| 741. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Brodzińska K. Program rolnośrodowiskowy i jego zakres realizacji w aspekcie rozwoju rolnictwa i ochrony środowiska
| Autor | Katarzyna Brodzińska |
| Tytuł | Program rolnośrodowiskowy i jego zakres realizacji w aspekcie rozwoju rolnictwa i ochrony środowiska |
| Title | Agri-environmental programme and its performance with respect to agricultural development and environmental protection |
| Słowa kluczowe | program rolnośrodowiskowy, pakiety programu, kierunki rozwoju rolnictwa |
| Key words | agri-environmental programme, packages of the programme, direction of agricultural development |
| Abstrakt | Celem pracy było przybliżenie najlepszych praktyk w zakresie realizacji programów rolno- środowiskowych w krajach członkowskich UE ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń programu rolnośrodowiskowego realizowanego w Polsce w latach 2004-2006. Materiał badawczy stanowiły dane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, EUROSTATu oraz wyniki raportów Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), WWF Światowego Funduszu Na Rzecz Przyrody. Z doświadczeń krajów UE wynika, że realizacja programów rolnośrodowiskowych może przynieść mierzalne efekty środowiskowe. Konieczne jest jednak dostosowanie pakietów programu do uwarunkowań przyrodniczych oraz stworzenie sprawnego systemu oceny, dzięki której programy te będą skutecznie monitorowane. Pozwoli to kontrolować rożnice między zadaniami i rezultatami poszczególnych pakietów, a także lepiej zsynchronizować rozwój rolnictwa z ochroną przyrody |
| Abstract | The aim of this article was to show the best experiences of agri-environmental programme in the EU countries with particular regard paid to the agri-environmental programme which was realized in Poland in years 2004-2006. The data were taken from the Agency for Agriculture Restructuring and Modernisation, EUROSTAT and the reports by European Commission, European Environmental Agency and World Wildlife Fund for a living planet. The European Union countries experiences showed that realization of agri-environmental programmes can give good environmental results. It is necessary to adjust packages of the programme to the natural conditions and create good evaluation system which can help to control this programme. It will help to control differences between tasks and results in individual packages and better connect the agricultural development with the evironmental protection |
| Cytowanie | Brodzińska K. (2008) Program rolnośrodowiskowy i jego zakres realizacji w aspekcie rozwoju rolnictwa i ochrony środowiska.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 83-91 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s83.pdf |
|
 |
| 742. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Adamska A., Czernyszewicz E. Wsparcie finansowe wybranych gospodarstw sadowniczych na Lubelszczyźnie z funduszy Unii Europejskiej
| Autor | Anna Adamska, Eugenia Czernyszewicz |
| Tytuł | Wsparcie finansowe wybranych gospodarstw sadowniczych na Lubelszczyźnie z funduszy Unii Europejskiej |
| Title | Financial support of some orchard farms in Lubelszczyzna region from the European Union funds |
| Słowa kluczowe | gospodarstwa sadownicze, fundusze unijne, płatności bezpośrednie, PROW, SPO |
| Key words | orchard farms, European Union funds, direct payments, PROW, SPO |
| Abstrakt | Celem pracy było określenie zakresu i poziomu korzystania przez gospodarstwa sadownicze na Lubelszczyźnie ze wsparcia finansowego z funduszy unijnych przed i po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Badania przeprowadzono w 65 gospodarstwach położonych w województwie lubelskim. Zastosowano metodę wywiadu bezpośredniego na podstawie kwestionariusza ankiety. Stwierdzono, że wykorzystanie środków z programów pomocowych było bardzo niskie. Najczęściej producenci korzystali z płatności bezpośrednich, a pozostałe programy były wykorzystywane w niewielkim stopniu. środki pieniężne przeznaczano m.in. na powiększanie areału upraw, poprawę zaplecza przechowalniczego i infrastruktury oraz zakup maszyn i sprzętu rolniczego. Głównymi powodami niskiego korzystania z pomocy unijnej były brak informacji, zbyt dużo formalności, brak własnych środków finansowych na pokrycie kosztów inwestycji oraz obawa przed zaciąganiem kredytów. Wykorzystanie wsparcia będzie się zwiększało pod warunkiem zwrócenia większej uwagi na edukację potencjalnych beneficjentów oraz uproszczenia procedur związanych z pozyskiwaniem środków pomocowych |
| Abstract | The aim of the research was to determine the scope and the level of financial support from the EU funds to the orchard farms in the Lubelszczyzna region before and after Polish accession to the European Union. 65 orchard farmers in the Lubelskie province were interviewed by using standard questionnaires. It was stated that the level of use of means from the European programmes was very low. Producers most often took advantage of direct payments and other programmes were used to a small degree. Financial means were used for increasing the cropped area, improvement of fruit storage facilities and farm infrastructure as well as for purchase of machinery and other agricultural equipment. Lack of information, too much of formality, lack of own financial means for covering the own costs of investments and also a fear of taking bank credits were the main reasons of low popularity of the European Union support. The avail of financial support will be increased on condition that more attention is paid to the potential beneficiaries education and to simplification of procedures relevant to application for support. |
| Cytowanie | Adamska A., Czernyszewicz E. (2008) Wsparcie finansowe wybranych gospodarstw sadowniczych na Lubelszczyźnie z funduszy Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 105-114 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s105.pdf |
|
 |
| 743. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Czyżewski A., Kułyk P. Płatności bezpośrednie a interesy polskiego rolnictwa
| Autor | Andrzej Czyżewski, Piotr Kułyk |
| Tytuł | Płatności bezpośrednie a interesy polskiego rolnictwa |
| Title | Direct payments and the interests of Polish agriculture |
| Słowa kluczowe | polityka rolna, interwencjonizm, płatności bezpośrednie |
| Key words | agricultural policy, interventionism, direct payments |
| Abstrakt | W opracowaniu przedstawiono rozważania nad rolę płatności bezpośrednich w systemie wsparcia gospodarstw rolnych Unii Europejskiej. Przeanalizowano znaczenie oraz wskazano istniejące słabości stosowanego systemu a także korzystne przekształcenia inspirowane płatnościami bezpośrednimi. Zmiana czynników w otoczeniu zewnętrznym rodzi konieczność redefinicji celów polityki wsparcia i potrzebą przekształceń w istniejącym instrumentarium WPR. W odpowiedzi na budzące się pytania na temat dalszego losu płatności bezpośrednich przedstawiono możliwości usprawnienia całego systemu przy uwzględnieniu oczekiwań ze strony Polski. W konkluzji podkreślono, iż w nowych warunkach istnieje nadal potrzeba podtrzymywania płatności bezpośrednich jako narzędzia komplementarnego z innymi rozwiązaniami. |
| Abstract | Considerations over the direct payments in the support regime of farms in the European Union are presented. Their meaning is analysed and the existing weaknesses are indicated, as well as the beneficial transformations inspired by the direct payments. Necessity of redefinition of aims of the agricultural support policy and a need of transformations in the CAP instruments are generated by the changes in the external environment. In response to questions arising about the future fate of the direct payments some possibilities of improvement of the existing system with regard to Polands expectations are discussed. In the conclusion it is underlined that under new circumstances it is necessary to maintain the direct payments, but as a tool complementary to other solutions |
| Cytowanie | Czyżewski A., Kułyk P. (2008) Płatności bezpośrednie a interesy polskiego rolnictwa.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 115-124 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s115.pdf |
|
 |
| 744. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Dolata M. Infrastruktura ekologiczna obszarów wiejskich po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej na przykładzie województwa wielkopolskiego
| Autor | Małgorzata Dolata |
| Tytuł | Infrastruktura ekologiczna obszarów wiejskich po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej na przykładzie województwa wielkopolskiego |
| Title | Ecological infrastructure of rural areas after Polands accession to the European Union, case study of Wielkopolskie voivodeship |
| Słowa kluczowe | infrastruktura ekologiczna, obszary wiejskie, zróżnicowanie rozwoju |
| Key words | ecological infrastructure, rural areas, development differentiation |
| Abstrakt | Zgodnie z założeniami Unii Europejskiej dotyczącymi ekorozwoju rozbudowa i modernizacji infrastruktury środowiska naturalnego pozostaje jednym z priorytetowych celów planów rozwoju obszarów wiejskich. Obecnie, mimo postępu jaki nastąpił w tej dziedzinie w ostatnich latach, nadal istnieją dość znaczne dysproporcje w dostępie do podstawowych urządzeń infrastruktury ekologicznej. Zróżnicowanie to dotyczy nie tylko województw ale także powiatów i gmin. |
| Abstract | According to the EU sustainable development presumptions the extension and modernization of natural environmental protection infrastructure is still one the most significant aims of the Rural Development Plans. Currently, in spite of a progress which has recently been made in this area, there are still quite large disproportions in the availability of basic facilities of ecological infrastructure. This differentiation is concerning not only the voivodeships, but also districts and communes. |
| Cytowanie | Dolata M. (2008) Infrastruktura ekologiczna obszarów wiejskich po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej na przykładzie województwa wielkopolskiego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 125-134 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s125.pdf |
|
 |
| 745. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Gajowiak D. Spółdzielczość bankowa na przyładzie wybranych europejskich banków zrzeszających
| Autor | Dominik Gajowiak |
| Tytuł | Spółdzielczość bankowa na przyładzie wybranych europejskich banków zrzeszających |
| Title | Cooperative banking as exemplified by selected European banking groups |
| Słowa kluczowe | spółdzielczość bankowa, modele spółdzielczości bankowej, sytuacja ekonomicznoorganizacyjna |
| Key words | cooperative banking, models of the cooperative banking, economic and organisational situation |
| Abstrakt | Celem opracowania jest próba oceny sytuacji ekonomiczno-organizacyjnej spółdzielczych grup bankowych, stowarzyszonych w Unico, która jest europejską organizacją ponad wspólnotową. Analizę przeprowadzono w oparciu o dane opublikowane przez Unico za lata 2005 i 2006. |
| Abstract | The aim of the paper is an attempt to assess the economic and organisational situation of the cooperative banking groups, associated in Unico. Unico is an European cooperative banking organization uniting some banks from the EU and Switzerland. The analysis is based on data published by Unico for years 2005 and 2006. |
| Cytowanie | Gajowiak D. (2008) Spółdzielczość bankowa na przyładzie wybranych europejskich banków zrzeszających.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 165-173 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s165.pdf |
|
 |
| 746. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Hadryjańska B. Proces ekologizacji w przedsiębiorstwach mleczarskich województwa wielkopolskiego wobec polityki ekologicznej Unii Europejskiej
| Autor | Barbara Hadryjańska |
| Tytuł | Proces ekologizacji w przedsiębiorstwach mleczarskich województwa wielkopolskiego wobec polityki ekologicznej Unii Europejskiej |
| Title | The ecologisation process in dairy companies in Wielkopolska voivodeship in the light of the ecological policy of the European Union |
| Słowa kluczowe | przedsiębiorstwa mleczarskie, działania prośrodowiskowe, polityka ekologiczna, Unia Europejska |
| Key words | diary companies, environmental activities, ecological policy, European Union |
| Abstrakt | Polityka ekologiczna Unii Europejskiej, oparta w znacznej mierze o zasady zrównoważonego rozwoju, określa główne kierunki działań przedsiębiorstw produkcyjnych, w tym przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego. Przedsiębiorstwa mleczarskie w toku produkcji obciążają środowisko naturalne zanieczyszczając zarówno atmosferę, wody, jak i gleby. Jednostki poddane ankietyzacji wykazywały największy stopień zaangażowania w zakresie gospodarki wodnej i ściekowej, a najmniej odnotowano działań pro środowiskowych w ochronie atmosfery. Główną barierą wprowadzania procesów ekologizacji w przedsiębiorstwach mleczarskich były wysokie koszty takich działań, zwłaszcza w przypadku zmian w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego. Pozytywnymi efektami wdrażania przedsięwzięć proekologicznych, oprócz poprawy parametrów środowiskowych, są również wzrost konkurencyjności oraz poprawa wizerunku firmy. |
| Abstract | The European Union environmental policy is based on the principles of sustainable development. It defines the primary trends in production companies activities inclusive of companies in the agri-food sector. The dairy companies have an impact on the natural environment with their atmospheric, water and earth surface pollutant emissions. The domestic companies have to make an effort towards the ecologisation of their production processes, i.e. to initiate widely comprehensive proenvironmental activities. This behaviour is connected with the necessity of adaptation to the EU directives requirements. These procedures, besides adjustment to regulations, may give also other profitable effects, for example an improvement of the company competitiveness. |
| Cytowanie | Hadryjańska B. (2008) Proces ekologizacji w przedsiębiorstwach mleczarskich województwa wielkopolskiego wobec polityki ekologicznej Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 174-184 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s174.pdf |
|
 |
| 747. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2008 |
|
Idzik M. Zachowania nabywcze konsumentów na rynku dóbr szybkozbywalnych w latach 1992-2007
| Autor | Marcin Idzik |
| Tytuł | Zachowania nabywcze konsumentów na rynku dóbr szybkozbywalnych w latach 1992-2007 |
| Title | Polish consumers behaviour in the FMCG market in years 1992-2007 |
| Słowa kluczowe | konsument, preferencje, supermarkety, zakupy, FMCG, promocje |
| Key words | consumer, preference, supermarket, FMCG, promotion |
| Abstrakt | W artykule przedstawiono wyniki badań nad zwyczajami zakupowymi polskich konsumentów w latach 1992, 1995, 1997-2007, omawiając zmiany trendów w ich upodobaniach i przyzwyczajeniach. Zachowania nabywcze konsumentów polskich uległy przeobrażeniom, zbliżając się do standardów europejskich. W kontekście oceny potencjału ekonomicznego gospodarstw domowych rozpoznano przeobrażenia procesu zakupu dóbr oraz zmiany w opiniach i preferencjach nabywczych konsumentów. |
| Abstract | The paper presents results of a research of purchase habits of Polish consumers, concerning years 1992, 1995, 1997-2007. It describes changes of consumer preferences and behavioural trends. Polish consumers’ purchase behaviour has been changing and they become similar to the European standards. With relation to the evaluation of economic potential of households some transformations of the goods purchase process as well as changes in consumer purchase opinions and preferences were recognized. |
| Cytowanie | Idzik M. (2008) Zachowania nabywcze konsumentów na rynku dóbr szybkozbywalnych w latach 1992-2007.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 4(19), z. : 198-206 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2008_T4(19)_n_s198.pdf |
|
 |
| 748. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Kata R. Relacje rolników z bankami po przystąpieniu polski do Unii Europejskiej
| Autor | Ryszard Kata |
| Tytuł | Relacje rolników z bankami po przystąpieniu polski do Unii Europejskiej |
| Title | Farmers relations with banks after the accession of Poland to the European Union |
| Słowa kluczowe | relacje bankowe, usługi bankowe, banki spółdzielcze, banki komercyjne |
| Key words | relationship banking, bank services, cooperative banks, commercial banks |
| Abstrakt | W opracowaniu dokonano charakterystyki relacji rolników z bankami w nowych uwarunkowaniach dla rolnictwa, jakie wynikają z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zakres przestrzenny badań obejmuje makroregion rolnictwa rozdrobnionego. Analizie poddano czynniki, które decydują o wyborze banku przez rolników oraz kształtują jakość współpracy rolników z bankami |
| Abstract | The paper characterized the Polish farmers relations with banks with regard to the new opportunities for agriculture after accession to the European Union. Spatially the investigations covered the macro-region with small agricultural holdings. The main aim of the analysis was to determine the factors which are decisive for the choice of bank by farmers, as well as for the quality of co-operation of farmers with banks |
| Cytowanie | Kata R. (2007) Relacje rolników z bankami po przystąpieniu polski do Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 79-88 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s79.pdf |
|
 |
| 749. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Błażejowska M. Wsparcie z funduszu SPO rolnictwa w gminach o zróżnicowanym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego
| Autor | Małgorzata Błażejowska |
| Tytuł | Wsparcie z funduszu SPO rolnictwa w gminach o zróżnicowanym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego |
| Title | Support for agriculture in communes with differentiated levels of socio–economic development from the SPO fund |
| Słowa kluczowe | gminy, rozwój społeczno-gospodarczy, wsparcie unijne |
| Key words | communes, social and economic development, EU assistance |
| Abstrakt | Istotnym elementem wpływającym na sytuację dochodową polskiego rolnictwa jest pomoc unijna. Artykuł ma na celu określenie wysokości wsparcia z SPO Rolnictwo w jednostkach samorządowych o zróżnicowanym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego na przykładzie gmin woj. zachodniopomorskiego. Wykazano, że pomoc unijna nie jest skutecznym narzędziem wyrównywania różnic w układzie intraregionalnym pomiędzy gminami |
| Abstract | The crucial element which has influenced incomes in Polish agriculture is the EU assistance. Effectiveness of the funds transferred to the communes of the West-Pomeranian voivodship has been presented. The size of those funds has been related to the social and economic development of those communes. It has also been shown that the EU support funds are not being used as an effective tool for alleviating disproportions in development between communes of the given region. |
| Cytowanie | Błażejowska M. (2007) Wsparcie z funduszu SPO rolnictwa w gminach o zróżnicowanym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 13-19 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s13.pdf |
|
 |
| 750. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Bórawski P. Relacje cenowe środków do produkcji w rolnictwie i produktów rolnych w Polsce w aspekcie integracji z Unią Europejską
| Autor | Piotr Bórawski |
| Tytuł | Relacje cenowe środków do produkcji w rolnictwie i produktów rolnych w Polsce w aspekcie integracji z Unią Europejską |
| Title | Price relations of production inputs and agricultural commodities in Poland from the aspect of accession to the European Union |
| Słowa kluczowe | integracja europejska, produkty rolne, relacje cenowe, środki produkcji w rolnictwie |
| Key words | price relations, agricultural commodities, production means for agriculture, European integration |
| Abstrakt | W pracy badano relacje cenowe produktów rolnych i środków produkcji w rolnictwie. Zebrany materiał badawczy wskazał na niekorzystne zmiany relacji cenowych w rolnictwie w Polsce. Jedynie w roku 1996 zaobserwowano korzystne zmiany relacji cenowych produktów rolnych i środków produkcji w rolnictwie. Proces integracji Polski z Unią Europejską spowodował w początkowym okresie poprawę relacji cenowych produktów rolnych i środków produkcji w rolnictwie. Otwarcie rynków europejskich oraz wzrost popytu na produkty rolne spowodowały szybszy wzrost cen produktów rolnych w Polsce w porównaniu do cen środków produkcji rolniczej. Natomiast w roku 2005 relacje cenowe uległy pogorszeniu |
| Abstract | Price relations between production inputs nad agricultural commodities were analyzed. The collected material proved that an unfavourable price relations for agriculture takes place. Favourable price relations were obserwed only in 1996 and 2004. At the first stage of integration with Europen Union better price relations of agricultural commodities and production means in Poland were created. The European Union markets became opened, which resulted in a higher increase of agricultural commodities prices in comparison to production means prices. But in 2005 price relations became worse again. |
| Cytowanie | Bórawski P. (2007) Relacje cenowe środków do produkcji w rolnictwie i produktów rolnych w Polsce w aspekcie integracji z Unią Europejską.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 20-27 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s20.pdf |
|
 |
| 751. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Chmielewska B. Płatności bezpośrednie jako forma wsparcia dochodów gospodarstw rolniczych w Polsce po integracji z Unią Europejską
| Autor | Barbara Chmielewska |
| Tytuł | Płatności bezpośrednie jako forma wsparcia dochodów gospodarstw rolniczych w Polsce po integracji z Unią Europejską |
| Title | Directs payments as a form of support for agricultural housholds income in Poland after integration with the EU |
| Słowa kluczowe | dochody gospodarstw domowych, dopłaty bezpośrednie |
| Key words | households income, direct payments |
| Abstrakt | Jedną z podstawowych form wsparcia dochodów rolniczych w Polsce po integracji z UE są dopłaty bezpośrednie. Korzysta z niej około 72-76% uprawnionych gospodarstw (powyżej 1 ha). Liczba złożonych wniosków o dopłaty w stosunku do liczby zarejestrowanych producentów wynosi 80-85%. Jeszcze znaczna liczba gospodarstw rolnych powyżej 1 ha pozostaje poza tą formą finansowego wsparcia. Przeciętne gospodarstwo rolne otrzymało w 2004 i 2005 roku po około 4 600 zł dopłat (razem JPO i UPO), a w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych 400-500 zł, natomiast w przeliczeniu na 1 osobę w 5-cio hektarowym gospodarstwie rolniczym od 20 do 45,5 zł miesięcznie. Nie są więc to kwoty stanowiące znaczący dodatek do budżetu rodzinnego. Nie wszyscy rolnicy w jednakowym stopniu skorzystali z dopłat. Było to skorelowane głównie z obszarem gospodarstwa oraz rodzajem i strukturą upraw. Faktycznie najmniej zyskiwały te gospodarstwa, których w Polsce jest najwięcej, a więc małe, 1-5-hektarowe. Podobna jest sytuacja w UE, gdzie 50% gospodarstw dostaje zaledwie 3,0% dotacji, zaś 2,2% rolników otrzymuje 30% całej ich puli |
| Abstract | Direct payments are one of the basic forms of support for agricultural income, which is used by 72-76% authorized farm households. Relation of number of applications to number of registered producers amounts to 80-85%. There is still a large number of farm households possessing above 1 ha of agricultural land which do not take advantage of this kind of subsidy. Average farm household received in 2004 and 2005 an average payment of 4600 PLN (including SAP and SSP), which gives 400-500 PLN per hectare of farmland and 20-45.5 PLN monthly per capita in a farm household with 5 hectares. So, that is not a big cash bonus. Not all of farmers benefited in the same way. The revenue was mainly linked with farm area and thee kind and structure of crop production. In fact the most numerous households in Poland, which means the smallest ones with 1-5 hectasres of farmland, gained the least. Similar situation is also in the UE, where 50% of households receive 3.0% of payments and on the other side 2.2% of farmers receive 30% of all payments |
| Cytowanie | Chmielewska B. (2007) Płatności bezpośrednie jako forma wsparcia dochodów gospodarstw rolniczych w Polsce po integracji z Unią Europejską.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 28-34 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s28.pdf |
|
 |
| 752. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Czyżewski A. Makroekonomiczne uwarunkowania wsparcia sektora rolnego w Polsce i Unii Europejskiej
| Autor | Andrzej Czyżewski |
| Tytuł | Makroekonomiczne uwarunkowania wsparcia sektora rolnego w Polsce i Unii Europejskiej |
| Title | Macroeconomic determinants of support for agriculture in Poland and the European Union |
| Słowa kluczowe | polityka rolna, makroekonomiczne determinanty |
| Key words | agriculture policy, macroeconomic determinants |
| Abstrakt | Omawiane są makroekonomiczne determinanty polityki rolnej w Polsce i jej ewolucja. Przytoczone jest także jej porównanie z analogiczną polityką Unii Europejskiej. Oceny dokonywane są przy użyciu wskaźników stosowanych przez OECD |
| Abstract | The article presents some considerations about the support for agriculture in the UE-15 and Poland and the role of its macroeconomic conditions. Stimuli applied by fiscal policy are of the great importance for creating a target model for transformation. The article consists of two parts. In the first part the most important indicators according to OECD’s methodology, through prism of a created agricultural model are analyzed. A selection of macroeconomic determinants and assumptions of a pendulum model are presented. In the second part the transition of macroeconomic determinants and the evaluation of economic policy of support for agriculture in selected countries are described. The level and divergence of support is being observed. Some changes in the structure of support are3 noticed. At last the transition in macroeconomic conditions is characterized. From 1990 to 2005 a domination of stabilization option in the economic policy, slowing down of economic growth and raising unemployment rate prevailed. In the EU the economic policy managed to isolate the support for agriculture from the macroeconomic conditions, especially from the budget deficit, the interest rate and the unemployment rate but in Poland it did not |
| Cytowanie | Czyżewski A. (2007) Makroekonomiczne uwarunkowania wsparcia sektora rolnego w Polsce i Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 46-56 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s46.pdf |
|
 |
| 753. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Jaczewska-Kalicka A. Kierunki zmian produkcji zbóż w Polsce po integracji z Unią Europejską
| Autor | Anna Jaczewska-Kalicka |
| Tytuł | Kierunki zmian produkcji zbóż w Polsce po integracji z Unią Europejską |
| Title | Trends in changes in cereal production in Poland after integration with the European Union |
| Słowa kluczowe | zboża, powierzchnia uprawy, zbiory, plony, wymogi unijne |
| Key words | cereals, sown area, crops, yields, EU standards |
| Abstrakt | W strukturze produkcji roślinnej krajów Unii Europejskiej (UE-25) dominują zboża. Zajmują one ponad 51 mln ha, co stanowi około 50% gruntów ornych. Polska zajmuje 2 miejsce w krajach UE pod względem powierzchni uprawy zbóż (ponad 8 mln ha) i 3 miejsce pod względem wielkości zbiorów (około 27 mln ton). Natomiast plony z jednego ha są bardzo niskie. W 2005 r wyniosły średnio 32,3 dt/ha, co stanowi 63% średniej unijnej wielkości plonu ziarna. Przyczyną tak niskich plonów są m.in.: gorsze warunki przyrodniczo-siedliskowe, niższe zaawansowanie technologiczne oraz duże rozdrobnienie gospodarstw. Presji konkurencyjnej będą mogły sprostać tylko gospodarstwa duże obszarowo, silne ekonomiczne, elastycznie zarządzane i prowadzone przez fachowców dysponujących dużą wiedzą. Jednym z ważniejszych problemów będzie spełnienie wszelkich unijnych wymogów, szczególnie odnoszących się do jakości produkcji. Integracja z UE stwarza możliwość osiągnięcia tego celu poprzez wykorzystanie przez polskie rolnictwo dostępnych środków finansowych. |
| Abstract | The cereals are prevailing as a crop in the European Union member countries (EU-25). They cover more than 51 milion hectares, that is about 50% of arable land. Poland has the second place in the EU as far as the acreage of cereal production is concerned and third by the harvested grain crop (about 27 million tons). On the other hand, the yield from 1 hectare is rather low. In 2005 the grain yield was on average 32.3 dt/ha, that is 63% of the average yield in the EU member countries. The causes of such a low yield are mostly the poor natural and ecological conditions, the low technological level and the extremely small area of individual farms. Only the farms of large acreage, economically efficient, well managed and directed by good specialists disposing of a broad knowledge will be able to meet the competition pressure. One of the most important tasks will be the compliance with all EU standards, especially with respect to the quality of the final product. Integration with EU creates a chance to attain this goal if Polish agriculture is able to take advantage of the EU financial help |
| Cytowanie | Jaczewska-Kalicka A. (2007) Kierunki zmian produkcji zbóż w Polsce po integracji z Unią Europejską.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 57-62 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s57.pdf |
|
 |
| 754. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Ziejewski T. Potencjał ludzki w kraju i województwie zachodniopomorskim (po akcesji Polski do Unii Europejskiej)
| Autor | Tadeusz Ziejewski |
| Tytuł | Potencjał ludzki w kraju i województwie zachodniopomorskim (po akcesji Polski do Unii Europejskiej) |
| Title | Human resources in Poland and the Zachodniopomorskie region (after Poland’s accession to the European Union) |
| Słowa kluczowe | potencjał ludzki, bezrobocie, dynamika, rynek pracy, polityka społeczna |
| Key words | human resources, unemployment, economic growth, labour market, social policy |
| Abstrakt | Zarządzanie potencjałem ludzkim staje się jednym z głównych czynników rozwoju społeczno-gospodarczego. Wysokie bezrobocie odnotowane w wyniku transformacji politycznogospodarczej ukierunkowało działania państwa na walkę z tym zjawiskiem za wszelka cenę. Akcesja do Unii Europejskiej otworzyła europejski rynek pracy dla Polaków. Masowe wyjazdy głównie młodych, dobrze wykształconych, przedsiębiorczych ludzi tworzą widmo dramatycznego braku pracowników pracy na rynku wewnętrznym. W tej sytuacji chodzi o waloryzację zasobów pracy w systemie wartości społeczno-ekonomicznych. |
| Abstract | Human resources management is becoming one of the main factors determining the socioeconomic development. High unemployment resulting from the political and economic transformation in Poland defined directions for the state activity aiming at counteracting the phenomenon at any price. The accession to the European Union opened the European labour market for Poles. Exodus of mainly young, well educated and entrepreneurial people will cause a severe shortage of labour in the domestic market. In this situation, the main task is to improve the position of human resources in the system of socio-economic values |
| Cytowanie | Ziejewski T. (2007) Potencjał ludzki w kraju i województwie zachodniopomorskim (po akcesji Polski do Unii Europejskiej).Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 471-478 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s471.pdf |
|
 |
| 755. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Wielewska I. Wybrane problemy rynku biopaliw transportowych w Polsce w kontekście uwarunkowań Unii Europejskiej
| Autor | Izabela Wielewska |
| Tytuł | Wybrane problemy rynku biopaliw transportowych w Polsce w kontekście uwarunkowań Unii Europejskiej |
| Title | Selected problems of the Polish biofuels for transportation purposes market in the EU context |
| Słowa kluczowe | biodiesel, bioetanol, biokomponent, wskaźnik wykorzystania biopaliw transportowych |
| Key words | biodiesel, bioethanol, biocomponent, the index/rate of the transportation biofuels usage/utilization |
| Abstrakt | W 2007 roku Unia Europejska zaproponowała następujący Pakiet Energetyczny: minimum 20% redukcji gazów cieplarnianych, minimum 20% energii ze źródeł odnawialnych i wykorzystanie minimum 10% biopaliw transportowych w paliwach ogółem do roku 2020. W Polsce od kilku lat notuje się niski wskaźnik wykorzystania biopaliw w strukturze paliw transportowych. Mimo iż wskaźnik osiągnięcia celu (udział energii z biopaliw) wzrasta z roku na rok począwszy od 2004, gdy wynosił 0,3%, a w kolejnych latach 0,48% i 0,92% udziału biopaliw w zużyciu paliw w transporcie ogółem, znacznie odbiega od tych, o których mowa w dyrektywie 2003/30/EC (np. 2,75% w roku 2006). Obecnie w Polsce znaczenie gospodarcze mają dwa rodzaje biopaliw transportowych: biodiesel i bioetanol (w postaci ciekłej lub eteru ETBE). Sektor produkcji bioetanolu jest sektorem dojrzałym, który prawdopodobnie będzie przechodził na technologię jednoetapową produkcji biokomponentu, natomiast sektor biodiesla jest sektorem w początkowej fazie rozwoju, w którym od roku 2005 funkcjonuje dotychczas jeden duży producent (Rafineria Trzebinia, Grupa Orlen) oraz zanotowano dwa inne wejścia rynkowe w II połowie 2006 roku (Elstar Oil-Malbork, Solvent Dwory). Wejście do sektora planuje kilkunastu inwestorów. Głównym problemem determinującym rozwój produkcji biodiesla w Polsce są bariery przyrodniczo-organizacyjne produkcji nasion rzepaku, ograniczające powierzchnię jego upraw do 1 mln ha. |
| Abstract | In 2007 the European Union suggested the following Energy Package: minimum 20% reduction of greenhouse gases emissions, minimum 20% of energy from renewable sources and using minimum 10% of biofuels for transportation purposes by 2020. The share of biofuels in the total amount of fuels used in transportation in Poland is low. Although the share index (counted in the energy units) has been increasing every year since as early as 2004 when it equaled 0.3% and in the following years it rose to 0.48% and 0.92%, the share of biofuels in the total usage of transportation fuels considerably differs from that mentioned in the Directive 2003/30/EC. Two kinds of biofuels in transportation have an economic importance in Poland, namely biodiesel and bioethanol (in the liquid form or as ETBE). The bioethanol production sector is a mature sector and it will probably change into a single-stage technology of biocomponent production. The biodiesel sector is in the beginning stage of development and in this sector only one large producer (Rafineria Trzebinia, Grupa Orlen) has been functioning since 2005. In addition, there were two other market entries in the second half of 2006 (Elstar Oil Malbork, Solvent Dwory). There are dozen or so investors planning to enter the sector. The main problem which determines the development of the biodiesel production in Poland is connected with the barriers of crop rotation which limit rape cultivation to 1 million hectare |
| Cytowanie | Wielewska I. (2007) Wybrane problemy rynku biopaliw transportowych w Polsce w kontekście uwarunkowań Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 461-470 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s461.pdf |
|
 |
| 756. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Pawlewicz A. Rolnictwo ekologiczne w Polsce – wybrane wskaźniki
| Autor | Adam Pawlewicz |
| Tytuł | Rolnictwo ekologiczne w Polsce – wybrane wskaźniki |
| Title | Ecological agriculture in Poland – selected indicators |
| Słowa kluczowe | produkcja ekologiczna, ochrona środowiska, rolnictwo ekologiczne, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich |
| Key words | organic agriculture, multifunctional rural areas development, organic products, environmental protection |
| Abstrakt | Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu oraz prognoz związanych z rolnictwem ekologicznym w Polsce. Przeprowadzono analizę wykorzystując dane statystyczne z opracowań GUS, IJHARS oraz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotyczące gospodarstw produkujących metodami ekologicznymi w Polsce. W Polsce warunki do produkcji metodami ekologicznymi są sprzyjające. Integracja z Unią Europejską stworzyła możliwości wzrostu tego sektora gospodarki żywnościowej. |
| Abstract | Presentation of the current state of organic agriculture in Poland is the aim of this article, its changes as well as prognoses for the farms using organic methods of production. The analysis was conducted using studies by GUS, IJHARS as well as statistical data from the Ministry of Agriculture and Rural Development, relating to farms using organic methods in Poland. Conditions for organic production are favourable in Poland. The integration with the European Union created a possibility of growth of this sector of food economy |
| Cytowanie | Pawlewicz A. (2007) Rolnictwo ekologiczne w Polsce – wybrane wskaźniki.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 415-422 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s415.pdf |
|
 |
| 757. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Kraużlis M. Rynek bioetanolu i jego rozwój w Unii Europejskiej
| Autor | Milda Kraużlis |
| Tytuł | Rynek bioetanolu i jego rozwój w Unii Europejskiej |
| Title | Bioethanol market and its development in the EU |
| Słowa kluczowe | bioetanol, biopaliwa, ETBE |
| Key words | bioetanol, biofuels, ETBE |
| Abstrakt | Rynek bioetanolu w UE nieodwołalnie wszedł w nową erę wprowadzoną przez unijnąDyrektywę Biopaliwa. Większość rządów zdecydowało się na wprowadzenie obowiązkowegododawania biokomponentów do paliw, kontynuując polityczne wsparcie dla odnawialnych źródełenergii, aby przekonać przemysł do budowy nowych jednostek produkcji bioetanolu. Dodatkowopowszechnie wprowadzono zwolnienia biopaliw z akcyzy, w różnej wysokości w zależności odpaństwa członkowskiego. Największymi producentami bioetanolu są Hiszpania, Francja i Niemcy,wkrótce po realizacji ambitnych planów rozwoju produkcji dołączą do nich Wielka Brytania, Włochyi Holandia. Na początku 2007 r. zdolności produkcyjne Unii wynosiły 2,8 miliarda litrów bioetanolu2,i ulegały szybkiemu wzrostowi. Roślinami używanymi w produkcji będzie nadal burak cukrowy ipszenica, wzrośnie udział kukurydzy. Utleniacz MTBE3 wykorzystywany w benzynach będzie corazczęściej zastępowany przez ETBE4, co zwiększy zapotrzebowanie na etanol. |
| Abstract | The EU bioethanol market has irrevocably entered the new era inaugurated by the BiofuelsDirective. Most of the governments have decided to introduce mandatory ethanol blending into fuelsto demonstrate their continuing political support for renewable energy sources and to encourageindustry to create new production capacity of bioethanol. In addition there are tax exemptions, withvarious rates, applying to biofuels across the EU Member States. The largest quantities of bioethanolare produced in Spain, France and Germany, besides that the United Kingdom, Italy and theNetherlands have the ambition to join them in the nearest future as the result of their domestic policiesof development. At the beginning of 2007 total ethanol fuel production capacity of the EU wasestimated at 2.8 billion litres and production has been substantially increasing ever since. There aresigns that sugar beet and wheat will remain as plants most frequently used by the industry and theimportance of corn is likely to increase. The oxidant MTBE used in production of fuel is beingreplaced by ETBE more often, therefore the demand for ethanol will increase. |
| Cytowanie | Kraużlis M. (2007) Rynek bioetanolu i jego rozwój w Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 371-380 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s371.pdf |
|
 |
| 758. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Komorowska D. Gospodarstwa ekologiczne w Polsce w świetle danych liczbowych GUS
| Autor | Dorota Komorowska |
| Tytuł | Gospodarstwa ekologiczne w Polsce w świetle danych liczbowych GUS |
| Title | Ecological farms in Poland in the light of data released by the Central Statistical Office GUS |
| Słowa kluczowe | rolnictwo, ekologia, produkcja ekologiczna |
| Key words | agriculture, ecology, organic farming |
| Abstrakt | Polska posiada sprzyjające warunki naturalne do rozwoju rolnictwa ekologicznego.Integracja Polski z Unią Europejską stwarza możliwości wykorzystania naturalnych uwarunkowańdo rozwoju produkcji ekologicznej poprzez powszechnie wdrażane programy pomocy rolnikomprowadzącym produkcję ekologiczną. Rośnie zainteresowanie podejmowaniem produkcjiekologicznej i licznie przybywa gospodarstw ekologicznych. W opracowaniu przedstawionocharakterystykę gospodarstw ekologicznych w Polsce na tle gospodarstw ogółem w oparciu obadanie gospodarstw rolnych przeprowadzone przez GUS w 2005 roku. |
| Abstract | Poland has favourable natural conditions for development of organic farming. Poland’sAccession to the European Union creates possibility to take advantage of the natural conditions fororganic farming development by implementing the assistance programmes addressed to farmers.According to data released by GUS in 2005 the organic method of production is more popular inPoland than before. |
| Cytowanie | Komorowska D. (2007) Gospodarstwa ekologiczne w Polsce w świetle danych liczbowych GUS.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 352-359 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s352.pdf |
|
 |
| 759. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Karpińska J. Finansowanie ochrony środowiska w Polsce ze źródeł europejskich w aspekcie okresu programowania 2007-2013
| Autor | Joanna Karpińska |
| Tytuł | Finansowanie ochrony środowiska w Polsce ze źródeł europejskich w aspekcie okresu programowania 2007-2013 |
| Title | Financing of environmental protection in Poland based on support from European sources in the aspect of programme for 2007-2013 |
| Słowa kluczowe | ochrona środowiska, polityka ekologiczna państwa, Regionalne Programy Operacyjne |
| Key words | environmental protection, ecological policy, Regional Operational Programme |
| Abstrakt | Opracowanie zawiera porównanie możliwości finansowania ochrony środowiska w Polsceze źródeł europejskich w aspekcie okresu programowania 2007-2013 z dotychczasową realizacją wlatach 2004-2006. Szczególnie uwzględniono szanse realizacji polityki ekologicznej państwa woparciu o Regionalne Programy Operacyjne oraz Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko.Zaprezentowano również wpływ postanowień akcesyjnych na poziom inwestycji w ochronieśrodowiska. |
| Abstract | The paper presents a comparison of prospective financing of environmental protectionbased on support from the European sources in the programming period 2007-2013 with financing inyears 2004-2006. There are special chances of realization the state ecological policy by means of theRegional Operational Programme and the Operational Programme Infrastructure and Environment.The article also presents the influence of accession conditions on the level of pro-ecologicalinvestments. |
| Cytowanie | Karpińska J. (2007) Finansowanie ochrony środowiska w Polsce ze źródeł europejskich w aspekcie okresu programowania 2007-2013.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 342-351 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s342.pdf |
|
 |
| 760. |
Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 2007 |
|
Brodzińska K. Perspektywy rozwoju produkcji zwierzęcej w Polsce w aspekcie zrównoważonego rozwoju
| Autor | Katarzyna Brodzińska |
| Tytuł | Perspektywy rozwoju produkcji zwierzęcej w Polsce w aspekcie zrównoważonego rozwoju |
| Title | Possibilities of animal production development in Poland from the aspect of its sustainability |
| Słowa kluczowe | reforma WPR, zwierzęta gospodarskie, dopłaty bezpośrednie, zrównoważony rozwój rolnictwa |
| Key words | CAP reform, farm animals, direct payments, sustainable development of agriculture |
| Abstrakt | Reforma WPR z 2003 r. redukująca premie do produkcji zwierzęcej oraz zmiany w polskimsystemie płatności bezpośrednich (od 2007 r. płatności uzupełniające do powierzchni użytkówzielonych oraz powierzchni paszowych uzależnione od obsady zwierząt żywionych systememwypasowym większej niż 0,3 SD/ha) mogą przyczynić się do zmian struktury produkcji zwierzęcej.Istnieją przesłanki by przypuszczać, że wzrośnie chów bydła mięsnego. W gospodarstwachekstensywnych, realizujących programy rolnośrodowiskowe, oraz w gospodarstwachagroturystycznych może wzrosnąć zainteresowanie chowem koni i owiec (szczególnie lokalnych raszagrożonych wyginięciem) oraz kóz. Na rynkach europejskich istnieją praktycznie nieograniczonemożliwości zbytu koniny, zarówno żywca, jak i mięsa. Z ekonomicznego punktu widzenia hodowlakoni może być zatem szansą dla ekstensywnych gospodarstw rolnych. |
| Abstract | CAP reform in 2003 including the reduction in subsidies to animal production and theessential changes in the Polish system of direct payments (payments attached to the surface ofgrasslands and fodder crops, depending on the livestock density in terms feed units per hectare ofagricultural land > 0.3) in 2007 can contribute to changes in the structure of the animal production.There are reasons for expecting a growth of meat cattle breeding. In extensive farms participating inthe agri-environmental programs and farms specializing in agri-tourism an interest in breeding horses,sheep (particularly races threatened with extinction) and goats can grow. Practically limitlesspossibilities of selling the horse products exist in the European markets, both live animals and meat.From an economic point of view horse breeding can become a chance for extensive farms |
| Cytowanie | Brodzińska K. (2007) Perspektywy rozwoju produkcji zwierzęcej w Polsce w aspekcie zrównoważonego rozwoju.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 2(17), z. 2: 327-334 |
| HTML | wersja html |
| Pełny tekst | PRS_2007_T2(17)_n2_s327.pdf |
|
 |