrzennego, społecznego, krajobrazowego i środowiskowego), uzasadniając konieczność prowadzenia badań. Szczególną uwagę zwrócono na problemy formalno-prawne, zwłaszcza związane ze sposobem pozyskiwania praw do lokalizacji elektrowni wiatrowych. |
| Abstract | A problem of multifunctional development of rural areas in the context of localization of wind farms was described in the paper. The issue of a positive influence of utilization of wind energy in the context of the „3x20” EU policy and irreversible negative effects, especially unbalancing sustainable development (spatial, social, environmental and regarding landscape) of rural areas, was described along with justifying conducting of the study. Particular attention was paid to formal and legal problems, especially related to the way of obtaining rights to localizations of wind farms. |
| Cytowanie | Łaguna T., Łaguna D. (2012) Rozwój obszarów wiejskich a lokalizacja elektrowni wiatrowych.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 299-309 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s299.pdf |
|
 |
| 488. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Lipińska I. Wspieranie ubezpieczeń rolnych przez państwo – aspekty prawne, ekonomiczne i społeczne
| Autor | Izabela Lipińska |
| Tytuł | Wspieranie ubezpieczeń rolnych przez państwo – aspekty prawne, ekonomiczne i społeczne |
| Title | Agricultural insurance subsidized by the state – legal, economic and social aspects |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | Działalność rolnicza wiąże się z koniecznością podejmowania przez rolników decyzji, których efekty mogą być odmienne od spodziewanych. Aby w pewnym stopniu zniwelować niepożądane utraty dochodów, konieczne jest zastosowanie pewnych instrumentów zarządzania ryzykiem. Wśród nich doniosłą rolę odgrywają zawierane umowy ubezpieczenia. Celem artykułu jest zatem wskazanie pozycji państwa w zakresie stosowania ubezpieczeń rolnych. W UE cały czas toczą się prace nad nowymi sposobami zarządzania ryzykiem i stabilizacją dochodów rolniczych. Jednocześnie poszukuje się środków, które by motywowały rolników do zawierania odpowiednich umów, a państwu dawały możliwość większego ich wsparcia. |
| Abstract | Agricultural activities are tied to the necessity of making decisions by farmers. Their effects might be different than expected ones. Thus to eliminate the distorted loss in their incomes, it seems to be necessary to implement proper risk management tools. Among them, the huge role play insurance contracts. The aim of this article is to indicate the role of government in supporting the agricultural insurances. Constantly in EU some activities are held to establish new methods of risk management and stabilization of agricultural income. Simultaneously, the new tools are the subject of the investigations, that would justify the farmers decision and willing of signing the proper agricultural insurance contracts. That could be a way for the government to subsidy them in larger scale. |
| Cytowanie | Lipińska I. (2012) Wspieranie ubezpieczeń rolnych przez państwo – aspekty prawne, ekonomiczne i społeczne.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 279-288 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s279.pdf |
|
 |
| 489. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Berbeka T., Kutkowska B. Wspólna Polityka Rolna wobec wyzwań rolnictwa na Dolnym Śląsku
| Autor | Tomasz Berbeka, Barbara Kutkowska |
| Tytuł | Wspólna Polityka Rolna wobec wyzwań rolnictwa na Dolnym Śląsku |
| Title | Common Agricultural Policy in the face of challenges of agriculture on Lower Silesia |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | W opracowaniu przedstawiono ocenę udziału rolnictwa dolnośląskiego w absorpcji środków finansowych przeznaczanych dla gospodarstw rolnych. Dokonano także próby określenia miejsca woj. dolnośląskiego w skali kraju. Dla rolnictwa dolnośląskiego największe znacznie miały takie instrumenty jak: dopłaty bezpośrednie oraz wsparcie terenów ONW, programy rolnośrodowiskowe oraz renty strukturalne. Po roku 2007 także instrumenty wsparcia grup producentów rolnych, modernizację gospodarstw rolniczych oraz działania na rzecz poprawy infrastruktury rolniczej i leśnej. Obecny kształt wsparcia finansowego kierowanego dla gospodarstw rolnych umacnia w regionie przede wszystkim gospodarstwa większe obszarowo o roślinnym profilu produkcji. Instrumenty WPR nie przyczyniły się do oczekiwanego rozwoju produkcji zwierzęcej w województwie, nie udało się również stworzyć odpowiedniej bazy przetwórczej w sektorze rolno- -spożywczym. Działania z zakresu rent strukturalnych oraz jednorazowej premii dla młodych rolników wpłynęły korzystnie na przemiany obszarowe rolnictwa dolnośląskiego, z drugiej jednak strony płatności bezpośrednie proces ten spowalniają faworyzując pośrednio właścicieli nieruchomości rolnych. Istotnym wyzwaniem pozostaje kwestia upełnorolnienia gospodarstw rodzinnych w oparciu o grunty Skarbu Państwa. Szansą dla rolnictwa dolnośląskiego, a w szczególności jego dywersyfikacji, są proponowane zmiany we WPR po roku 2013 – które prawdopodobnie wpłyną na dywersyfikację upraw, będą korzystniejsze dla gospodarstw mniejszych obszarowo, a „greening” oraz modulacja w połączeniu z degresją w płatnościach obszarowych dla gospodarstw większych obszarowo spowoduję zmiany w produkcji na bardziej przyjazne środowisku i służące realizacji rozwoju zrównoważonego. Najistotniejszą formą wsparcia pozostaną w dalszym ciągu płatności bezpośrednie w ramach nowego systemu. |
| Abstract | In the study the share of financial assets absorption intended for agricultural farms of Lower - Silesian agriculture was introduced. The test of province place qualification in country scale were also executed. For Lower Silesian agriculture the largest meaning had such instruments as: direct payments and support for less favoured areas, agri-environmental programmes and structural pensions. After the year 2007 also the support instruments for agricultural producers groups, modernization of agricultural farms and action for improvement of agricultural and forest infrastructure. The present shape of the financial support steered for agricultural farms strengthens in the region first of all larger scale farms with plant production profile. The instruments of Common Agricultural Policy did not contribute to expected development of the animal production in the Provence and was not also successful to create the suitable processing base in agri-food sector. Actions from the range of structural pensions and single bonus for young farmers positively influenced for agrarian transformations of Lower -Silesian agriculture, however from the other hand the direct payments favouring the owners of agricultural properties slow down this processes. The essential challenge remains the support for family farms in the range of land turnover from State land resources. The chance for Lower -Silesian agriculture, and in the peculiarity of its diversification are proposed changes in Common Agricultural Policy after the year 2013 - which probably will influence on diversification of tillages, be more profitable for smaller farms but the „greening” and modulation in the connection with „capping” for larger farms will cause the changes in production on environmental more friendly and fulfilling the realization of sustainable development. The direct payments will stay the most essential form of support in frames of new system. |
| Cytowanie | Berbeka T., Kutkowska B. (2012) Wspólna Polityka Rolna wobec wyzwań rolnictwa na Dolnym Śląsku.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 266-278 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s266.pdf |
|
 |
| 490. |
Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 2012 |
|
Bórawski P., Gotkiewicz W., Stefańska D. Funkcjonowanie gospodarstw rolnych uczestniczących w programie rolnośrodowiskowym na przykładzie powiatu mławskiego
| Autor | Piotr Bórawski, Wojciech Gotkiewicz, Dorota Stefańska |
| Tytuł | Funkcjonowanie gospodarstw rolnych uczestniczących w programie rolnośrodowiskowym na przykładzie powiatu mławskiego |
| Title | Functioning of Farms Included in Agri-environmental Programme Based on the Example of Mława Poviat |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | W artykule przedstawiono funkcjonowanie gospodarstw rolnych położonych na terenie powiatu mławskiego w województwie mazowieckim, których właściciele są beneficjentami programu rolnośrodowiskowego. Badaniami objęto 60 rolników. Podstawowym narzędziem badawczym był kwestionariusz wywiadu opracowany w Katedrze Agrobiznesu i Ekonomii Środowiska UWM w Olsztynie. Otrzymane wyniki pokazują, że program rolno środowiskowy jest jednym z najważniejszych instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej służących zachowaniu zasobów środowiska naturalnego na obszarach wykorzystywanych rolniczo. Związane z nim płatności powodują, że rolnicy są bardziej zmotywowani do prowadzenia działalności prośrodowiskowej w swoich gospodarstwach. Zakres tych działań ogranicza się jednak prawie wyłącznie do ochrony gleb i wód oraz użytków zielonych. Istniej potrzeba modyfikacji programu tak, aby objąć nim wszystkie aspekty ochrony środowiska na terenach wykorzystywanych rolniczo. |
| Abstract | The functioning of farms which owners are beneficiaries of agri-environmental programme located in Mława poviat in Mazowsze voivodship was presented in the paper. The survey covered 60 farmers. The basic survey tool was questionnaire elaborated in the Department of Agribusiness and Environmental Economics in University of Warmia and Mazury in Olsztyn. The results show that agri-environmental programme is one of the most important tool of Common Agricultural Policy which aim is to preserve natural resources in areas used by agriculture. The payments collected within this programme cause that farmers are more motivated to run environmental activity in their farms. These actions of farmers are limited by soil, water and farmland preservation. There is need to modify the programme to embrace all aspects of environmental preservation in rural areas. |
| Cytowanie | Bórawski P., Gotkiewicz W., Stefańska D. (2012) Funkcjonowanie gospodarstw rolnych uczestniczących w programie rolnośrodowiskowym na przykładzie powiatu mławskiego.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 8(57): 159-173 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PEFIM_2012_n57_s159.pdf |
|
 |
| 491. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2012 |
|
Sadłowski A. Płatności ONW a regionalne zróżnicowanie dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego w Polsce
| Autor | Adrian Sadłowski |
| Tytuł | Płatności ONW a regionalne zróżnicowanie dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego w Polsce |
| Title | The LFA Payments and Regional Differentiation of Farm Net Income in Poland |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | |
| Abstract | |
| Cytowanie | Sadłowski A. (2012) Płatności ONW a regionalne zróżnicowanie dochodu z rodzinnego gospodarstwa rolnego w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 12(27), z. 1: 149-157 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2012_T12(27)_n1_s149.pdf |
|
 |
| 492. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2012 |
|
Mazurkiewicz-Pizło A. Innowacyjność działań gospodarstw sadowniczych w regionie Grójca i Warki w aspekcie konkurencyjności regionu
| Autor | Anna Mazurkiewicz-Pizło |
| Tytuł | Innowacyjność działań gospodarstw sadowniczych w regionie Grójca i Warki w aspekcie konkurencyjności regionu |
| Title | Innovative Activity of Orchard Farms in Grójec and Warka Region in Terms of the Region's Competitiveness |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | |
| Abstract | |
| Cytowanie | Mazurkiewicz-Pizło A. (2012) Innowacyjność działań gospodarstw sadowniczych w regionie Grójca i Warki w aspekcie konkurencyjności regionu.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 12(27), z. 1: 127-137 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2012_T12(27)_n1_s127.pdf |
|
 |
| 493. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2012 |
|
Nowogródzka T. Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce
| Autor | Teresa Nowogródzka |
| Tytuł | Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce |
| Title | Current Status and Prospects of Organic Farming in Poland |
| Słowa kluczowe | |
| Key words | |
| Abstrakt | |
| Abstract | |
| Cytowanie | Nowogródzka T. (2012) Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 12(27), z. 2: 54-65 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2012_T12(27)_n2_s54.pdf |
|
 |
| 494. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Ropińska B. Rolnicy województwa pomorskiego i ich gospodarstwa w pierwszym roku członkostwa Polski w Unii Europejskiej
| Autor | Bogumiła Ropińska |
| Tytuł | Rolnicy województwa pomorskiego i ich gospodarstwa w pierwszym roku członkostwa Polski w Unii Europejskiej |
| Title | Farmers of the Pomeranian province and their farms in the first year of Polish membership in the European Union |
| Słowa kluczowe | rolnicy województwa pomorskiego, procesy integracyjne, dochody rolnicze, dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych |
| Key words | farmers from the Pomeranian province, integration processes, agricultural incomes, direct subsidies to agricultural lands |
| Abstrakt | Praca zawiera wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w województwie pomorskim po pierwszym roku członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Gospodarstwa, które zostały uwzględnione w badaniach, były zróżnicowane pod względem wielkości: od 1,5 ha do około 150 ha UR. Rolnicy województwa pomorskiego, korzystający z bezpośrednich dopłat do gruntów rolnych, przeznaczyli je przede wszystkim na bieżącą działalność rolniczą (73% wszystkich badanych). Zapytani o decyzje związane ze zmianą profilu produkcji po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w większości odpowiedzieli, że zamierzają pozostać przy obecnym rodzaju produkcji (82%). Na uwagę zasługuje fakt, iż respondenci posiadający wykształcenie wyższe rolnicze osiągnęli prawie dwukrotnie większe dochody (2 118,17 zł z 1 ha UR) niż średnio, zaś ci bez wykształcenia (średnio 167,35 zł z 1 ha UR) zaledwie 14% średniej kwoty dochodów uzyskiwanych przez ankietowane gospodarstwa. Obostrzenia jakościowe dotyczące sprzedaży płodów rolnych nie wpłynęły zasadniczo na zmniejszenie dochodów badanych rolników (70%) |
| Abstract | The study contains the results of questionnaire surveys conducted in the Pomeranian province after the first year of Polish membership in the European Union. The inspected farms varied in size, from 1.5 ha to 150 ha of agricultural land. Farmers of the Pomeranian province, being asked about the decisions related to the change of production profile after the EU accession, in most cases (82%) responded that they are going to continue the current type of agricultural production. Respondents in most cases (70%) did not indicate that quality barriers caused a reduction of their products sales. A majority (73%) of the examined beneficiaries of direct subsidies to agricultural lands used these funds for the current agricultural activity. Respondents with higher agricultural education made almost a twice higher income (2 118.17 PLN/hectare) than the average. Farmers without education received on average only just 167.35 PLN per 1 ha, which constitutes only 14% of the average amount achieved by the surveyed farms |
| Cytowanie | Ropińska B. (2011) Rolnicy województwa pomorskiego i ich gospodarstwa w pierwszym roku członkostwa Polski w Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 2: 95-105 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n2_s95.pdf |
|
 |
| 495. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Marcysiak A. Wpływ cech jakościowych kapitału ludzkiego na wyniki ekonomiczne gospodarstw rolniczych
| Autor | Adam Marcysiak |
| Tytuł | Wpływ cech jakościowych kapitału ludzkiego na wyniki ekonomiczne gospodarstw rolniczych |
| Title | Influence of the quality characteristics of human capital on the economic performance of farms |
| Słowa kluczowe | kapitał ludzki, wiek, płeć, poziom wykształcenia, wyniki ekonomiczne |
| Key words | human capital, age, sex, education level, economic performance |
| Abstrakt | Kapitał ludzki jest istotnym elementem kształtującym konkurencyjność podmiotów gospodarczych. Celem niniejszego opracowania jest próba przedstawienia zakresu oddziaływania cech jakościowych kapitału ludzkiego na wyniki ekonomiczne gospodarstw rolniczych. W analizie zostały uwzględnione wiek, płeć i poziom wykształcenia osoby kierującej gospodarstwem. Wśród kierowników badanych gospodarstw ponad połowa (55,4%) to osoby ze średnim lub wyższym wykształceniem. Dochody rolnicze tej grupy gospodarstw wynosiły średnio 53758 zł. Najniższą efektywność ekonomiczną osiągnęły gospodarstwa, których właściciele legitymowali się wykształceniem podstawowym i zawodowym. Stanowili oni odpowiednio 30,8% i 13,8% badanej populacji. |
| Abstract | Human capital is an important element in shaping the competitiveness of business firms. The purpose of this study is an attempt to present the scope of impact of the quality characteristics of human capital on the economic performance of farms. The analysis covered the age, sex and education of the farm manager. Among the managers of surveyed farms, more than a half (55.4%) were people with secondary or higher education. Agricultural income of farms in this group averaged 53 758 PLN/year. The lowest economic efficiency was observed in farms whose owners had either basic schooling or vocational education. They accounted for respectively 30.8% and 13.8% of the population studied |
| Cytowanie | Marcysiak A. (2011) Wpływ cech jakościowych kapitału ludzkiego na wyniki ekonomiczne gospodarstw rolniczych.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 4: 129-137 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n4_s129.pdf |
|
 |
| 496. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Marcysiak A., Marcysiak A. Czynniki różnicujące poziom wsparcia gospodarstw środkami Wspólnej Polityki Rolnej UE
| Autor | Adam Marcysiak, Agata Marcysiak |
| Tytuł | Czynniki różnicujące poziom wsparcia gospodarstw środkami Wspólnej Polityki Rolnej UE |
| Title | Factors differentiating the level of farm support measures in the EU Common Agricultural Policy |
| Słowa kluczowe | poziom wsparcia, typ rolniczy, ESU, europejska jednostka wielkości gospodarstwa, środki WPR EU. |
| Key words | level of support, type of farming, European Size Unit, European unit of farm size measure, EU CAP measures |
| Abstrakt | Celem niniejszego opracowania jest próba ukazania zakresu oddziaływania czynników różnicujących poziom wsparcia gospodarstw rolnych środkami Wspólnej Polityki Rolnej UE. Szczegółowej analizie poddano płatności bezpośrednie i płatności dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Ich wielkość rozpatrywano w relacji do dochodu z gospodarstwa rolniczego |
| Abstract | The purpose of this study is an attempt to show the scope of the differentiating factors influencing the level of farm support measures in the Common Agricultural Policy. Subject to detailed analysis are direct payments and area payments for less-favored areas (LFA). Their size was considered in relation to the income of agricultural holdings |
| Cytowanie | Marcysiak A., Marcysiak A. (2011) Czynniki różnicujące poziom wsparcia gospodarstw środkami Wspólnej Polityki Rolnej UE.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 2: 86-94 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n2_s86.pdf |
|
 |
| 497. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Czyżewski A., Kułyk P. Dobra publiczne w koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju rolnictwa, ujęcie teoretyczne i praktyczne
| Autor | Andrzej Czyżewski, Piotr Kułyk |
| Tytuł | Dobra publiczne w koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju rolnictwa, ujęcie teoretyczne i praktyczne |
| Title | Public goods in the concept of multifunctional development of agriculture, theoretical and practical approach |
| Słowa kluczowe | polityka rolna, dobra publiczne, globalizacja |
| Key words | agricultural policy, public goods, globalization |
| Abstrakt | Celem artykułu jest przedstawienie roli dóbr publicznych w koncepcji rolnictwa wielofunkcyjnego. Zwrócono uwagę na przesłanki i ograniczenia w rozwoju sektora rolnego w warunkach globalizacji i liberalizacji. Przedstawiono przegląd pojęcia wielofunkcyjności rolnictwa, wskazując na jego różne wymiary. Jako punkt wyjścia rozważań przyjęto wykazanie różnic pomiędzy dobrami prywatnymi i publicznymi. Podstawową trudnością jest właściwa wycena dóbr publicznych i możliwość ukształtowania mechanizmu zapewniania dochodów za ich wytwarzanie. Sama koncepcja dóbr publicznych jest wyrazem niedoskonałości alokacji rynkowej. Dlatego tak istotne jest wykreowanie instytucjonalnego systemu zapewnienia zwrotu nadwyżki ekonomicznej do sektora rolnego. W opracowaniu wskazujemy, iż przyjęcie bardziej kompleksowego i zintegrowanego podejścia do realizacji funkcji rolniczych pozwala na lepsze wykorzystanie zasobów w gospodarce jako całości |
| Abstract | The presented conception of multifunctional agriculture is a wider view of the process of creating and dividing the economic surplus in farming sector. It is a balanced approach which includes various aspects of creating the advantages for the community. The notion of agricultural multifunctionality is presented indicating its various interpretations. As a starting point for its consideration, the difference of public and private goods was taken. The issue of public goods, which cannot be excluded from consumption for social reasons, causes the situation that many rents in agriculture that result from it are not realised. The implementation of the multifunctional agriculture concept encounters obstacles such as difficulties in separating private and public goods as well as in taking appropriate methods for estimation of the other. In this paper, we show that taking into consideration more complex and integrated approach of the agricultural functions realisation allows to use the resources better in economy as a whole. In the paper, there is an indication to the particular EU members. |
| Cytowanie | Czyżewski A., Kułyk P. (2011) Dobra publiczne w koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju rolnictwa, ujęcie teoretyczne i praktyczne.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 2: 16-25 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n2_s16.pdf |
|
 |
| 498. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Pietrzykowski R. Przestrzenne zróżnicowanie cen ziemi rolniczej na poziomie województw w Polsce
| Autor | Robert Pietrzykowski |
| Tytuł | Przestrzenne zróżnicowanie cen ziemi rolniczej na poziomie województw w Polsce |
| Title | Spatial differentiation of agricultural land prices by voivodeships in Poland |
| Słowa kluczowe | analiza przestrzenna, współczynnik Morana, cena ziemi |
| Key words | spatial analysis, Moran coefficient, land price |
| Abstrakt | W pracy przedstawiono zmiany cen gruntów rolnych na poziomie województw w okresie od 2004 do 2009 roku. Przedstawiono również zmiany w koncentracji ziemi rolniczej na przykładzie gospodarstw powyżej 50 ha. Celem pracy było zbadanie wpływu cen w województwach sąsiadujących na cenę gruntów rolnych w danym województwie i prezentacja zmian cen gruntów w Polsce. W pracy wykorzystano współczynniki przestrzenne Morana. |
| Abstract | Changes of land prices in years 2004 through 2009 are presented. The aim of this article was to study the relations between the location of farm and the land price. The scope of the study includes 16 voivodeships of Poland. The study applies to farms with area of 50 hectare and more. Moran coefficients were used in the statistical analysis |
| Cytowanie | Pietrzykowski R. (2011) Przestrzenne zróżnicowanie cen ziemi rolniczej na poziomie województw w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 1: 140-149 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n1_s140.pdf |
|
 |
| 499. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Kozera M. Kapitał ludzki jako składnik kapitału intelektualnego w rolnictwie
| Autor | Magdalena Kozera |
| Tytuł | Kapitał ludzki jako składnik kapitału intelektualnego w rolnictwie |
| Title | Human capital as a element of intellectual capital in agriculture |
| Słowa kluczowe | kapitał ludzki, kapitał intelektualny, gospodarstwa rolne, jakość zasobów ludzkich |
| Key words | human capital, intellectual capital, agricultural farm, quality of human resources. |
| Abstrakt | W artykule zaprezentowano wybrane kwestie związane z kapitałem ludzkim w rolnictwie, w tym kwestie jakości tego kapitału oraz problemy pomiaru. Wskazano na rolę kapitału ludzkiego jako podstawowego nośnika i tworzywa kapitału intelektualnego gospodarstw. Omówiono cechy tego kapitału typowe dla gospodarstw rolnych, a zarazem wyróżniające je spośród innych podmiotów rynkowych. Przedstawiono cząstkowe wyniki badań kapitału ludzkiego w gospodarstwach o różnym kierunku produkcji. |
| Abstract | Selected problems of human capital in agriculture were presented. The quality of this capital and problems of its measurement have been also discussed. The role of human capital as a primary factor and a substance of intellectual capital was shown. Some typical features of human capital in agricultural farms which distinguish farms from other market objects have been considered. Partial results of a research on the intellectual capital in agriculture focusing on its human resources was presented. |
| Cytowanie | Kozera M. (2011) Kapitał ludzki jako składnik kapitału intelektualnego w rolnictwie.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 1: 105-111 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n1_s105.pdf |
|
 |
| 500. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2011 |
|
Kisielińska J. Struktura nakładów oraz wyników produkcyjnych i finansowych gospodarstw rolniczych w grupach według wielkości ekonomicznej
| Autor | Joanna Kisielińska |
| Tytuł | Struktura nakładów oraz wyników produkcyjnych i finansowych gospodarstw rolniczych w grupach według wielkości ekonomicznej |
| Title | Structure of inputs, production and financial performance of farms by economic size groups |
| Słowa kluczowe | towarowe gospodarstwa rolnicze, nakłady, wyniki produkcyjne i finansowe gospodarstw rolniczych. |
| Key words | commercial farms, investment, production and financial performance of farms. |
| Abstrakt | W artykule przedstawiono analizę struktury nakładów i uzyskiwanych wyników produkcyjnych i finansowych w grupach gospodarstw według wielkości ekonomicznej w próbie gospodarstw rolnych FADN z lat 2004-2008. Celem badań jest ocena efektywności gospodarowania przez gospodarstwa towarowe w zależności od ich wielkości ekonomicznej. |
| Abstract | The article presents an analysis of the structure of inputs, production and financial results in the economic size groups in a sample of farms from FADN 2004-2008. The aim of this study is to evaluate the effectiveness of the commercial farms management, depending on their economic size. |
| Cytowanie | Kisielińska J. (2011) Struktura nakładów oraz wyników produkcyjnych i finansowych gospodarstw rolniczych w grupach według wielkości ekonomicznej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 11(26), z. 1: 81-94 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2011_T11(26)_n1_s81.pdf |
|
 |