Wyniki wyszukiwania

Autor	Joanna Kisielińska
Tytuł	Dochody z gospodarstwa rolnego a wynagrodzenia z pracy najemnej w krajach UE
Title	Income from the Farm and Remuneration in EU Countries
Słowa kluczowe	dochody z towarowych gospodarstw rolnych, wynagrodzenia z pracy najemnej
Key words	income from commercial farms, remuneration
Abstrakt	Celem badań przedstawionych w artykule było porównanie dochodów z towarowych gospodarstw rolnych z wynagrodzeniami uzyskiwanymi z pracy najemnej w krajach UE. Porównywano średnie dochody w ogóle gospodarstw oraz średnie w klasach ekonomicznych (klasyfikacja KS6). W 12 państwach UE średnie dochody z gospodarstw były wyższe niż wynagrodzenia, w 15 zaś niższe. Konsekwencją wzrostu klasy ekonomicznej jest zwykle wzrost średnich dochodów rolniczych. Aby uzyskać z gospodarstwa wyższe dochody niż wynagrodzenia z pracy najemnej, należy być właścicielem najsilniejszych ekonomicznie gospodarstw w krajach Europy zachodniej a następnie południowej, najmniejsze zaś w krajach postkomunistycznych. Wśród nowych członków UE zachowanie parytetu dochodowego w rolnictwie jest więc łatwiejsze niż wśród starych członków.
Abstract	The aim of the research presented in the article was to compare the income from commercial farms with national averages for wages in EU countries. Average income in farms and national averages by economic classes (KS6 classification) were compared. In 12 EU countries, the average income from farms was higher than national wage averages, and in 15 countries it was lower. An increase in average agricultural income is usually a result of a general increase in the economic class. The economically strongest farms, with incomes that are higher than national average wages, are those that are owned first in Western, and then in Southern, EU countries, with the smallest numbers found in post-Communist countries. Among new EU members, however, the preservation of income parity in agriculture is easier than in the case of old members.
Cytowanie	Kisielińska J. (2018) Dochody z gospodarstwa rolnego a wynagrodzenia z pracy najemnej w krajach UE.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 2: 130-139
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n2_s130.pdf

Autor	Małgorzata Adamska
Tytuł	Czynniki motywacji personelu sprzedażowego w małych i średnich przedsiębiorstwach
Title	MOTIVATION FACTORS FOR SALES PERSONEL IN SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES
Słowa kluczowe	kapitał kliencki, personel sprzedażowy, motywacja, system motywacji
Key words	client capital, sales staff, motivation, motivation system
Abstrakt	W artykule zaprezentowane i omówione zostały czynniki motywacji personelu sprzedażowego. Podstawowa teza artykułu skoncentrowana została na omówieniu instrumentów wykorzystanych przez kadrę menadżerską do konstruowania systemu motywacji. Celem artykułu jest identyfikacja instrumentów motywacji stosowanych w przedsiębiorstwach z uwzględnieniem kryterium wielkości oraz segmentu rynku i rodzaju klientów. Zidentyfikowane zależności mogą mieć istotny wpływ na przyszły kształt i charakter tworzonych systemów motywacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem roli personelu sprzedażowego, działającego w bezpośrednim kontakcie z klientami.W autorskich badaniach, dotyczących zarządzania relacjami z klientem, przeprowadzonych metodą CATI wśród małych i średnich przedsiębiorstw w województwie opolskim, podjęte zostały m.in. zagadnienia związane z funkcjonowaniem personelu sprzedażowego odpowiedzialnego za współpracę z kapitałem klientów w tych przedsiębiorstwach.Na podstawie wyników przeprowadzonej kwerendy literaturowej, doświadczeń płynących ze współpracy z przedsiębiorstwami regionu oraz autorskich badań dot. zarządzania relacjami z kapitałem klienckim w sektorze MŚP, opracowane zostały rekomendacje dotyczące działań mających na celu kreowanie zaangażowania personelu sprzedażowego.
Abstract	The article presents and discusses the motivations of sales staff. The basic thesis of the article was focused on discussing the instruments used by the managerial staff to construct the motivation system.The purpose of the article is to identify motivation instruments used in enterprises, taking into account the size criterion as well as market segments and the type of clients. Identified dependencies may have a significant impact on the future shape and nature of the motivation systems, developed with particular emphasis on the role of sales staff operating in direct contact with customers.In the author's research on customer relationship management carried out among small and medium-sized enterprises in the Opolskie voivodship, issues related to the operation of sales staff responsible for cooperation with clients' capital in these enterprises were also undertaken.Based on the results of a literature query, experience from cooperation with regional enterprises and original research on managing customer-relationship relations in the SME sector, recommendations have been developed regarding activities aimed at creating involvement of sales staff.
Cytowanie	Adamska M. (2018) Czynniki motywacji personelu sprzedażowego w małych i średnich przedsiębiorstwach.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 7-19
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s7.pdf

Autor	Justyna Anders-Morawska, Anna Augustyn, Marta Hereźniak
Tytuł	Inteligentne zarządzanie dziedzictwem kulturowym w procesie budowania marek miast
Title	SMART APPROACH TO CULTURAL HERITAGE MANAGEMENT IN THE PROCES OF CITY BRANDING
Słowa kluczowe	zarządzanie dziedzictwem kulturowym, smart city, marka miasta
Key words	cultural heritage planning, smart city, city brand
Abstrakt	Cel: Celem artykułu jest analiza zmian w podejściu do zarządzania dziedzictwem kulturowym w procesie budowania marek miast przy zastosowaniu elementów koncepcji miasta inteligentnego. Ewolucja paradygmatu zarządzania dziedzictwem od ochrony, poprzez konserwację po planowanie wymaga od decydentów przyjęcia proaktywnej postawy wobec użytkowników miasta w procesach współdecydowania o definiowaniu i wykorzystywaniu lokalnego dziedzictwa. Wykorzystanie inteligentnych narzędzi w komunikowaniu się z użytkownikami, tworzeniu zasobów, czy dystrybucji dóbr kultury służy usprawnieniu procesów tworzenia marek miast opartych o kulturę. Metody: Wchodząc od paradygmatu planowania dziedzictwa, jako modelowego ujęcia nowoczesnej polityki kulturalnej, przeanalizowano dane wtórne dotyczące praktyk wybranych miast z zakresu zarządzania kulturą, które wpisują się w koncepcję smart city. Dokonano przeglądu dobrych praktyk w zakresie inteligentnego zarządzania dziedzictwem kulturowym pochodzących z miast zrzeszonych w sieci miast kreatywnych UNESCO, które z dziedzictwa kulturowego uczyniły idee przewodnią swoich marek. Na tym tle zaprezentowano dyskusję na temat aktualnych uwarunkowań budowania marki miasta, traktując dziedzictwo kulturowe jako jeden z jej najważniejszych komponentów. Wyniki: W opracowaniu zidentyfikowano metody i narzędzia bazujące na nowych technologiach, które są najbardziej użyteczne w obszarze zarządzania dziedzictwem kulturowym jako komponentem marki miasta. Wskazano na kluczowe znaczenie nowych technologii w brandingu miast w obszarze kultury, jako narzędzi, które pozwalają na najpełniejszą realizację idei partycypacji obywatelskiej i koprodukcji (integracja wymiarów smart living i smart people w polityce kulturalnej miast inteligentnych).
Abstract	Objective: The purpose of this article is to analyse the changes in the approach to cultural heritage management in the context of city brand building by application of smart city concepts. The evolution of the heritage management paradigms from protection, through conservation to planning, requires the city decision-makers to adopt a proactive approach toward city users in the process of local heritage planning. Application of smart tools to communicate with users, to define cultural assets, or to distribute cultural goods facilitates the process of culture-based city branding.Methods: Treating the paradigm of heritage planning as a normative model of modern cultural policy, the authors analyse secondary data regarding the cultural management activities of selected cities, focusing on the practices that stem from the smart city concept. Selected cites from the UNESCO creative cities network were taken into consideration as those whose brands are based on their cultural heritage. The policies and activities were set in the context of culture-based city branding with smart technologies seen as the vehicles for democratization and participatory character of both: city branding and heritage management. Findings: The paper identifies ‘smart’ methods and instruments, applicable and beneficial for the culture-driven city brand building. The new technologies were recognized as a key instrument of city branding in the area of cultural heritage as those that enable to the greatest extent the realization of the paradigms of citizen participation and coproduction and allow for the integration of smart living and smart people dimensions in the smart city’s cultural policy
Cytowanie	Anders-Morawska J., Augustyn A., Hereźniak M. (2018) Inteligentne zarządzanie dziedzictwem kulturowym w procesie budowania marek miast.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 20-36
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s20.pdf

Autor	Mariusz Grębowiec
Tytuł	Rola współczesnych innowacji sektora owoców i warzyw w procesie postrzegania i podejmowania decyzji nabywczych przez konsumentów
Title	THE ROLE MODERN INNOVATIONS IN THE FRUIT AND VEGETABLE SECTOR I THE PROCESS OF PERCEIVING AND PURCHASING DECISUIONS BY CONSUMERS
Słowa kluczowe	innowacja, rynek, konsument, owoce i warzywa, innowacyjne produkty żywnościowe
Key words	innovation, market, consumer, fruit and vegetables, innovative food products
Abstrakt	W artykule dokonano próby oceny innowacyjności sektora owoców i warzyw w opinii polskich konsumentów. Bazując na dostępnej literaturze, artykułach i czasopismach branżowych oraz informacjach opublikowanych na stronach internetowych scharakteryzowano zmiany na polskim rynku owoców i warzyw, innowacyjność sektora owoców i warzyw, rodzaje innowacji związanych z nowymi technologiami i procesami oraz z nowymi metodami marketingowymi i organizacyjnymi, a także wskazano trendy i bariery nabywcze konsumentów w sektorze owocowo-warzywnym. Dla pełnego zobrazowania stopnia znajomości i rozpoznawalności wybranych innowacji oraz stosunku do tego typu produktów konsumenta przeprowadzono badania ankietowe.
Abstract	Fashion, health and convenience shape today's consumer market in innovation. The knowledge of the consumer is the key to the success of the company. The aim of the study was to evaluate the innovativeness of the fruit and vegetable sector in Poland in the opinion of Polish consumers. Based on the available literature, articles and professional journals and the information published on websites characterized by changes in the Polish market in fruit and vegetables, innovative fruit and vegetable sector, types of innovation related to new technologies and processes, and new methods of marketing and organizational and also described trends and consumer barriers in the fruit and vegetable sector. For a full presentation of the degree of knowledge and recognition of selected innovations and the relation to this type of products of the consumer survey was conducted.
Cytowanie	Grębowiec M. (2018) Rola współczesnych innowacji sektora owoców i warzyw w procesie postrzegania i podejmowania decyzji nabywczych przez konsumentów.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 60-71
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s60.pdf

Autor	Anna Mazurkiewicz-Pizło, Wojciech Pizło
Tytuł	Tajemniczy klient jako metoda badawcza – wybrane problemy
Title	MYSTERY SHOPPING AS THE RESEARCH METHOD – SELECTED PROBLEMS
Słowa kluczowe	metody badawcze, fenomenologia, pozytywizm, obserwacja uczestnicząca, badania marketingowe, konsument, usługi, mystery shopper, E. Husserl, A. Comte
Key words
Abstrakt	Specyfika usług implikuje konieczność monitorowania ich jakości. Stale poszukiwane są metody oceny usług nieangażujące konsumentów. Jedną z nich jest metoda tajemniczego klienta. Celem publikacji jest diagnoza procedur stosowanych w badaniach marketingowych, a w szczególności wykorzystanie metody tajemniczego klienta w której ocena jest prowadzona przez zespół osób. Dla sprawdzenia tego podejścia zastosowano ocenę jakości usług gastronomicznych w wybranych placówkach sieci restauracji, takich jak: Pizza Hut, Pizzeria Da Grasso, Bobby Burger i Bierhalle. Innowacją w badaniu było wykorzystanie grupowej oceny usługi. Przyjęta metodyka pozwoliła na przeprowadzenie badania w zbliżonych do rzeczywistych warunków, gdyż zwykle ludzie idą do restauracji w kilka osób. Budowanie zespołów, które wspólnie oceniałyby jakość usług, daje również możliwość redukcji zróżnicowanej percepcji i różnych doświadczeń osób uczestniczących w badaniu.
Abstract	The specificity of services implies the need to monitor their quality. Methods for assessing non-consumer services are constantly sought after. The mystery client method is one of them. The purpose of this publication is to diagnose the procedures used in marketing research, and in particular to use the mysterious client method in which the assessment is conducted by a team of people. To verify this approach, the quality assessment of gastronomic services was used in selected restaurant chains, such as Pizza Hut, Pizzeria Da Grasso, Bobby Burger and Bierhalle. The innovation in the study was the use of group to evaluate services. The adopted methodology allowed to conduct the study in close to real conditions, because usually people go to a restaurant together. Building teams that would jointly assess the quality of services gives also the opportunity to reduce the diversification in perception and different experiences of people participating in the study.
Cytowanie	Mazurkiewicz-Pizło A., Pizło W. (2018) Tajemniczy klient jako metoda badawcza – wybrane problemy.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 112-126
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s112.pdf

Autor	Kinga Gruziel, Małgorzata Raczkowska
Tytuł	Ubóstwo i wykluczenie społeczne w Unii Europejskiej w relacji miasto-wieś
Title	POVERTY AND SOCIAL EXCLUSION IN THE EUROPEAN UNION IN URBAN-RURAL RELATIONS
Słowa kluczowe	ubóstwo, granice ubóstwa, wykluczenie społeczne, deprywacja materialna, niska intensywność pracy
Key words	poverty, poverty lines, social exclusion, income, material deprivation, low work intensity
Abstrakt	Artykuł podejmuje zagadnienia odnoszące się do istoty i pomiaru ubóstwa oraz wykluczenia społecznego w dużych miastach oraz na obszarach wiejskich w Unii Europejskiej. Praca została napisana na podstawie przeglądu literatury przedmiotu oraz danych statystycznych Eurostat-u. W części teoretycznej przedstawiono definicje oraz mierniki służące do oceny analizowanych zjawisk społecznych. Uzyskane wyniki potwierdziły wyższy poziom zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym na obszarach wiejskich Wspólnoty. Ponadto w większości krajów unijnych ubóstwo relatywne na wyższym poziomie zaobserwowano na wsi, a głęboką deprywację materialną oraz niską intensywność pracy w dużych aglomeracjach miejskich.
Abstract	The article addresses issues related to measuring poverty and social exclusion in large cities and rural areas of the European Union and examines the essence of these phenomena. It was written on the basis of source literature and statistical data from Eurostat. In the theoretical part, definitions and standards used to assess the analysed social phenomena were presented. The results confirmed that the risk of poverty and social exclusion is higher in rural areas of the European Community. Furthermore, it was noted that in most EU countries relative poverty is higher in rural areas, whereas severe material deprivation and low labour intensity are characteristic of large urban areas.
Cytowanie	Gruziel K., Raczkowska M. (2018) Ubóstwo i wykluczenie społeczne w Unii Europejskiej w relacji miasto-wieś.Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing [t.], nr 20(69): 172-185
HTML	wersja html
Pełny tekst	PEFIM_2018_n69_s172.pdf

Autor	Antoni Faber, Zuzanna Jarosz
Tytuł	Modelowanie emisji podtlenku azotu i amoniaku w skali regionalnej oraz w Polsce
Title	Modeling of Emission of Nitrous Oxide and Ammonia on a Regional Scale and in Poland
Słowa kluczowe	azot, bilans, emisja, podtlenek azotu, amoniak
Key words	nitrogen, balance, emission, nitrous oxide, ammonia
Abstrakt	Celem badań była weryfikacja przyjętych w krajowych inwentaryzacjach emisji gazów cieplarnianych współczynników emisji bezpośredniej N2O i NH3 oraz oszacowanie emisji bezpośredniej i pośredniej N2O w systemach uprawy zwiększających sekwestrację węgla. Symulacje wykonywano przy użyciu modelu DNDC dla województw i Polski z użyciem dwudziestoletnich serii danych meteorologicznych. Stwierdzono, że symulowana emisja bezpośrednia podtlenku azotu dla Polski była zgodna z przyjętym współczynnikiem emisji. Symulowana emisja amoniaku była większa od przyjętego współczynnika emisji. Zastosowanie w symulacjach systemów uprawy zwiększających sekwestrację węgla organicznego, takich jak uprawa konserwująca oraz nawożenie obornikiem, zwiększało: wymycie i spływ powierzchniowy azotu oraz emisję bezpośrednią i pośrednią N2O. Wzrost tych emisji powinien być skompensowany z naddatkiem przyrostem ilości sekwestrowanego węgla organicznego w glebie, jeśli bilans emisji gazów cieplarnianych ma być ujemny.
Abstract	The aim of the research was to verify the N2O direct and NH3 emission factors adopted in national inventories, and to estimate the direct and indirect N2O emissions in cultivation systems increasing carbon sequestration. Simulations were performed using the DNDC model for NUTS2 and Poland with the use of twenty-year series of meteorological data. It was found that the simulated direct emission of nitrous oxide for Poland was in line with the adopted emission factor. The simulated ammonia emission was greater than the assumed emission factor. Use in simulations of cultivation systems increasing the sequestration of organic carbon, such as conservation system and conventional system with manure fertilization, increased: surface leaching and runoff of nitrogen as well as direct and indirect N2O emission. The increase of these emissions must be compensated with an allowance increase in the amount of sequestered organic carbon in the soil if the greenhouse gas emissions balance is to be negative.
Cytowanie	Faber A., Jarosz Z. (2018) Modelowanie emisji podtlenku azotu i amoniaku w skali regionalnej oraz w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 2: 70-81
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n2_s70.pdf

Autor	Natalia Bezat, Sebastian Jarzębowski
Tytuł	Innovative Tools and Techniques as a Factor Supporting Small and Medium Enterprises in the Agri-Food Sector
Title	Innovative Tools and Techniques as a Factor Supporting Small and Medium Enterprises in the Agri-Food Sector
Słowa kluczowe	agri-food sector, innovations, quality management, mechatronics, packaging design
Key words	agri-food sector, innovations, quality management, mechatronics, packaging design
Abstrakt	The goal of the paper was to focus on the agri-food sector from a perspective of innovation. In the article, the current situation related to innovative tools and techniques identified in the agri-food sector was presented. The attention was focused on the benefits resulting from the application of innovative solutions in three areas: food safety, mechatronics, and packaging design. The empirical part of the paper includes a description and a summary of case studies on innovations implementations conducted within the framework of the Interreg I-CON project.
Abstract	The goal of the paper was to focus on the agri-food sector from a perspective of innovation. In the article, the current situation related to innovative tools and techniques identified in the agri-food sector was presented. The attention was focused on the benefits resulting from the application of innovative solutions in three areas: food safety, mechatronics, and packaging design. The empirical part of the paper includes a description and a summary of case studies on innovations implementations conducted within the framework of the Interreg I-CON project.
Cytowanie	Bezat N., Jarzębowski S. (2018) Innovative Tools and Techniques as a Factor Supporting Small and Medium Enterprises in the Agri-Food Sector.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 192-198
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s192.pdf

Autor	Katarzyna Brodzińska
Tytuł	Ekologizacja rolnictwa w aspekcie polityki finansowego wsparcia
Title	The Ecologization of Agriculture in Aspect of Financial Support Policy
Słowa kluczowe	rolnictwo ekologiczne, wspólna polityka rolna (WPR), wsparcie finansowe
Key words	organic farming, common agricultural policy (CAP), financial support
Abstrakt	Celem artykułu jest rozpoznanie procesu ekologizacji rolnictwa w Polsce przy uwzględnieniu światowych tendencji rozwoju rolnictwa ekologicznego i realizowanej polityki wsparcia finansowego w ramach WPR. W analizach wykorzystano dane statystyczne Międzynarodowej Federacji Rolnictwa Ekologicznego - IFOAM i Instytutu Badań Rolnictwa Ekologicznego - FIBL oraz Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – GIJHARS. Z przeprowadzonych analiz wynika, że proces ekologizacji rolnictwa przebiega w różnym tempie na poszczególnych kontynentach, ale to właśnie w Europie wzrasta zarówno powierzchnia upraw, jak i dynamicznie rozwija się rynek ekologicznych produktów żywnościowych. W Polsce duży wpływ na proces ekologizacji rolnictwa ma realizowana polityka wsparcia finansowego, a powodzenie tego procesu zależy od umocnienia rynkowego ekologicznych gospodarstw rolnych (wzrostu towarowości i skrócenia łańcucha dostaw żywności) oraz budowania świadomości ekologicznej konsumentów.
Abstract	The aim of the article is to recognize the process of greening of the agriculture in Poland in terms of worldwide development tendencies and the policy of financial support under the CAP. Analyses were conducted using statistical data from the International Federation of Organic Agriculture – IFOAM, the Institute of Organic Farming Research - FIBL and the Main Inspectorate of Trade Quality of Agricultural and Food Products – GIJHARS. Analyses showed that the process of greening of the agriculture is proceeding at different speeds on individual continents, but it is in Europe that both the area of cultivation and the market for organic food products is rapidly growing. In Poland, the implemented policy of financial support has a major impact on the process of greening of the agriculture, and the success of this process depends on the market strengthening of ecological farms (increase in commodity and shortening the food supply chain) and building ecological awareness of consumers.
Cytowanie	Brodzińska K. (2018) Ekologizacja rolnictwa w aspekcie polityki finansowego wsparcia.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 49-58
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s49.pdf

Autor	Michał Comporek
Tytuł	Zarządzanie wynikiem finansowym w przedsiębiorstwach spożywczych
Title	Earnings Management in Food Companies
Słowa kluczowe	zarządzanie zyskiem, korekty zysku netto, intencjonalne różnice memoriałowe
Key words	earnings management, accruals, discretionary accruals
Abstrakt	Jak pokazują realia praktyki gospodarczej, kierownictwo jednostki, dążąc z jednej strony do partykularnej maksymalizacji swoich prywatnych korzyści, a z drugiej zaś do wypełnienia oczekiwań wszelkich interesariuszy przedsiębiorstwa, może podejmować działania w celu ukazania sytuacji ekonomicznej jednostki w lepszym świetle w oczach jej inwestorów, wierzycieli, pracowników itp., aniżeli mogłaby wskazywać rzeczywistość gospodarcza. Działania te znajdują swoje odzwierciedlanie w tzw. zarządzaniu zyskiem. Zasadniczym celem artykułu jest zbadanie skali i kierunków działań związanych z intencjonalnym zarządzaniem zyskiem w spożywczych spółkach giełdowych za pomocą współczynnika dyskrecjonalnych korekt zysku netto wyodrębnianego przy użyciu modeli: Jones, Kanga i Sivaramakrishnana oraz Yoon i in. Badania empiryczne zostały zrealizowane w grupie 21 publicznych spółek spożywczych, notowanych na GPW w Warszawie w latach 2003-2016.
Abstract	As the realities of economic practice show, the management of enterprise, seeking on to maximize their private benefits and on the other hand to meet the expectations of all company’ stakeholders, can take action to show the economic situation of the enterprise in a better light in the eyes of its investors, creditors, employees etc., rather than indicates the economic reality. These activities are reflected in the earnings management phenomenon. The main goal of the article is to examine the scale and directions of operations related to intentional earnings management in public food companies using the discretionary accruals ratio distinguished by: the Jones model, the Kang-Sivaramakrishnan model and the Yoon et al. model. Empirical research was carried out in a group of 21 public food companies listed on the Warsaw Stock Exchange in the years 2003-2016.
Cytowanie	Comporek M. (2018) Zarządzanie wynikiem finansowym w przedsiębiorstwach spożywczych.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 67-79
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s67.pdf

Autor	Antoni Faber, Zuzanna Jarosz
Tytuł	Modelowanie bilansu węgla organicznego w glebie oraz emisji gazów cieplarnianych w skali regionalnej oraz w Polsce
Title	Modeling of Soil Organic Carbon Balance and Greenhouse Gas Emissions on a Regional Scale and in Poland
Słowa kluczowe	gleba, węgiel organiczny, sekwestracja, gazy cieplarniane
Key words	soil, organic carbon, sequestration, greenhouse gases
Abstrakt	Celem pracy były symulacje uproszczonego bilansu węgla oraz pochłaniania i emisji gazów cieplarnianych (CO2, CH4, N2O) dla scharakteryzowania potencjału mitygacji zmian klimatu w rolniczym użytkowaniu gruntów ornych. Symulacje wykonywano przy użyciu modelu DNDC dla województw i Polski z użyciem dwudziestoletnich serii danych meteorologicznych. Stwierdzono, że system uprawy płużnej ze zbiorem resztek pożniwnych (a) powodować będzie w Polsce emisję netto tych gazów wynoszącą 0,203 t CO2 ekw. ∙ ha-1 ∙ r-1. Natomiast system uprawy uproszczonej z pozostawieniem na polu resztek pożniwnych (b) oraz system uprawy płużnej z regularnym stosowaniem obornika i zbiorem resztek pożniwnych (c) pochłaniać będą CO2 w ilościach wynoszących odpowiednio: 1,225 i 0,172 t CO2 ekw. ∙ ha-1 ∙ r-1. Uzyskane wyniki sugerują, że w perspektywie średnioterminowej (20 lat), badane systemy uprawy mogą być uznane za praktyki mitygujące zmiany klimatu. Zastosowanie systemów uprawy w pożądanej proporcji w stosunku do areału gruntów ornych w Polsce mogłoby pozwolić na średnie pochłanianie gazów cieplarnianych rzędu 0,556 t CO2 ekw.∙ha 1∙r-1.
Abstract	The aim of the work was simulations of soil organic carbon balances as well as absorption and emission of greenhouse gases (CO2, CH4, N2O) to characterize the mitigation potential of climate change in agricultural use of arable land. Simulations were performed using the DNDC model for voivodships and Poland using a twenty-year series of meteorological data. It was found that the plow cultivation system with the harvest residue (a) will cause in Poland a net emission of these gases amounting to 0.203 t CO2 eq∙ha-1∙y-1. On the other hand, the reduced tillage system leaving crop residues on the field (b) and the tillage system with the regular application of manure and harvest residues (c) will absorb CO2 in amounts: 1.225 and 0.172 t CO2 eq∙ha-1∙y-1 respectively. The obtained results suggest that in the medium-term (20 years) the studied cultivation systems may be recognized as practices mitigating climate change. The use of cultivation systems in the desired proportion in relation to the area of arable land in Poland could give an average greenhouse gas absorption of 0.556 t CO2 eq∙ha 1∙y 1.
Cytowanie	Faber A., Jarosz Z. (2018) Modelowanie bilansu węgla organicznego w glebie oraz emisji gazów cieplarnianych w skali regionalnej oraz w Polsce.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 102-112
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s102.pdf

Autor	Anna Rak
Tytuł	Aktywizacja zawodowa młodych osób bezrobotnych w wybranych powiatach ziemskich podregionu siedleckiego
Title	Vocational Activation of Young Unemployed in Selected Rural Counties of Siedlce Subregion
Słowa kluczowe	bezrobocie osób młodych, aktywne programy rynku pracy, metody poszukiwania zatrudnienia
Key words	youth unemployment, active labour market programmes, methods of seeking employment
Abstrakt	Bezrobocie osób młodych należy aktualnie do najpoważniejszych problemów polskiego i unijnego rynku pracy. Na obydwu tych rynkach osoby młode stanowią blisko połowę ogółu bezrobotnych. Celem niniejszego opracowania jest określenie stopnia zainteresowania bezrobotnych młodych mieszkańców wsi aktywnymi programami rynku pracy oraz diagnoza najczęściej stosowanych przez te osoby metod poszukiwania zatrudnienia. Podstawowym źródłem informacji są wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w trzech powiatach ziemskich podregionu siedleckiego.
Abstract	Youth unemployment is currently among the most serious problems on the Polish and EU labour markets. The young account for nearly half of the unemployed on the two markets. The purpose of the paper is to determine the interest of young unemployed residents of rural areas in labour market programmes and to diagnose the methods of seeking employment used by those people. The information presented mainly comes from the results of questionnaire surveys carried out in three rural counties of the Siedlce subregion.
Cytowanie	Rak A. (2018) Aktywizacja zawodowa młodych osób bezrobotnych w wybranych powiatach ziemskich podregionu siedleckiego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 262-271
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s262.pdf

Autor	Marta Guth, Katarzyna Smędzik-Ambroży, Sebastian Stępień
Tytuł	Rola wspólnej polityki rolnej w kreowaniu dochodów gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej w kontekście zrównoważenia ekonomiczno-społecznego
Title	The Role of the Common Agricultural Policy in Creating Agricultural Incomes in the European Union in the Context of Socio-Economic Sustainability
Słowa kluczowe	wspólna polityka rolna, subsydia, zrównoważenie ekonomiczno-społeczne, dochody rolnicze, kraje UE.
Key words	Common Agricultural Policy, subsidies, economic and social sustainability, farm incomes, panel analysis, EU countries
Abstrakt	Celem publikacji jest określenie wpływu subsudiów wspólnej polityki rolnej (WPR) na poziom ekonomicznego i społecznego zrównoważenia gospodarstw rolnych w krajach Unii Europejskiej. Zakres przestrzenny obejmuje wszystkie kraje UE, a zakres czasowy lata 2005-2015. Główna konkluzja stanowi, iż dzięki wsparciu w ramach WPR średnie dochody gospodarstw rolnych zbliżają się do przeciętnych dochodów w sektorach pozarolniczych, jednak dystrybucja wsparcia dla gospodarstw rolnych jest nierówna względem ich siły ekonomicznej. To prowadzi do wzrostu dysparytetu dochodów pomiędzy małymi, średnimi i dużymi podmiotami. Innymi słowy, unijna polityka rolna poprawia ogólny poziom zrównoważenia ekonomicznego rolnictwa, ale nie spełnia kreterium zrównoważenia społecznego (w tym ujęciu rozumianego przez pryzmat bardziej równomiernej dystrybucji dochodów). Z tego punktu widzenia można stwierdzić, iż wsparcie rolnictwa w ramach WPR powinno być kontynuowane, aby zapobiec deprywacji dochodów rolniczych względem otoczenia, jednakże struktura tego wsparcia musi być zmieniona w kierunku bardziej sprawiedliwego podziału funduszy.
Abstract	The aim of the paper is to determine the influence of the Common Agricultural Policy’s (CAP) subsidies on the level of economic and social sustainability of farms in the European Union countries. Spatial scope covers all EU countries and the time range covers the years of 2005-2015. The main finding is that, thanks to the CAP support, the average income of farm households is approaching the average income of non-agricultural sectors, but distribution of this support is uneven among the farms. This leads to an increase in income disparities for small, medium and large farms. In other words, the EU’s agricultural policy improves the general level of economic sustainability of the agricultural sector, but it is not an instrument serving the income equilibrium (as a social element of sustainability). From the point of view of the sustainable development paradigm, support for agriculture should be continued to prevent deprivation of agricultural income in relation to non-agricultural income. However the structure of CAP support should be changed towards a more equable distribution of money, as it now leads to differentiation of income of small and large farms.
Cytowanie	Guth M., Smędzik-Ambroży K., Stępień S. (2018) Rola wspólnej polityki rolnej w kreowaniu dochodów gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej w kontekście zrównoważenia ekonomiczno-społecznego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 295-305
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s295.pdf

Autor	Dariusz Czakowski, Andrzej Czyżewski
Tytuł	THE MARKETS OF POTATOES AND SUGAR BEETS IN POLAND BEFORE AND AFTER ACCESSION TO THE EUROPEAN UNION. AN ATTEMPT TO COMPARE
Title
Słowa kluczowe	root crop market, sugar market, potato market, European integration
Key words
Abstrakt	The article attempts to identify the dynamics and direction of the root plant market development in Poland in the period before and after accession to the European Union by defining resource-efficiency relations related to the cultivation of potatoes and sugar beet. The research was carried out in the years 1994–2016. Based on them, it turned out that despite the progressive process of concentration and specialization of production on the market of root crops in Poland, income efficiency (without subsidies), especially in the case of sugar beets, decreased significantly. In addition, the area of cultivation of both potatoes and sugar beet was systematically decreasing, which was partially compensated by the improvement in crops. As a result of these adjustments, sugar beet harvests were at a similar level throughout the entire period considered, while potato production decreased.
Abstract
Cytowanie	Czakowski D., Czyżewski A.
HTML	wersja html
Pełny tekst	ESARE_2018_n2_s231.pdf

Autor	Tetiana Balanovska, Barbara Wyrzykowska
Tytuł	The Requirements of the Contemporary Labour Market for Professionals
Title	The Requirements of the Contemporary Labour Market for Professionals
Słowa kluczowe	labour market, population, employment, specialist, manager, competence, knowledge
Key words	labour market, population, employment, specialist, manager, competence, knowledge
Abstrakt	The article substantiates that the contemporary labour market with its flexibility, volatility, high innovation dynamics, as its main features, introduces new requirements for employees. The study analyses the Ukrainian population’s employment, in the rural areas, forestry and fishing, in particular. The study determines the problems of the insufficient level of satisfaction of the employers’ need in employees. The research sums up different scientific approaches to the expectation that employers have to professional specialists. It establishes that employers' requirements for future employees differ regarding their professional experience. The article explains the findings of the research assisting specialists to focus on the core knowledge concerning the practical aspect. The article provides analysis that refers to the set of personal qualities and abilities acting as factors of managers’ compliance with the demands of the contemporary labour market. The findings of the article single out the role and significance of logical thinking as a component of forming successful managers.
Abstract	The article substantiates that the contemporary labour market with its flexibility, volatility, high innovation dynamics, as its main features, introduces new requirements for employees. The study analyses the Ukrainian population’s employment, in the rural areas, forestry and fishing, in particular. The study determines the problems of the insufficient level of satisfaction of the employers’ need in employees. The research sums up different scientific approaches to the expectation that employers have to professional specialists. It establishes that employers' requirements for future employees differ regarding their professional experience. The article explains the findings of the research assisting specialists to focus on the core knowledge concerning the practical aspect. The article provides analysis that refers to the set of personal qualities and abilities acting as factors of managers’ compliance with the demands of the contemporary labour market. The findings of the article single out the role and significance of logical thinking as a component of forming successful managers.
Cytowanie	Balanovska T., Wyrzykowska B. (2018) The Requirements of the Contemporary Labour Market for Professionals.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 4: 92-101
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n4_s92.pdf

Autor	Łukasz Pietrych, Aldona Skarżyńska
Tytuł	Projekcja opłacalności uprawy zbóż w Polsce w 2022 roku na tle prognozy produkcji zbóż w Unii Europejskiej do 2030 roku
Title	Projection of Profitability of Cereal Crops in Poland in 2022 against the Forecast of Cereal Production in the European Union in 2030
Słowa kluczowe	produkcja roślinna, modele trendu, prognozowanie
Key words	cereal production, trend models, forecasting
Abstrakt	Celem badań było określenie wpływu prognozowanej zmiany cen środków do produkcji rolnej, plonów oraz cen sprzedaży produktów na opłacalność uprawy pszenicy ozimej, żyta ozimego i jęczmienia jarego w 2022 roku. Rezultaty badań wskazują na poprawę wyników produkcyjnych i cenowych badanych zbóż. Stwierdzono, że najsilniejszy wzrost przychodów odnotują producenci żyta. Zbadano również zakres odchyleń od wyników projekcji zbóż, ze względu na jednostkowe zmiany plonu, ceny i kosztów uprawy. Wyniki wskazują, że żyto i jęczmień jary charakteryzuje dość duża wrażliwość na każdy z czynników dochodotwórczych, natomiast w przypadku pszenicy ozimej siła ich oddziaływania jest słabsza. Postępujące procesy integracji powodują, że tego typu rozważania należy prowadzić z uwzględnieniem przewidywanych zmian na rynku unijnym. W związku z tym wyniki zaprezentowano na tle zmian jakie do 2030 roku przewiduje Komisja Europejska.
Abstract	The aim of the research was to determine the impact of the forecasted change in the prices of agricultural production, yield and product sales prices on the profitability of winter wheat, winter rye and spring barley in 2022. Research results indicate an improvement in the production and price results of the examined cereals. We calculate that the strongest forecasted revenue increase is observed in the case of rye producers. The range of deviations from cereal projection due to unit changes in yield, price and cultivation costs were also examined. The results indicate that rye and spring barley are characterized by quite high sensitivity to each of the income-generating factors, while in the case of winter wheat the strength of their impact is weaker. The progressive integration processes indicate that our considerations should take into account the anticipated changes on the EU market. Thus the results are presented in the light of predicted changes in the European Commission 2030 forecast.
Cytowanie	Pietrych Ł., Skarżyńska A. (2018) Projekcja opłacalności uprawy zbóż w Polsce w 2022 roku na tle prognozy produkcji zbóż w Unii Europejskiej do 2030 roku.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 1: 224-234
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n1_s224.pdf

Autor	Ewa Rosiak
Tytuł	Światowy rynek nasion oleistych i produktów ich przerobu
Title	The Global Market for Oilseeds and Their Processing Products
Słowa kluczowe	nasiona oleiste, oleje roślinne, śruty oleiste, produkcja, zużycie, handel
Key words	oilseeds, vegetable oils, oilmeals, production, consumption, trade
Abstrakt	W artykule przedstawiono zmiany jakie nastąpiły w światowej produkcji, zużyciu i handlu nasionami oleistymi i produktami ich przerobu w XXI wieku. Analizę zmian przeprowadzono dla sześciu głównych regionów świata (Afryka, Azja, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Europa i Oceania) w oparciu o dane Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAOSTAT), które zagregowano do średnich z lat 2001-2004, 2005-2007, 2008-2010 i 2011-2013. W XXI wieku światowa produkcja i zużycie nasion oleistych, olejów roślinnych i śrut oleistych dynamicznie wzrasta, w następstwie rosnącego w skali globalnej popytu na żywność i energię odnawialną, przy czym w układzie regionalnym tempo wzrostu jest zróżnicowane. Rosną też obroty międzynarodowe tymi produktami, ale kierunki geograficzne handlu nie zmieniają się istotnie ze względu na brak znaczących zmian w samowystarczalności w zakresie nasion oleistych i produktów ich przerobu w poszczególnych regionach świata.
Abstract	The article presents changes that have occurred in the global production, consumption and trade of oilseeds and their processing products in the 21st century. The analysis of changes was carried out for the six main regions of the world (Africa, Asia, North America, South America, Europe and Oceania) based on the data of the Food and Agriculture Organization of the United Nations (EUROSTAT), which were aggregated to the average from 2001-2004, 2005-2007, 2008-2010 and 2011-2013. In the 21st century, the global production and consumption of oilseeds, vegetable oils and oil pellets is growing dynamically in the wake of the growing global demand for food and renewable energy, while the regional growth rate is diversified. The international turnover of these products is also growing, but the geographical directions of trade do not change significantly due to the lack of significant changes in self-sufficiency in the field of oilseeds and their processing products in derivatives regions of the world.
Cytowanie	Rosiak E. (2018) Światowy rynek nasion oleistych i produktów ich przerobu.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 1: 214-223
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n1_s214.pdf

Autor	Marta Domagalska-Grędys
Tytuł	EXCHANGE OF INFORMATION AND EDUCATION IN COOPERATION BETWEEN AGRICULTURAL HOLDINGS MAINTAINING CONSERVATIVE BREED ANIMALS
Title
Słowa kluczowe	cooperation goals, knowledge exchange and education, livestock conservative breeds, principal component analysis (PCA)
Key words
Abstrakt	The development by means of cooperation, an exchange of knowledge and education is of crucial importance in the contemporary knowledge-based economy. The goal of the study was to determine important goals in cooperation with regard to the scope of knowledge and education of agricultural holdings maintaining conservative breed animals in the region of fragmented agriculture (South-Eastern Poland). The studied entities contribute to an increased biodiversity and maintenance of small agricultural holdings. The conditions of cooperation basing on an exchange of knowledge and education are laid down based on the results of a questionnaire study conducted among 145 agricultural holdings and principal component analyses (PCA). The evaluation of the exchange of knowledge and education varied within the industry. The highest degree of approval for the exchange of knowledge and education was among breeders of pigs and cows, the lowest among sheep breeders. It was demonstrated that participation in fairs and trainings improved the evaluation of analysed cooperation.
Abstract
Cytowanie	Domagalska-Grędys M.
HTML	wersja html
Pełny tekst	ESARE_2018_n2_s81.pdf

Autor	Norbert Szalaty, Monika Wojcieszak, Weronika Wyduba
Tytuł	Wsparcie rolnictwa zrównoważonego w Polsce w ramach PROW 2014-2020 na przykładzie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego
Title	Support for Sustainable Agriculture in Poland under RDP 2014-2020 on the Example of Agri-Environmental-Climate Action
Słowa kluczowe	rolnictwo zrównoważone, PROW 2014-2020, ARiMR, producenci
Key words	sustainable agriculture, RDP 2014-2020, ARMA (Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture), producers
Abstrakt	Producenci rolni chcąc sprostać oczekiwaniom rynku coraz chętniej korzystają z pomocy jaką oferuje Unia Europejka. W artykule podjęto próbę charakterystyki działania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz przedstawiono stan wykorzystania środków unijnych w zakresie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Jak wynika z przeprowadzonych analiz zauważono, iż analizowane działanie jest ważnym projektem służącym ochronie i zachowaniu naturalnych ekosystemów. Rolnicy chętnie uczestniczą w tym projekcie, gdyż otrzymują płatności w zakresie dwunastu pakietów, które służą ochronie wód, gleb, cennych siedlisk przyrodniczych, klimatu, zagrożonych gatunków ptaków, zwierząt gospodarskich, jak również ochronie różnorodności krajobrazu.
Abstract	Agricultural producers, wishing to meet the expectations of the market, are increasingly eager to take advantage of the assistance offered by the European Union. The article attempts to characterize the agro-environmental and climatic activity and presents the state of use of the EU funds in the scope of the agro-environmental and climatic activity. As the analyses show, the measure under analysis is an important project aimed at protection and preservation of natural ecosystems. Farmers are keen to participate in this project as they receive payments for twelve packages that protect water, soil, valuable natural habitats, climate, endangered bird species, farm animals and landscape diversity.
Cytowanie	Szalaty N., Wojcieszak M., Wyduba W. (2018) Wsparcie rolnictwa zrównoważonego w Polsce w ramach PROW 2014-2020 na przykładzie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 3: 332-341
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n3_s332.pdf

Autor	Jakub Piecuch, Joanna Szarek
Tytuł	Konkurencyjność gospodarki województwa małopolskiego a rozwój ekosystemu startupowego
Title	Competitiveness of the Economy of the Małopolska Region and the Development of the Startup Ecosystem
Słowa kluczowe	konkurencyjność, innowacyjność, startup, ekosystem startupowy
Key words	competitiveness, innovation, startup, startup ecosystem
Abstrakt	W XXI wieku konkurencyjna gospodarka regionu jest gospodarką opartą na wiedzy i nowych technologiach. Przedsiębiorstwa typu startup wraz z ekosystemem startupowym stały się wyznacznikiem innowacyjności regionu. Artykuł ma na celu ukazanie zależności pomiędzy rozwojem krakowskiego środowiska startupowego a wzrostem konkurencyjności województwa małopolskiego. Za podstawowe czynniki oddziałujące na konkurencyjność Małopolski uznano liczbę udzielonych patentów na wynalazki krajowe przez Urząd Patentowy RP, dynamikę zatrudnienia w B+R, nakłady inwestycyjne na B+R, liczbę przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym oraz PKB per capita w cenach bieżących. Po przeprowadzonej analizie korelacji wykazano, że najsilniejsze zależności zachodzą pomiędzy PKB per capita w cenach bieżących a liczbą przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym oraz nakładami inwestycyjnymi na B+R. Główny ośrodek miejski, jakim jest w analizowanym obszarze Kraków, stał się magnesem skupiającym wokół siebie osoby zakładające startupy, budujące innowacyjną gospodarkę oraz całe zaplecze biznesowe. Krakowski ekosystem startupowy ma pozytywny wpływ na konkurencyjność regionu małopolskiego z uwagi na gromadzenie wysoko wykwalifikowanego kapitału społecznego, krajowych i zagranicznych inwestorów, fundacji i instytucji wspierających pomysłodawców w zmaterializowaniu idei, działalności instytucji i administracji publicznej w kierunku współpracy z obszarem nauki i biznesu.
Abstract	In the 21st century, a region's competitive economy is an economy based on knowledge and new technologies. Startups with the startup ecosystem have become a determinant of a region's innovation. The article aims to show the dependence between the development of the Krakow startup environment and the increase in the competitiveness of the Malopolska region. The number of patents granted for national inventions by the Patent Office of the Republic of Poland, the dynamics of employment in R&D, capital expenditures on R&D, the number of enterprises with foreign capital and GDP per capita in current prices were considered the basic factors affecting the competitiveness of Malopolska. After the analysis of the correlation, it was shown that the strongest relationships occur between GDP per capita in current prices and the number of enterprises with foreign capital and investment outlays for R&D. The main city center, which is in the analyzed area of Krakow, has become a magnet for gathering people, creating startups, building an innovative economy and all business facilities. The Krakow startup ecosystem has a positive impact on the competitiveness of the Malopolska region due to the accumulation of highly qualified social capital, domestic and foreign investors, foundations and institutions supporting originators in materializing the idea, activities of institutions and public administration towards cooperation with the science and business area.
Cytowanie	Piecuch J., Szarek J. (2018) Konkurencyjność gospodarki województwa małopolskiego a rozwój ekosystemu startupowego.Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, t. 18(33), z. 1: 183-193
HTML	wersja html
Pełny tekst	PRS_2018_T18(33)_n1_s183.pdf