Wyniki wyszukiwania

Autor	Kinga Jeziorska, Agnieszka Parlińska
Tytuł	Rozwój rynku gwarancji ubezpieczeniowych w Polsce
Title	DEVELOPMENT OF THE GUARANTEE INSURANCE MARKET IN POLAND
Słowa kluczowe	ubezpieczenia finansowe, gwarancja ubezpieczeniowa, gwarant
Key words	Financial insurance, insurance guarantee, the guarantor
Abstrakt	Gwarancje ubezpieczeniowe są instrumentami przeznaczonymi w głównej mierze dla przedsiębiorców, którzy uczestniczą w przetargach oraz zajmują się wykonywaniem kontraktów jako forma zabezpieczenia bez blokowania ich własnych środków finansowych. Celem artykułU była ocena rozwoju i znaczenia gwarancji ubezpieczeniowych na tle ubezpieczeń finansowych w Polsce w latach 2005-2016. Przedstawiono aspekty prawne i konstrukcje gwarancji ubezpieczeniowych. Dokonano analizy rozwoju gwarancji ubezpieczeniowych pod względem liczby zakładów ubezpieczeń, liczby wystawionych polis, wartości składki przypisanej brutto, liczby wypłat oraz wartości wypłaconych odszkodowań i świadczeń brutto.
Abstract	Insurance guarantees are instruments designed mainly for entrepreneurs who participate in tenders and deal with performance contracts as a form of security without blocking their own financial resources. The paper introduces the development and importance of insurance guarantees on the background of financial insurance in Poland in the years 2005-2016. On the beginning the legal aspects and guarantees construction were presented. The analysis of the development of insurance guarantees in terms of the number of insurance undertakings, the number of issued insurance policies, values contributions assigned gross number of withdrawals and the value of the paid compensation gross were included.
Cytowanie	Jeziorska K., Parlińska A. (2018) Rozwój rynku gwarancji ubezpieczeniowych w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 150-162
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s150.pdf

Autor	Anna Milewska
Tytuł	CENTRA USŁUG WSPÓLNYCH JAKO PODMIOT RACJONALIZUJĄCY KOSZTY W ORGANIZACJI – SKALA I ZAKRES DZIAŁANIA W POLSCE
Title	SHARED SERVICES CENTER AS AN ENTITY RATIONALIZING COSTS IN THE ORGANIZATION – SCALE AND SCOPE OF ACTION IN POLAND
Słowa kluczowe	Centrum Usług Wspólnych, koszty, racjonalizacja.
Key words	Shared Services Center, costs, rationalization.
Abstrakt	Celem artykułu było zaprezentowanie specyfiki, zakresu i skali działania Centrów Usług Wspólnych w Polsce. Są to podmioty racjonalizujące koszty, tworzone głównie przez międzynarodowe organizacje działające w sferze biznesu.W artykule zdefiniowane zostały determinanty lokalizacji tych jednostek oraz rodzaje usług świadczone w ramach Centrów. Ponadto wskazano także na zależność dotyczącą rozwoju centrów usług wspólnych a wzrostem liczy miejsc pracy w innych branżach. Aby osiągnąć założony cel Autorka posłużyła się m.in. danymi publikowanymi w raportach Związku Liderów Sektora Usług Biznesowych (ABSL), który jest wiodącą organizacją reprezentującą nowoczesne usługi dla biznesu w Polsce. Podmiot ten skupia centra usług wspólnych, outsourcingu procesów biznesowych, outsourcingu, centra badawczo-rozwojowe (Research&Development, R&D) oraz firmy wspierające rozwój sektora. Ponadto w artykule zwrócono także uwagę na instrumenty New Public Managment tj. możliwości tworzenia Centrów Usług Wspólnych w podsektorze samorządowym.
Abstract	The aim of the article was to present the specificity, scope and scale of operation of Shared Service Centers in Poland. It is a cost-rationalizing entity, created mainly by international organizations operating in the sphere of business. The article defines the main determinants of the location of these units and the types of services provided as part of the Centers. In addition, there was also indicated a dependence on the development of shared service centers and the increase in the number of jobs in other industries.
Cytowanie	Milewska A. (2018) CENTRA USŁUG WSPÓLNYCH JAKO PODMIOT RACJONALIZUJĄCY KOSZTY W ORGANIZACJI – SKALA I ZAKRES DZIAŁANIA W POLSCE.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 127-135
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s127.pdf

Autor	Anna Jakubczak
Tytuł	Strategie greenwashing w wybranych sieciach handlowych w Polsce
Title	Greenwashing strategies in selected retail chains in Poland
Słowa kluczowe	greenwasing, społeczna odpowiedzialność biznesu, społeczna odpowiedzialność konsumentów, green consumerism
Key words	greenwasing, corporate social responsibility, consumer social responsibility, green consumerism
Abstrakt	Problemem poruszonym w artykule jest zjawisko greenwashing, które jest coraz częściej stosowane przez biznes, aby wprowadzić konsumentów w błędne przekonanie o wizerunku firmy lub produktu, jako przyjaznego środowisku naturalnemu. Celem artykułu jest analiza strategii greenwashing stosowanych przez sklepy dyskontowe w ofercie produktów spożywczych i na ich opakowaniach przez producentów. Przeanalizowano kilkadziesiąt produktów żywnościowych organicznych oraz "udających" organiczne w dwóch popularnych sieciach dyskontowych w Polsce. Analiza wyników potwierdza, że w wybranych sieciach stosuje się nieodpowiedzialnie społecznie praktyki sprzyjające stosowaniu strategii greenwashing.
Abstract	The problem raised in the article is the phenomenon of greenwashing increasingly used by business to introduce consumers into a misconception about the image of a company or product as environmentally friendly. The aim of the article is to analyze greenwashing strategies used by discount stores in the offer of food products in packaging and by producers of these products. Several dozen organic and organic "pretending" food products were analyzed in two popular discount chains in Poland. The analysis of the results confirms that in selected networks irresponsibly social practices favoring the use of greenwashing strategies are applied.
Cytowanie	Jakubczak A. (2018) Strategie greenwashing w wybranych sieciach handlowych w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 72-82
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s72.pdf

Autor	Mariusz Grębowiec
Tytuł	Rola współczesnych innowacji sektora owoców i warzyw w procesie postrzegania i podejmowania decyzji nabywczych przez konsumentów
Title	THE ROLE MODERN INNOVATIONS IN THE FRUIT AND VEGETABLE SECTOR I THE PROCESS OF PERCEIVING AND PURCHASING DECISUIONS BY CONSUMERS
Słowa kluczowe	innowacja, rynek, konsument, owoce i warzywa, innowacyjne produkty żywnościowe
Key words	innovation, market, consumer, fruit and vegetables, innovative food products
Abstrakt	W artykule dokonano próby oceny innowacyjności sektora owoców i warzyw w opinii polskich konsumentów. Bazując na dostępnej literaturze, artykułach i czasopismach branżowych oraz informacjach opublikowanych na stronach internetowych scharakteryzowano zmiany na polskim rynku owoców i warzyw, innowacyjność sektora owoców i warzyw, rodzaje innowacji związanych z nowymi technologiami i procesami oraz z nowymi metodami marketingowymi i organizacyjnymi, a także wskazano trendy i bariery nabywcze konsumentów w sektorze owocowo-warzywnym. Dla pełnego zobrazowania stopnia znajomości i rozpoznawalności wybranych innowacji oraz stosunku do tego typu produktów konsumenta przeprowadzono badania ankietowe.
Abstract	Fashion, health and convenience shape today's consumer market in innovation. The knowledge of the consumer is the key to the success of the company. The aim of the study was to evaluate the innovativeness of the fruit and vegetable sector in Poland in the opinion of Polish consumers. Based on the available literature, articles and professional journals and the information published on websites characterized by changes in the Polish market in fruit and vegetables, innovative fruit and vegetable sector, types of innovation related to new technologies and processes, and new methods of marketing and organizational and also described trends and consumer barriers in the fruit and vegetable sector. For a full presentation of the degree of knowledge and recognition of selected innovations and the relation to this type of products of the consumer survey was conducted.
Cytowanie	Grębowiec M. (2018) Rola współczesnych innowacji sektora owoców i warzyw w procesie postrzegania i podejmowania decyzji nabywczych przez konsumentów.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 60-71
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s60.pdf

Autor	Katarzyna Żak
Tytuł	Poland’s Position on the Investment Development Path
Title	Poland’s Position on the Investment Development Path
Słowa kluczowe	Foreign Development Investment (FDI), Investment Development Path Model (IDP Model), Poland
Key words	Foreign Development Investment (FDI), Investment Development Path Model (IDP Model), Poland
Abstrakt	In the modern world based on open national economies, individual countries are closely related and even interdependent in terms of trade, investment flows, labor migration, as well as cooperation at the level of enterprises. The role of enterprises in foreign markets in the form of FDI is growing, while the national economies compete for the inflow of such capital. Due to the fact that since the 1990s Poland has been extensively involved in internationalization processes, it seems important to find answers to the questions: how has the inflow of FDI into the country evolved over the years; what position have Polish investors built in foreign markets during this time; and, finally, what is the current position of Poland on the investment development path. To answer these questions, research tools such as the review of domestic and foreign literature were used and desk research (based on NBP and UNCTAD statistical databases) was carried out to determine the position of the Polish economy in the IDP model. The analyses indicate that since 2008, Poland has been moving towards the third phase of the IDP model in a slow but steady manner.
Abstract	In the modern world based on open national economies, individual countries are closely related and even interdependent in terms of trade, investment flows, labor migration, as well as cooperation at the level of enterprises. The role of enterprises in foreign markets in the form of FDI is growing, while the national economies compete for the inflow of such capital. Due to the fact that since the 1990s Poland has been extensively involved in internationalization processes, it seems important to find answers to the questions: how has the inflow of FDI into the country evolved over the years; what position have Polish investors built in foreign markets during this time; and, finally, what is the current position of Poland on the investment development path. To answer these questions, research tools such as the review of domestic and foreign literature were used and desk research (based on NBP and UNCTAD statistical databases) was carried out to determine the position of the Polish economy in the IDP model. The analyses indicate that since 2008, Poland has been moving towards the third phase of the IDP model in a slow but steady manner.
Cytowanie	Żak K. (2018) Poland’s Position on the Investment Development Path.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 515-524
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s515.pdf

Autor	Wojciech Florkowski, Anna Klepacka, Katarzyna Wójcik
Tytuł	Issues of Country of Origin, Market Incentives, and Recycling in Opinions of Passive Solar Collector Owners
Title	Issues of Country of Origin, Market Incentives, and Recycling in Opinions of Passive Solar Collector Owners
Słowa kluczowe	renewable energy, survey, rural resident, recycling, Poland
Key words	renewable energy, survey, rural resident, recycling, Poland
Abstrakt	Thermal solar panel installation has been growing in Poland in response to the EU policies and available subsidies. This paper investigates the attitudes of residents of four counties in Mazowieckie Voividship in Poland about the origin of solar panels. Results show that rural residents did not attach importance to awarding preferences to domestic solar panel producers or to foreign producers in exchange of trade benefits. The recycling of used solar panels concerned a relatively small portion of respondents and seems to justify the passage of regulations obligating the solar panel industry to recycle the used panels.
Abstract	Thermal solar panel installation has been growing in Poland in response to the EU policies and available subsidies. This paper investigates the attitudes of residents of four counties in Mazowieckie Voividship in Poland about the origin of solar panels. Results show that rural residents did not attach importance to awarding preferences to domestic solar panel producers or to foreign producers in exchange of trade benefits. The recycling of used solar panels concerned a relatively small portion of respondents and seems to justify the passage of regulations obligating the solar panel industry to recycle the used panels.
Cytowanie	Florkowski W., Klepacka A., Wójcik K. (2018) Issues of Country of Origin, Market Incentives, and Recycling in Opinions of Passive Solar Collector Owners.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 165-172
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s165.pdf

Autor	Dominika Jakubowska, Tomasz Wierzejski
Tytuł	Ocena koncentracji produkcji żywności regionalnej i tradycyjnej w Polsce i krajach Unii Europejskiej
Title	Evaluation of Market Concentration of Regional and Traditional Food Production in Poland and European Union Countries
Słowa kluczowe	systemy ochrony jakości, oznaczenia geograficzne, produkcja żywności, koncentracja rynku
Key words	quality protection systems, geographical indications, food production, market concentration
Abstrakt	Celem pracy była ocena koncentracji produkcji żywności regionalnej i tradycyjnej w Unii Europejskiej (UE) ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Analizy dokonano na podstawie danych pochodzących z europejskich baz DOOR, E-BACCHUS, E-SPIRIT DRINKS oraz danych IJHARS. Opisano i przeanalizowano różne kategorie regionalnych i tradycyjnych produktów zarejestrowanych w Polsce jak i innych krajach UE wykorzystując indeks koncentracji Herfindahhl-Hirschman. Otrzymane wyniki dowiodły, że koncentracja produkcji żywności regionalnej i tradycyjnej w UE jest duża, a większość zarejestrowanych oznaczeń geograficznych produktów pochodzi z krajów basenu Morza Śródziemnego, na które przypada niemal trzy czwarte wszystkich unijnych rejestracji. Polska posiada niewielki udział w analizowanym rynku. W ujęciu regionalnym w Polsce odnotowano względnie wysoką koncentrację produkcji. Wyraźnie wyższą wartość wykazano dla koncentracji producentów tych produktów.
Abstract	The purpose of the work was to assess the concentration of regional and traditional food production in the European Union (EU) with particular emphasis on Poland. The analysis was made on the basis of data from the European DOOR databases, E-BACCHUS, E-SPIRIT DRINKS and IJHARS data. Various categories of regional and traditional products registered in Poland and other EU countries were described and analyzed using the Herfindahhl-Hirschman concentration index. The results obtained showed that the concentration of regional and traditional food production in the EU is high, and the majority of registered geographical indications originate from the Mediterranean, which accounts for almost three quarters of all EU registrations. Poland has a small share in the analyzed market. In regional terms, Poland has a relatively high concentration of production. A clearly higher value was demonstrated for the concentration of producers of these products.
Cytowanie	Jakubowska D., Wierzejski T. (2018) Ocena koncentracji produkcji żywności regionalnej i tradycyjnej w Polsce i krajach Unii Europejskiej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 144-155
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s144.pdf

Autor	Waldemar Gostomczyk
Tytuł	System aukcyjny jako nowy sposób wspierania OZE
Title	The Auction System as a New Way to Promote Renewable Energy
Słowa kluczowe	odnawialne źródła energii, system aukcyjny, rynek OZE
Key words	renewable energy sources, auction system, renewable energy market
Abstrakt	W artykule dokonano analizy zarówno obowiązujących, jak i projektowanych aktów prawnych w zakresie promowania i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Model gospodarki energetycznej oparty na źródłach odnawialnych różnie jest realizowany w poszczególnych państwach. Przy coraz większym udziale OZE oraz poziomu celów na kolejne lata istotne jest aby osiągnięte zostały one przy jak najniższym koszcie wsparcia ze środków publicznych. Z tego względu wiele państw zdecydowało się na stopniowe przechodzenie na system aukcyjny, dający kontrolę kosztów, struktury i przyrostu mocy nowych instalacji OZE. Problemem badawczym jest ocena skuteczności systemu aukcyjnego na tle dotychczas stosowanych instrumentów, zarówno pod względem przyrostu nowych mocy wytwórczych, jak i kosztów osiągania zamierzonych celów. Zagadnienia te, ze względu na krótki okres funkcjonowania nowego systemu nie zostały jeszcze właściwie rozpoznane. W opracowaniu wykorzystano dane pochodzące z lat 2010-2018. Zakres przestrzenny obejmował głównie Polskę, ale również posłużono się przykładami pochodzącymi z innych państw na świecie. W badaniach i analizach posłużono się metodą porównawczą oraz zestawieniem poszczególnych technologii wytwarzania energii odnawialnej według analizowanych wartości. Przyjęto hipotezę, że system aukcyjny oparty na zasadach konkurencyjnych, skuteczniej i przy niższym wsparciu środków publicznych pozwoli osiągać cele związane z promocją odnawialnych źródeł energii.Celem artykułu jest przedstawienie dotychczasowego i nowego systemu wsparcia OZE, cen uzyskiwanych w aukcjach oraz pierwszych doświadczeń z jego wprowadzenia. Materiałem badawczym były materiały statystyczne Eurostatu i GUS-u, dokumenty Komisji Europejskiej, Ministerstwa Energii, Urzędu Regulacji Energetyki, raporty dotyczące systemów wsparcia z krajów europejskich i Polski. Metody badawcze wykorzystane w pracy to analizy dokumentów, aktów normatywnych, kolejnych nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz wydanych na ich podstawie rozporządzeń. Dokonano również oceny i rozpoznanie poziomu wsparcia w systemie aukcyjnym w państwach, które już od wielu lat stosują ten instrument. Analizy te pozwoliły ocenić dotychczasowe efekty przeprowadzonych aukcji, ich zalety i wady, sformułować wnioski w zakresie zmian organizacyjnych zapewniających sprawne funkcjonowanie systemu aukcyjnego.
Abstract	The article analyzes both existing and proposed legal acts in the field of promoting and generating energy from renewable sources. The model of energy management based on renewable sources is implemented differently in individual countries. With the increasing share of renewable energy and the level of objectives for the coming years, it is essential that they are achieved with the lowest possible cost of support from public funds. For this reason, many countries have decided to gradually move to the auction system, giving control over the costs, structure and capacity increase of new RES installations. The research problem is the evaluation of the effectiveness of the auction system against the background of the instruments used so far, both in terms of the increase in new generation capacities and the costs of achieving the intended objectives. These issues, due to the short period of functioning of the new system, have not been properly identified yet. The study uses data from the years 2010-2018. The spatial range was mainly in Poland, but examples from other countries around the world were also used. The research and analysis used a comparative method and a list of individual renewable energy production technologies according to the analyzed values. It has been hypothesized that an auction system based on competitive principles, more effectively and with lower support of public funds will allow for achieving goals related to the promotion of renewable energy sources.The aim of the article is to present the current and new RES support system, prices obtained in auctions and the first experience in its implementation. The research material were Eurostat and GUS statistical materials, documents from the European Commission, the Ministry of Energy, the Energy Regulatory Office, reports on support systems from European countries and Poland. Research methods used in the work include analysis of documents, normative acts, subsequent amendments to the Act on renewable energy sources and regulations issued on their basis. The assessment and recognition of the level of support in the auction system in countries that have been using this instrument for many years was also made. These analyses allowed the assessment of the effects of the auctions carried out, their advantages and disadvantages, and helped formulate conclusions in the field of organizational changes ensuring efficient functioning of the auction system.
Cytowanie	Gostomczyk W. (2018) System aukcyjny jako nowy sposób wspierania OZE.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 113-133
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s113.pdf

Autor	Antoni Faber, Zuzanna Jarosz
Tytuł	Modelowanie bilansu węgla organicznego w glebie oraz emisji gazów cieplarnianych w skali regionalnej oraz w Polsce
Title	Modeling of Soil Organic Carbon Balance and Greenhouse Gas Emissions on a Regional Scale and in Poland
Słowa kluczowe	gleba, węgiel organiczny, sekwestracja, gazy cieplarniane
Key words	soil, organic carbon, sequestration, greenhouse gases
Abstrakt	Celem pracy były symulacje uproszczonego bilansu węgla oraz pochłaniania i emisji gazów cieplarnianych (CO2, CH4, N2O) dla scharakteryzowania potencjału mitygacji zmian klimatu w rolniczym użytkowaniu gruntów ornych. Symulacje wykonywano przy użyciu modelu DNDC dla województw i Polski z użyciem dwudziestoletnich serii danych meteorologicznych. Stwierdzono, że system uprawy płużnej ze zbiorem resztek pożniwnych (a) powodować będzie w Polsce emisję netto tych gazów wynoszącą 0,203 t CO2 ekw. ∙ ha-1 ∙ r-1. Natomiast system uprawy uproszczonej z pozostawieniem na polu resztek pożniwnych (b) oraz system uprawy płużnej z regularnym stosowaniem obornika i zbiorem resztek pożniwnych (c) pochłaniać będą CO2 w ilościach wynoszących odpowiednio: 1,225 i 0,172 t CO2 ekw. ∙ ha-1 ∙ r-1. Uzyskane wyniki sugerują, że w perspektywie średnioterminowej (20 lat), badane systemy uprawy mogą być uznane za praktyki mitygujące zmiany klimatu. Zastosowanie systemów uprawy w pożądanej proporcji w stosunku do areału gruntów ornych w Polsce mogłoby pozwolić na średnie pochłanianie gazów cieplarnianych rzędu 0,556 t CO2 ekw.∙ha 1∙r-1.
Abstract	The aim of the work was simulations of soil organic carbon balances as well as absorption and emission of greenhouse gases (CO2, CH4, N2O) to characterize the mitigation potential of climate change in agricultural use of arable land. Simulations were performed using the DNDC model for voivodships and Poland using a twenty-year series of meteorological data. It was found that the plow cultivation system with the harvest residue (a) will cause in Poland a net emission of these gases amounting to 0.203 t CO2 eq∙ha-1∙y-1. On the other hand, the reduced tillage system leaving crop residues on the field (b) and the tillage system with the regular application of manure and harvest residues (c) will absorb CO2 in amounts: 1.225 and 0.172 t CO2 eq∙ha-1∙y-1 respectively. The obtained results suggest that in the medium-term (20 years) the studied cultivation systems may be recognized as practices mitigating climate change. The use of cultivation systems in the desired proportion in relation to the area of arable land in Poland could give an average greenhouse gas absorption of 0.556 t CO2 eq∙ha 1∙y 1.
Cytowanie	Faber A., Jarosz Z. (2018) Modelowanie bilansu węgla organicznego w glebie oraz emisji gazów cieplarnianych w skali regionalnej oraz w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 102-112
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s102.pdf

Autor	Victor Artish, Ruslan Buriak, Mykola Orlykovskyi
Tytuł	Management and Certification Process for Organic Production in Ukraine and Poland
Title	Management and Certification Process for Organic Production in Ukraine and Poland
Słowa kluczowe	organic production, agricultural production, quality, agriculture, control, certification, financial support
Key words	organic production, agricultural production, quality, agriculture, control, certification, financial support
Abstrakt	A systematic analysis of trends in the development of organic products in Ukraine and Poland was carried out, which showed that the total area of certified ecological lands for the study period from 2006-2016 in Ukraine increased by 1.7 times, and in Poland from 2004-2014 it increased by 12 times. It has been established that the most significant impact on qualitative structural changes in the economic sector is adjustment to European standards that establish a favorable system of agricultural production regulation, marking and inspection of organic products. This is why Poland, while being in the European Union, has a significant advantage over Ukraine. The system of control and certification by the authorized bodies is generalized, as well as the mechanism of financial support for organic agricultural production. The necessity of using the experience of Poland with the purpose of greening agriculture and development of organic agricultural production in Ukraine is emphasized.
Abstract	A systematic analysis of trends in the development of organic products in Ukraine and Poland was carried out, which showed that the total area of certified ecological lands for the study period from 2006-2016 in Ukraine increased by 1.7 times, and in Poland from 2004-2014 it increased by 12 times. It has been established that the most significant impact on qualitative structural changes in the economic sector is adjustment to European standards that establish a favorable system of agricultural production regulation, marking and inspection of organic products. This is why Poland, while being in the European Union, has a significant advantage over Ukraine. The system of control and certification by the authorized bodies is generalized, as well as the mechanism of financial support for organic agricultural production. The necessity of using the experience of Poland with the purpose of greening agriculture and development of organic agricultural production in Ukraine is emphasized.
Cytowanie	Artish V., Buriak R., Orlykovskyi M. (2018) Management and Certification Process for Organic Production in Ukraine and Poland.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 59-66
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s59.pdf

Autor	Katarzyna Brodzińska
Tytuł	Ekologizacja rolnictwa w aspekcie polityki finansowego wsparcia
Title	The Ecologization of Agriculture in Aspect of Financial Support Policy
Słowa kluczowe	rolnictwo ekologiczne, wspólna polityka rolna (WPR), wsparcie finansowe
Key words	organic farming, common agricultural policy (CAP), financial support
Abstrakt	Celem artykułu jest rozpoznanie procesu ekologizacji rolnictwa w Polsce przy uwzględnieniu światowych tendencji rozwoju rolnictwa ekologicznego i realizowanej polityki wsparcia finansowego w ramach WPR. W analizach wykorzystano dane statystyczne Międzynarodowej Federacji Rolnictwa Ekologicznego - IFOAM i Instytutu Badań Rolnictwa Ekologicznego - FIBL oraz Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – GIJHARS. Z przeprowadzonych analiz wynika, że proces ekologizacji rolnictwa przebiega w różnym tempie na poszczególnych kontynentach, ale to właśnie w Europie wzrasta zarówno powierzchnia upraw, jak i dynamicznie rozwija się rynek ekologicznych produktów żywnościowych. W Polsce duży wpływ na proces ekologizacji rolnictwa ma realizowana polityka wsparcia finansowego, a powodzenie tego procesu zależy od umocnienia rynkowego ekologicznych gospodarstw rolnych (wzrostu towarowości i skrócenia łańcucha dostaw żywności) oraz budowania świadomości ekologicznej konsumentów.
Abstract	The aim of the article is to recognize the process of greening of the agriculture in Poland in terms of worldwide development tendencies and the policy of financial support under the CAP. Analyses were conducted using statistical data from the International Federation of Organic Agriculture – IFOAM, the Institute of Organic Farming Research - FIBL and the Main Inspectorate of Trade Quality of Agricultural and Food Products – GIJHARS. Analyses showed that the process of greening of the agriculture is proceeding at different speeds on individual continents, but it is in Europe that both the area of cultivation and the market for organic food products is rapidly growing. In Poland, the implemented policy of financial support has a major impact on the process of greening of the agriculture, and the success of this process depends on the market strengthening of ecological farms (increase in commodity and shortening the food supply chain) and building ecological awareness of consumers.
Cytowanie	Brodzińska K. (2018) Ekologizacja rolnictwa w aspekcie polityki finansowego wsparcia.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 49-58
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s49.pdf

Autor	Piotr Bórawski, Krzysztof Zalewski
Tytuł	Czynniki kształtujące produkcję mleka w Polsce na tle UE
Title	Factors Shaping Milk Production in Poland vis-à-vis the European Union
Słowa kluczowe	podaż, mleko, kraje UE
Key words	supply, milk, EU countries
Abstrakt	W pracy analizie poddano produkcję mleka w Polsce oraz czynniki ją determinujące na tle UE. Z analiz wynika, że produkcja mleka w Polsce po akcesji do UE wzrosła. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w zmianach, jakie zaszły na rynku mleka i związane były z integracją europejską, systemem kwotowania i dostosowaniu do standardów unijnych w zakresie dobrostanu zwierząt. W analizie wyników badań wykorzystano metody tabelaryczne, graficzne i opisowe. W pracy przeprowadzono analizę statystyczną, z której wynika, że głównym czynnikiem decydującym o produkcji mleka w Polsce jest kurs euro-złoty.
Abstract	In the paper the production of milk in Poland and factors shaping it was analyzed against the background of the EU. The analysis shows that milk production in Poland after EU accession increased. The reasons for this phenomenon should be seen in the changes that took place in the milk market and were related to European integration, the quota system and adaptation to EU standards in the field of animal welfare. The tabular, graphical and descriptive methods were used in the analysis of the results. A statistical analysis which was carried out in the work, shows that the Euro-PLN exchange rate is the main determining factor in milk production in Poland.
Cytowanie	Bórawski P., Zalewski K. (2018) Czynniki kształtujące produkcję mleka w Polsce na tle UE.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 36-48
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s36.pdf

Autor	Iwona Batyk
Tytuł	Wybrane wskaźniki zachowań Rosjan na rynku polskim ze szczególnym uwzględnieniem rynku rolno-spożywczego w latach 2010-2017
Title	Selected Factors of Russian Behavior on the Polish Market with Particular Regard to the Agri-Food Market in 2010-2017
Słowa kluczowe	Federacja Rosyjska, rynek przygraniczny, konsument, embargo, wydatki
Key words	Russian Federation, cross-border market, consumer, embargo, expenses
Abstrakt	Celem opracowania jest analiza wybranych wskaźników ilustrujących zachowania Rosjan na rynku polskim ze szczególnym uwzględnieniem rynku rolno-spożywczego, oraz wskazanie najważniejszych zmian jakie zaszły w latach 2010-2017. Do weryfikacji założeń wykorzystano analizę ruchu granicznego, celu i częstotliwości przyjazdów Rosjan do Polski, a także wielkości i struktury wydatków poniesionych przez Rosjan w Polsce w analizowanym okresie. Artykuł jest wynikiem analizy literatury i opracowań statystycznych. Do analizy danych wykorzystano metody: opisową, szeregów czasowych oraz wnioskowania. Ruch graniczny na granicy polsko-rosyjskiej charakteryzuje zmienność dynamiki przyjazdów Rosjan do Polski, na którą wpływ mają m.in. przepisy regulujące zasady funkcjonowania ruchu granicznego między Rzeczypospolitą Polską a Federacją Rosyjską, relacje cenowe pomiędzy sąsiadującymi krajami oraz niestabilna sytuacja międzynarodowa. Wszelkie zmiany przepisów regulujących przepływ towarów i usług na granicy polsko-rosyjskiej, znalazły odzwierciedlenie w celu i częstotliwości przyjazdów Rosjan do Polski oraz w wysokości wydatków poniesionych w Polsce.
Abstract	The aim of the study is to analyze selected indicators defining the behavior of Russians on the Polish market with particular regard to the agri-food market, and to identify the most important changes that have occurred between 2010-2017. To verify the assumptions, the analysis of border traffic, purpose and frequency of arrivals of Russians to Poland was used, as well as the size and structure of expenses incurred by the Russians in Poland in the analyzed period. The article is the result of an analysis of literature and statistical studies. Data analysis was based on: descriptive methods, time series and inference. Border traffic on the Polish-Russian border is characterized by the variability of the dynamics of Russian arrivals to Poland, influenced by the regulations governing the functioning of border traffic between the Republic of Poland and the Russian Federation, price relations between neighboring countries and the international situation. All changes to the regulations governing the flow of goods and services on the Polish-Russian border were reflected in the purpose and frequency of arrivals of Russians to Poland and in the amount of expenses incurred by them in Poland.
Cytowanie	Batyk I. (2018) Wybrane wskaźniki zachowań Rosjan na rynku polskim ze szczególnym uwzględnieniem rynku rolno-spożywczego w latach 2010-2017.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 7-22
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s7.pdf

Autor	Halina Powęska
Tytuł	RURAL AREAS OF POLAND AS THE BENEFICIARY OF EUROPEAN UNION FUNDING 2007−2013(15) FOR CULTURAL PROJECTS
Title
Słowa kluczowe	rural areas of Poland, EU structural funds, cultural heritage
Key words
Abstrakt	The paper presents the issues relating to the use of EU funds for cultural heritage projects in rural areas in Poland in the years 2007–2015. The study examines the structure of the funding of EU cultural heritage projects by the purpose of their implementation including revaluation of cultural heritage objects, creation and development of a new tourism product, renovation of sports and recreation infrastructure, promotion and other issues. The spatial analysis was carried out at the level of voivodships. The survey was conducted using the database of the National Information System of the Ministry of Infrastructure and Development of the Republic of Poland (NIS SIMIK 07-13) as at 31 December 2015. In the years 2007–2015, in both rural areas and rural districts, in the case of those projects which were aimed at developing infrastructure and restoring cultural heritage assets, while projects thematically related to the creation of a new tourism product and promotion were of lesser importance. However, the highest grants from EU sources were provided for projects thematically related to the reconstruction of cultural heritage and creation of tourism products, which shows that the activities aimed at preservation of cultural heritage and support for local entrepreneurship are of particular significance to European entities.
Abstract
Cytowanie	Powęska H.
HTML	wersja html
Pełny tekst	ESARE_2018_n1_s335.pdf

Autor	Joanna Wyrobek
Tytuł	Analiza porównawcza sytuacji finansowej farm wiatrowych w wybranych krajach Unii Europejskiej w latach 2009-2017
Title	Comparative Analysis of Wind Farms Financial Situation in Selected Countries of the European Union in years 2009-2017
Słowa kluczowe	farmy wiatrowe, źródła odnawialne energii, finanse przedsiębiorstw energetycznych
Key words	wind farms, renewable resources, corporate finance
Abstrakt	Celem publikacji była jest analiza porównawcza wybranych wskaźników sytuacji finansowej przedsiębiorstw, których główną działalnością jest generowanie energii wiatrowej i jej sprzedaż do sieci energetycznej. W publikacji porównano wybrane średnie wartości wskaźników finansowych dla następujących krajów Unii Europejskiej: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy. Wnioskiem z badań jest wysoka rentowność farm wiatrowych w Austrii, Belgii, Portugalii i Wielkiej Brytanii, co pokrywa się z wysokimi cenami energii elektrycznej w tych krajach. Kraje z niższymi cenami energii odnotowały zwykle gorsze wyniki finansowe farm wiatrowych. Są jednak od tej reguły wyjątki (farmy wiatrowe w Niemczech mimo wysokich cen energii elektrycznej nie uzyskiwały bardzo dobrych wyników finansowych).
Abstract	The aim of the publication was a comparative analysis of selected indicators of the financial situation of enterprises whose main activity is the generation of wind energy and its sale to the power grid. The publication compared selected average values of financial ratios for the following European Union countries: Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Greece, Spain, the Netherlands, Ireland, Lithuania, Latvia, Germany, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Sweden, Hungary, Great Britain, Italy. The conclusion from the research is the authors observed high profitability of wind farms in Austria, Belgium, Portugal and the United Kingdom, which coincides with the high electricity prices in these countries. Countries with lower energy prices usually recorded worse financial results of wind farms. There are, however, exceptions to this rule (wind farms in Germany, despite high electricity prices, did not achieve very good financial results).
Cytowanie	Wyrobek J. (2018) Analiza porównawcza sytuacji finansowej farm wiatrowych w wybranych krajach Unii Europejskiej w latach 2009-2017.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 504-514
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s504.pdf

Autor	Katarzyna Utnik-Banaś
Tytuł	Dynamika światowej produkcji mięsa drobiowego w latach 1965 2016
Title	The Dynamics of World Production of Poultry Meat from 1965 2016
Słowa kluczowe	produkcja mięsa, produkcja drobiarska, Polska
Key words	meat production, poultry production, Poland
Abstrakt	Produkcja mięsa drobiowego odznacza się wysoką dynamiką wzrostu. Do największych światowych producentów mięsa drobiowego należą: Stany Zjednoczone, Chiny i Brazylia. Produkcja mięsa drobiowego w tych trzech krajach stanowiła ok. 45% produkcji światowej w 2016 roku. Pozostałymi krajami liczącymi się w świecie w produkcji drobiarskiej były: Rosja, Indie, Meksyk, Japonia i Polska. Największy wzrost produkcji drobiu w latach 1965-2016 miał miejsce w Brazylii oraz w Chinach. Natomiast udział Stanów Zjednoczonych oraz krajów obecnej Unii Europejskiej w ujęciu procentowym zmniejszał się. W Polsce wzrost produkcji drobiarskiej w analizowanym okresie był ponad 25-krotny. Od 2014 roku Polska jest największym producentem i eksporterem mięsa drobiowego w Unii Europejskiej.
Abstract	The production of poultry meat is characterized by high dynamics of growth. The world's largest producers of poultry meat include: USA, China and Brasil. The production of poultry meat in these three countries accounted for around 45% of world production in 2016. The other countries that counted in the world in poultry production were: Russia, India, Mexico, Japan and Poland. The largest increase in poultry production in 1965-2016 took place in Brazil and China. On the other hand, the share of the United States and the countries of the present European Union in percentage terms decreased. In Poland, the increase in poultry production in the analyzed period was over 25 times. Since 2014, Poland is the largest producer and exporter of poultry meat in the European Union.
Cytowanie	Utnik-Banaś K. (2018) Dynamika światowej produkcji mięsa drobiowego w latach 1965 2016.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 473-480
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s473.pdf

Autor	Grzegorz Letkowski, Joanna Szwacka-Mokrzycka
Tytuł	Kierunki dostosowań przedsiębiorstw handlowych do wzorców zakupowych konsumentów
Title	Directions of Adaptation of Commercial Enterprises to Consumer Purchasing Patterns
Słowa kluczowe	handel detaliczny, zmiany strukturalne w handlu, wzorce zakupowe konsumentów
Key words	retail trade, trade structural changes, consumer purchasing patterns
Abstrakt	W okresie transformacji polskiej gospodarki, największe zmiany zaszły w systemie dystrybucji. Tak jak w latach 90. XX w. integratorem w łańcuchu żywnościowym był przemysł spożywczy, tak w drugiej dekadzie XXI w. funkcję tę pełni handel detaliczny. Wynika to z faktu rosnącej pozycji korporacji transnarodowych w Polsce. Celem przewodnim artykułu jest przedstawienie skali i zakresu zmian w handlu detalicznym w Polsce i określenie kierunku dostosowań przedsiębiorstw handlowych do wzorców zakupowych konsumentów. Punktem wyjścia rozważań jest przedstawienie procesów koncentracji sektora w latach 2012-2016. Następnie poddano analizie kierunki zmian w handlu detalicznym w okresie transformacji gospodarki polskiej. W kolejnej części opracowania przedstawiono dostosowania przedsiębiorstw handlowych do wzorców zakupowych polskich konsumentów.
Abstract	During the transformation of the Polish economy, the huge changes took place in the distribution system. In 1990 the integrator in the food chain was the food industry. In the second decade of the 21st century, the same function is fulfilled by retail trade. This situation is due to the growing position of transnational corporations in Poland. The main goal of the article is to present the scale and scope of changes in retail trade in Poland and to determine the direction of adaptation of commercial enterprises to consumer purchasing patterns. The starting point of consideration is to present the processes of sector concentrations in 2012-2016. Then, the trends of retail trade during the transformation of the Polish economy were analysed. The next part of the study presents adaptations of trade enterprises to the purchasing patterns of Polish consumers.
Cytowanie	Letkowski G., Szwacka-Mokrzycka J. (2018) Kierunki dostosowań przedsiębiorstw handlowych do wzorców zakupowych konsumentów.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 463-472
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s463.pdf

Autor	Aneta Mikuła, Stanisław Stańko
Tytuł	Tendencje na rynku masła i serów na świecie i w Polsce w latach 2001-2017
Title	Tendencies in the Global Butter and Cheese Markets and in Poland in the years 2001-2017
Słowa kluczowe	masło, ser, produkcja, zużycie krajowe, nadwyżki rynkowe
Key words	butter, cheese, production, domestic consumption, market surpluses
Abstrakt	Przedstawiono zmiany w produkcji oraz tendencje w niedoborach/nadwyżkach rynkowych masła i sera na świecie w latach 2001-2017 u największych producentów oraz w Polsce. Nadwyżki rynkowe masła zwiększały się w: Nowej Zelandii, UE i Białorusi, a zmniejszały w Australii i na Ukrainie. Niedobory rosły w Chinach, Meksyku, Iranie i Turcji, a zmniejszały się w Rosji i Kanadzie. Względnie zrównoważona produkcja i spożycie występowały w Indiach, Pakistanie, USA i Brazylii. Na rynku sera nadwyżki rosły w: UE, USA, Nowej Zelandii, Argentynie i Białorusi, a zmniejszały się w Australii i na Ukrainie. Niedobory rosły w: Rosji, Brazylii, Meksyku. W Polsce rosły nadwyżki produkcji masła i sera, co skutkowało rosnącym eksportem, kierowanym głównie do krajów UE. Ceny masła i sera w krajach UE i na rynku światowym charakteryzowały się konwergencją. Na początku badanego okresu ceny masła w UE były o 134% wyższe niż na rynku światowym, a sera o 92,6%, a w 2017 r. różnice te wynosiły odpowiednio: 6% i 0,6%.
Abstract	Changes in production and trends in shortages / market surpluses of butter and cheese in the world and in Poland in 2001-2017 were presented. Market surplus of butter increased in New Zealand, EU and Belarus, and decreased in Australia and Ukraine. Shortages grew in China, Mexico, Iran and Turkey, and decreased in Russia and Canada. Relatively balanced production and consumption occurred in India, Pakistan, the USA and Brazil. On the cheese market, surplus grew in: EU, USA, New Zealand, Argentina and Belarus, and decreased in Australia and Ukraine. The shortages grew in: Russia, Brazil, Mexico. In Poland, there were surpluses in butter and cheese production, which resulted in growing exports, directed mainly to EU countries. Prices of butter and cheese in EU countries and on the world market were characterized by convergence. At the beginning of the analyzed period, butter prices in the EU were 134% higher than on the world market, and cheese prices were higher by 92.6%, and in 2017 these differences were respectively 6% and 0.6%.
Cytowanie	Mikuła A., Stańko S. (2018) Tendencje na rynku masła i serów na świecie i w Polsce w latach 2001-2017.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 437-450
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s437.pdf

Autor	Wioleta Sobczak, Rafał Zbyrowski
Tytuł	Integracja przestrzenna rynków hurtowych – zastosowanie dla rynku fasoli szparagowej
Title	Spatial Integration of Wholesale Markets – Application for the Green Bean Market
Słowa kluczowe	transmisja cen, integracja przestrzenna, model VAR, przyczynowość w sensie Grangera, funkcja odpowiedzi na impuls
Key words	price transmission, spatial integration, VAR model, Granger causality, impulse response function
Abstrakt	Celem opracowania była ocena poziomu integracji przestrzennej rynków hurtowych owoców i warzyw na przykładzie fasoli szparagowej. W pracy podjęto problem mechanizmu powiązań cenowych i transmisji cen pomiędzy rynkami hurtowymi. Do opracowania wykorzystano dzienne notowania cen analizowanego gatunku na pięciu rynkach hurtowych w Polsce. Do opracowania danych posłużyły metody ekonometryczne tj. wybrane modele ekonometrii dynamicznej. Wskazano, że znaczenie poszczególnych rynków hurtowych w kreowaniu cen zależy m.in. od wielkości rynku oraz jego lokalizacji.
Abstract	The aim of the study was to assess the level of spatial integration of wholesale fruit and vegetable markets in Poland based on the example of green bean, with respect to the results of research on a global scale. The paper discusses the problem of the price mechanism and transmission between the wholesale markets. The daily price quotations of the analyzed species on five wholesale markets in Poland were used for the study. Econometric methods, that is selected models of dynamic econometrics, were used to develop the data.
Cytowanie	Sobczak W., Zbyrowski R. (2018) Integracja przestrzenna rynków hurtowych – zastosowanie dla rynku fasoli szparagowej.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 426-436
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s426.pdf

Autor	Krzysztof Pawłowski
Tytuł	Rola środków pochodzących z Unii Europejskiej w rozwoju pszczelarstwa na przykładzie Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Poznaniu
Title	The role of funds from the European Union in the development of beekeeping on the example of the Provincial Union of Beekeepers in Poznań
Słowa kluczowe	pszczelarstwo, Wielkopolska, fundusze unijne, wsparcie pszczelarstwa
Key words	beekeeping, Wielkopolska, EU funds, support for beekeeping
Abstrakt	Poza dostarczaniem niezwykle cennych produktów, pszczoły są jednym z gatunków zdolnych do zapylania roślin entomofilnych. Stąd wspieranie rozwoju pszczelarstwa w obliczu ich znaczenia dla ludzkości wydaje się być niezwykle istotne. W Polsce zadanie to jest realizowane także przy użyciu środków pochodzących z Unii Europejskiej w ramach Programów Wsparcia Rynku Produktów Pszczelich. Celem artykułu jest zatem określenie roli środków pochodzących z Unii Europejskiej w rozwoju pszczelarstwa w województwie wielkopolskim na przykładzie Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Poznaniu. Do badań wykorzystano niepublikowane dane WZP w Poznaniu, a także wyniki przeprowadzonej ankiety. Wyniki badań wskazują na pozytywne oddziaływanie środków z UE na rozwój pszczelarstwa w województwie wielkopolskim, zwłaszcza ze względu na spore zainteresowanie mechanizmem wśród pszczelarzy.
Abstract	In addition to providing extremely valuable products, bees are one of the species capable of pollinating entomophilic plants. Hence, supporting the development of beekeeping in the face of their importance to humanity seems to be extremely important. In Poland, this task is also carried out using funds from the European Union as part of the Bee Market Program Support Programs. The aim of the article is therefore to determine the role of funds originating from the European Union in the development of beekeeping in the Wielkopolskie voivodship on the example of the Provincial Union of Beekeepers in Poznań. First of all unpublished JPA data in Poznań, as well as the results of surveys were used for the research. The results of the research indicate a positive impact of EU funds on the development of beekeeping in the Wielkopolskie voivodship, especially due to the considerable interest in the mechanism among beekeepers.
Cytowanie	Pawłowski K. (2018) Rola środków pochodzących z Unii Europejskiej w rozwoju pszczelarstwa na przykładzie Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Poznaniu.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 382-394
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s382.pdf